Röntgenstraal toont ontstaansgeschiedenis Hawaii
AMSTERDAM - Met de krachtigste röntgenstraal ter wereld zijn bewijzen gevonden voor het ontstaan van eilandenketens als Hawaii.
Foto: AFP
De publicatie, geschreven door Franse wetenschappers, verschijnt donderdag in Nature.
Met de röntgenstraal van de 'European Synchrotron Radiation Facility' (ESRF) is het gelukt om steen zo ver te verhitten dat vergelijkbare omstandigheden ontstaan als in de aardmantel.
Daarvoor plaatsten ze stukjes steen zo klein als een stofdeeltje tussen twee diamanten, en creëerden een druk van 1 miljoen bar (ter vergelijking: normale luchtdruk is 1 bar, en 100 meter onder water is het 10 bar). Het geheel werd verhit tot 4000 graden Celsius.
Gesteente dat op duizenden kilometers diepte vloeibaar wordt blijkt 'drijfvermogen' te hebben, en als een luchtbel in water richting het aardoppervlak te kunnen bewegen. Als het dan door de aardkorst heen breekt, kan het vulkanen veroorzaken.
Vulkanische eilandenketen
Hawaii is een vulkanische eilandenketen die midden op een continentale plaat ligt. De vulkanische activiteit heeft daarom niet met het botsen van die platen te maken en zou door dergelijk omhoog bewegend gesteente ontstaan kunnen zijn.
Omdat de continentale platen wel verder schuiven maar de stroom met lava niet, komen er nieuwe eilanden bij, steeds een stukje verder dan de vorige. Ook in het geval van Hawaii wordt er op dit moment een nieuw eiland gevormd. Het heeft de naam Loihi gekregen, maar het komt pas over 50.000 jaar boven zee uit.
Door: NU.nl/Stephan van Duin
Startpagina