Twaalf donkere sterrenstelsels opgespoord
AMSTERDAM - Voor het eerst hebben astronomen zogeheten donkere sterrenstelsels - een vroege, theoretisch voorspelde fase in het ontstaan van sterrenstelsels - waargenomen.
Foto: NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl
De verre objecten zijn in feite gasrijke sterrenstelsels-zonder-sterren.
Met behulp van de Europese Very Large Telescope is het gelukt om deze ongrijpbare objecten te detecteren: ze verraden hun bestaan via de gloed die zij vertonen doordat zij door een quasar worden aangelicht.
Donkere sterrenstelsels zijn kleine, gasrijke stelsels in het vroege heelal die niet erg bedreven zijn in het produceren van sterren.
Bouwstenen
Ze worden beschouwd als de bouwstenen van de huidige, heldere stelsels, die rijk zijn aan sterren. Astronomen denken dat zij deze grote stelsels wellicht van het gas hebben voorzien waarmee deze later hun huidige sterren hebben geproduceerd. Omdat ze weinig of geen sterren bevatten, zenden de donkere stelsels niet veel licht uit.
Daardoor zijn ze moeilijk waarneembaar. Bij dit nieuwe onderzoek zijn deze stelsels nu voor het eerst rechtstreeks waargenomen. De donkere stelsels zijn opgespoord doordat hun gas een fluorescerende gloed vertoont, die wordt veroorzaakt door de ultraviolette straling van een naburige quasar - de extreem heldere kern van een actief melkwegstelsel.
Gloed
Deze gloed is vergelijkbaar met hoe witte kleding oplicht onder de uv-lampen in een nachtclub. Binnen een straal van enkele miljoenen lichtjaren rond de quasar zijn twaalf donkere stelsels aangetroffen. Het is de astronomen ook gelukt om enkele eigenschappen van de stelsels te bepalen.
Ze schatten dat de stelsels ongeveer een miljard zonsmassa's aan gas bevatten, wat typerend is voor lichte, gasrijke sterrenstelsels in het jonge heelal. Ook konden ze schatten dat het stervormingsrendement in de stelsels minstens honderd keer zo laag is als in normale sterrenstelsels uit die periode.
Door: NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl
Startpagina