Glibberige gekkopoot kleeft nauwelijks

AMSTERDAM - Gekko's kunnen over plafonds en muren lopen, maar wanneer hun pootjes nat worden, gaat dat een stuk minder soepel. 

Dat concluderen biologen van de Universiteit van Akron in de Verenigde Staten in het Journal of Experimental Biology op basis van experimenten waarbij ze gekko's met hun pootjes in het water zetten. 

Naar de poten van gekko's is al veel wetenschappelijk onderzoek verricht. De hagedissen zijn namelijk opvallend goed in het beklimmen van steile wanden en kunnen zelfs over plafonds lopen – op de kop dus.

Fijne ribbeltjes

Ze danken dit bijzondere vermogen aan de extreem fijne ribbeltjes op het oppervlak van hun tenen. Wanneer twee oppervlakken met elkaar in contact zijn, vormen zich daar tussen heel zwakke Vanderwaalskrachten. Normaal gesproken zijn die krachten niet sterk genoeg om de zwaartekracht te overtreffen, maar de ribbels op de gekkotenen maken het oppervlak ervan zo groot, dat de Vanderwaalskrachten sterk genoeg zijn om hen aan het plafond te doen plakken.

Het was bekend dat dit principe op droge oppervlakken goed werkt, maar water zou het wel eens kunnen verstoren. Omdat de tenen waterafstotend zijn, vermoedden de onderzoekers dat dit effect wel mee zou vallen. Ze lieten in hun lab gekko's over een glasplaat lopen, met respectievelijk droge en vochtige tenen. Ze deden de hagedissen een harnasje om, waaraan ze konden trekken.

Zwaartekracht

Om de droogtenige gekko los te trekken was een kracht nodig die twintig keer groter was dan de zwaartekracht als gevolg van hun lichaamsgewicht. Deden ze hetzelfde bij gekko's met vochtige pootjes, dan hoefden ze maar eenmaal de zwaartekracht toe te passen. Klauteren met natte pootjes is voor de gekko dus een hachelijke bezigheid.

De onderzoekers gingen nog verder. Lieten ze de gekko's op een volledig onder water staande glasplaat lopen dan glibberden de gekko's weg. Hetzelfde gold voor gekko's waarvan hun pootjes negentig minuten in water hadden geweekt, de helft van de zwaartekracht was dan al genoeg om hen los te krijgen. Het effect van water op hun kleefvermogen is daarmee veel groter dan verwacht.

Lijm

De ontrafeling van het gekkomysterie is van belang voor de ontwikkeling van lijm die op vochtige plekken, zoals binnenin het lichaam functioneert. Om zo'n lijm te ontwikkelen zullen ze eerst moeten ontdekken wat het plakvermogen van natte gekkotenen zo verlaagt, om er vervolgens een remedie voor te bedenken.