Kolossale cluster produceert sterren in recordtempo
AMSTERDAM - In het hart van de Phoenix-cluster, een recent ontdekte kolossale verzameling sterrenstelsels, ontstaan in hoog tempo nieuwe sterren.
Foto: NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl
Daarmee voldoet hij aan de theoretische verwachting dat in clusters afkoelend gas naar het centrum stroomt, waaruit uiteindelijk veel sterren kunnen ontstaan (Nature, 16 augustus).
De ongeveer 6 miljard lichtjaar verre Phoenix-cluster, die officieel SPT-CLJ2344-4243 'heet', werd in 2010 ontdekt met een radiotelescoop op Antarctica.
Pas nadat ook allerlei andere telescopen op de cluster werden gericht, bleek dat zich in het centrum ervan een bizar sterrenstelsel bevindt - een helderblauw stelsel waarin jaarlijks honderden nieuwe sterren worden geboren. In dat opzicht onderscheidt het centrale stelsel zich van de nogal lusteloze centrale stelsels van andere clusters, die vrijwel geheel uit oude sterren bestaan.
Verklaring
Er bestaat in principe een verklaring voor het gedrag van de Phoenix-cluster. Het gas in het hart van de cluster, uitgestoten door de actieve kernen van sterrenstelsels en supernova-explosies, zal vanzelf afkoelen en naar het clustercentrum toe 'vallen'. Hierdoor wordt het daar aanwezige stelsel van nieuwe 'grondstoffen' voor de vorming van sterren voorzien.
Onduidelijk is echter waarom geen enkele andere grote cluster ditzelfde gedrag vertoont. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat de toestroom van gas naar het clustercentrum vaak wordt onderbroken, doordat het gas weer wordt opgewarmd.
Dat zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren als zich in de kern van het centrale stelsel een superzwaar zwart gat bevindt, die grote hoeveelheden energierijke deeltjes de ruimte in blaast. Als deze verklaring juist is, doet het zwarte gat in het centrale stelsel van de Phoenix-cluster het blijkbaar rustig aan.
Door: NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl
Startpagina