'Debat nodig rond inbouwen genen in het wild'

Amerikaanse onderzoekers roepen op tot een debat over het inbouwen van stukjes dna die eigenschappen kunnen uitroeien bij wilde diersoorten, zoals malariamuggen.

Ze doen dit in een artikel dat deze week verschijnt in Science.

De onderzoekers hebben het over een technologie waarbij zogeheten "genetische drives" worden ingebouwd in het dna van organismen. Die stukjes dna bevatten zelf geen genetische informatie voor eigenschappen, maar ze zorgen ervoor dat binnen de populatie bepaalde eigenschappen vaker overerven dan andere. Daardoor wordt uiteindelijk de minder overerfbare eigenschap uitgeroeid.

De toepassing van deze technologie werd een jaar of tien geleden voor het eerst geopperd, om ziektes zoals knokkelkoorts en malaria een halt toe te roepen.

Onder meer de Nederlandse malaria-expert Bart Knols stelde een paar jaar geleden dat malaria bestreden zou kunnen worden door de muggen resistent te maken tegen de parasiet die de ziekte veroorzaakt. Dat zou kunnen door het inbouwen van zo’n genetische drive. 

Ook zou door middel van deze techniek het ontstaan van resistentie tegen pesticiden bij insecten die landbouwgewassen aantasten kunnen worden tegengegaan.

Traag

De technologie ontwikkelt zich traag en is nog niet klaar voor veldexperimenten, maar de onderzoekers voorzien ethische en maatschappelijke dilemma's. Allereerst is de vraag wat voor genetische aanpassingen we als maatschappij verantwoord vinden. 

Daarnaast is de technologie weliswaar robuust, maar kan niet worden uitgesloten dat de drives of de genen waarop ze invloed uitoefenen in de loop van de tijd veranderen en ongewenste eigenschappen doen overerven.

Verder zou de technologie in handen kunnen komen van mensen met minder nobele doelen. In theorie is het op termijn mogelijk ook de mensheid met deze techniek systematisch aan te passen, maar omdat mensen zich traag voortplanten duurt dat extreem lang: per generatie zal een eigenschap een klein beetje minder vaak voorkomen waardoor het duizenden jaren duurt voor een bepaalde eigenschap duidelijk minder voorkomt. 

Vanwege de gevoeligheid van de kwesties roepen de onderzoekers op tot een open debat. Wat hen betreft moet iedereen over dit soort vraagstukken mee kunnen denken, voordat de toepassingen worden ingevoerd.

Lees meer over:
Dna

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie