Astronomen zien 'licht-echo' van steruitbarsting
AMSTERDAM - De grote uitbarsting die de ster Èta Carinae ruim anderhalve eeuw geleden onderging, verliep waarschijnlijk anders dan gedacht.
Foto: NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl
Dat volgt uit onderzoek van een pas onlangs verschenen 'licht-echo' van de langdurige uitbarsting, die de afgelopen jaren door een internationaal team van astronomen is gevolgd (Nature, 16 februari).
Èta Carinae is een heldere blauwe superreus, meer dan honderd keer zo zwaar als de zon, die sterke helderheidsfluctuaties vertoont. Halverwege de 19de eeuw was hij tien jaar lang de op één na helderste ster aan de hemel. Nu staat hij niet eens meer in de top 100.
De fluctuaties ontstaan doordat Èta Carinae, die een aanzienlijk kleinere maar nog steeds forse begeleider heeft, steeds instabieler wordt en veel massa verliest. Tijdens de grote uitbarsting - vermoedelijk een hevige vorm van sterrenwind - verloor de ster meer dan tien zonsmassa's materie.
Glimp
De astronomen hebben nu, anderhalve eeuw na dato, alsnog een glimp van de uitbarsting kunnen waarnemen: licht dat door een enkele tientallen lichtjaren verderop staande interstellaire wolk is weerkaatst. Via deze omweg is dat licht nu pas op aarde aangekomen.
Uit analyse van het spectrum van de licht-echo blijkt dat de temperatuur van de grote uitbarsting enkele duizenden graden lager was dan modelberekeningen hadden 'voorspeld'. Daarmee onderscheidt de uitbarsting zich duidelijk van ogenschijnlijk vergelijkbare uitbarstingen van blauwe superreuzen die in andere sterrenstelsels zijn waargenomen.
Hoe de kolossale uitbarsting van Èta Carinae is ontstaan, en waarom deze de ster niet volledig heeft verwoest, is echter nog steeds een raadsel.
Startpagina