Vermogen tot aangroeien ledematen ontrafeld

Wetenschappers hebben het mechanisme ontrafeld dat platwormen het vermogen geeft delen van hun lichaam te laten aangroeien. Vervolgens lukte het hen dit vermogen in te schakelen bij wormen waarbij dit niet meer werkte.

Nature publiceert deze week drie verschillende artikelen van Europese, Japanse en Amerikaanse onderzoekers over deze wormen.

De platworm staat onder kenners bekend om zijn sterke herstelvermogen. Wanneer de platworm een stuk van zijn staart verliest, groeit dit stuk vanzelf weer aan. Wordt de platworm in twee stukken gehakt, dan ontstaan uit de overblijfselen twee nieuwe, gezonde wormen.

Platwormen zijn niet de enige dieren die verloren lichaamsdelen opnieuw kunnen laten aangroeien. Salamanders kunnen het met hun poten en staart, en zelfs mensen kunnen het een beetje: wonden groeien dicht en afgeknipte nagels groeien weer aan. Bij kinderen jonger dan twee jaar kunnen zelfs afgehakte vingertopjes weer aangroeien.

Om te leren waar de variatie in dit zogeheten 'regeneratievermogen’ vandaan komt, bestudeerden de drie teams platwormen die respectievelijk wel en niet de oude werden na een onthoofding.

Neoblasten

Bij het aangroeien spelen specifieke stamcellen, neoblasten een cruciale rol. Zij vormen een klompje cellen dat uitgroeit tot nieuw lichaamsdeel. Bij de niet-herstellers bleek dit klompje zich niet te vormen of zich niet verder te ontwikkelen.

Een specifieke opeenvolging van signalen blijkt deze ontwikkeling te sturen: de zogenaamde Wnt-route. Via die route worden de genen ingeschakeld voor de ontwikkeling van het juiste lichaamsdeel. Worden er veel Wnt-eiwitten aangemaakt dan ontstaat er een staart, bij weinig Wnt-eiwitten maakt het lichaam een kop.

Verlaagden de onderzoekers de activiteit van de Wnt-route bij de platwormen die hun kop niet meer konden aangroeien, dan konden die dat ineens weer wel.

Uitgeschakeld

De onderzoekers vermoeden dat veel andere dieren, waaronder de mens, het vermogen tot regeneratie van ledematen ook hebben, maar dat het is uitgeschakeld.

Omdat het aanschakelen bij de wormen via zo’n eenvoudige route mogelijk bleek, biedt dit kansen voor het vinden van de juiste schakel in de mens. Ook in onze lichaamscellen is de Wnt-route aanwezig.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie