Nobelprijs voor ontdekking herprogrammeerbare cellen

AMSTERDAM - De wetenschappers John B. Gurdon uit Engeland en Shinya Yamanaka uit Japan zijn de winnaars van de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde 2012.

De wetenschappers krijgen de prijs voor de ontdekking dat volwassen cellen hergeprogrammeerd kunnen worden tot pluripotente stamcellen die alle cellen kunnen vormen in het menselijk lichaam.

De bevindingen van de twee onderzoekers betekende een revolutie binnen het veld over de kennis van de ontwikkeling van cellen en organismen, zo oordeelde het Nobelcomité maandag.

De aankondiging werd gedaan door secretaris Göran K. Hansson in het Karolinska Instituut in Stockholm, een van de grootste medische universiteiten van Europa.

Kikkervisje

Lang werd gedacht dat de ontwikkeling van stamcellen tot bijvoorbeeld huidcellen of bloedcellen onomkeerbaar is. Ontwikkelingsbioloog Gurdon (1933) ontdekte in 1962 dat dit niet zo is. Hij hij verving de celkern met het DNA van een kikkereicel door die van een volwassen kikkerdarmcel. De eicel groeide uit tot een gewoon kikkervisje. 

Ruim veertig jaar later, in 2006, leverde dat een nieuwe doorbraak op: arts en stamcelonderzoeker Yamanaka (1962) bestudeerde embryonale stamcellen en identificeerde zo de genen die deze cellen ervan weerhoudt zich te ontwikkelen. Vervolgens voegde hij die genen toe aan volwassen muizenhuidcellen en inderdaad, die werden gereset tot stamcellen. Die stamcellen bleken in staat alle andere soorten cellen te vormen.

Op termijn zouden ze bruikbaar zijn om slecht functionerende, beschadigde of versleten weefsels te vervangen, ook wel regeneratieve geneeskunde genoemd. Daarvoor is nog wel flink wat onderzoek nodig.

Medaille

Gurdon en Yamanaka ontvangen bij de uitreiking in december naast een medaille een bedrag van ongeveer 940.000 euro. 

In 2012 ging de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde naar de Amerikaan Bruce Beutler en de Fransman Jules Hoffmann voor hun ontdekking van de activatie van aangeboren immuniteit en de Canadees Ralph Steinman voor zijn ontdekking van de dendritische cel en de rol ervan in het aanpassingsproces van immuniteit.

Dinsdag staat de bekendmaking van de winnaar van de Nobelprijs voor de Natuurkunde op het programma.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie