Sterrenhoop ontdekt bij ver zwart gat
AMSTERDAM - Astronomen hebben een sterrenhoop van jonge, hete sterren ontdekt die om een zwart gat van middelbare massa cirkelt.
Foto: NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl
De aanwezigheid van de sterrenhoop wijst erop dat het ongeveer 20.000 zonsmassa's zware zwarte gat ooit deel heeft uitgemaakt van een klein sterrenstelsel. Het zwarte gat, dat de aanduiding HLX-1 draagt, bevindt zich nu in het 290 miljoen lichtjaar verre sterrenstelsel ESO 243-49.
Het werd in 2009 ontdekt met de Europese röntgensatelliet XMM-Newton en was destijds het eerste zwarte gat waarvan vaststond dat het qua massa ergens tussen een stellair (10 zonsmassa's) en een superzwaar zwart gat (miljoenen zonsmassa's) in zat.
Bij vervolgwaarnemingen met de satelliet Swift en de Hubble-ruimtetelescoop is nu een ongeveer 250 lichtjaar grote groep sterren ontdekt die in een baan om HLX-1 draait. Door de grote afstand zijn geen afzonderlijke sterren te zien, maar helderheid en kleur stemmen overeen met die van een jonge sterrenhoop van hete sterren.
Hoofdschijf
Zulke jonge sterrenhopen zijn ook in nabije sterrenstelsels te zien, maar nooit buiten de hoofdschijf van het stelsel, zoals in dit geval. De beste verklaring is dat HLX-1 het centrale zwarte zwarte gat is van een voormalig dwergsterrenstelsel, dat een paar honderd miljoen jaar geleden door ESO 243-49 is opgeslokt.
De waargenomen sterrenhoop zou zijn ontstaan uit gas rond het zwarte gat dat bij deze samensmelting in beroering is gebracht. De toekomst van HLX-1 is onzeker. Maar het is denkbaar dat het naar het centrum van zijn nieuwe thuisstelsel zal spiralen, en zich uiteindelijk samenvoegt met het daar al aanwezige superzware zwarte gat. Zo worden zwarte gaten groot.
Startpagina