Groenlandse ijskap vertoont krimpstuipen

 PALERMO – Deense satellietbeelden laten zien dat de ijskap van Groenland de afgelopen dertig jaar vooral in twee periodes flink van onderaf is gekrompen. Die krimpstuipen bemoeilijken het voorspellen van toekomstige krimp.

Foto:  Thinkstock

Dat blijkt uit onderzoek van een internationaal team van onderzoekers van onder andere de Universiteit Utrecht dat vrijdag verschijnt in Science.

Vorige week kwam de Groenlandse ijskap ook in het nieuws. Satellietfoto's van de NASA lieten zien dat de afgelopen maand een veel groter deel van de ijskap was begonnen te smelten dan normaal. Dit kwam doordat het op Groenland een paar dagen extreem warm was geweest.

De publicatie in Science gaat niet over het smelten aan het oppervlak, maar het verdwijnen van ijs aan de onderkant, door opwarming van de oceaan. Het Groenlandse ijs drijft aan de randen op water, omdat het over de rand van het eiland uitsteekt.

Los

Net zoals water kan ijs in een grote ijskap stromen. Verschillende ijslagen bewegen ten opzichte van elkaar. Wanneer een ijslaag aan de onderkant over de rand schuift, kan die losraken en in de oceaan terechtkomen, waar hij uiteindelijk smelt.

De onderzoekers bestudeerden Deense luchtopnamen van het noordwesten van Groenland, die waren gemaakt vanaf de jaren tachtig. Op basis daarvan maakten ze een model om de ijsdikte te berekenen.

Het model toont aan dat de dikte vooral in twee periodes flink afnam: van 1985 tot 1993 nam de in dit gebied 2 kilometer dikke ijskap op sommige plekken 90 meter af, tussen 2005 en 2010 was die afname maximaal 150 meter. De krimpperiode tussen 1985 en 1993 valt ruim voor de periode waarvan al bekend is dat de ijskap kromp.

Oceaantemperatuur

Waarschijnlijk is een tijdelijk sterk gestegen oceaantemperatuur de veroorzaker van de toegenomen stroomsterkte en ijsafbraak. De studie laat zien dat de krimp van de ijskap moeilijk te voorspellen is, omdat die sterk afhangt van de oceaantemperatuur, en de stijging en daling daarvan ook niet goed te voorzien valt.

De voorspelling van de ijskapkrimp is van belang, omdat twintig procent van de jaarlijkse wereldwijde zeespiegelstijging wordt toegeschreven aan de krimpende ijskap van Groenland. Die stijging is nu nog 3 mm per jaar.

Wetenschappers en beleidsmakers willen graag weten welke maatregelen nodig zijn om met die zeespiegelstijging om te gaan.