Walnootvorm Saturnusmaan mogelijk verklaard

AMSTERDAM - Amerikaanse planeetdeskundigen denken een sluitende verklaring te hebben gevonden voor de merkwaardige vorm van de Saturnusmaan Japetus. Het zou gewoon een kwestie van draaiing zijn geweest.

Op dit moment duurt één aswenteling van Japetus precies even lang als één volledige omloop om zijn moederplaneet (79 dagen) - een verschijnsel dat synchrone rotatie wordt genoemd.

In dat opzicht onderscheidt de 1500 kilometer grote Saturnusmaan zich niet van de meeste andere volwaardige manen in ons zonnestelsel.

Maar zijn vorm is nogal merkwaardig: een dertien kilometer hoge bergrug rond zijn evenaar geeft Japetus het aanzien van een walnoot.

Opvallende structuur

Getracht is om het bestaan van de opvallende structuur te verklaren door middel van geologische processen, zoals tektoniek en vulkanisme. Doorgaans resulteren deze modellen echter in een veel bredere bergrug dan we nu op Japetus waarnemen.

De nieuwe verklaring gaat ervan uit dat Japetus in het verleden veel sneller om zijn as heeft getold dan nu, en dat hij die snelle rotatie ook veel langer heeft volgehouden dan de overige Saturnusmanen.

Synchrone rotatie

Kort gezegd: Japetus is ontstaan in een positie die ver genoeg van Saturnus was verwijderd om nog lange tijd snel te blijven roteren, maar net dicht genoeg bij de planeet lag om uiteindelijk toch bij een synchrone rotatie uit te komen.

De equatoriale bergrug zou dan kunnen zijn ontstaan door centrifugale werking. Modelberekeningen laten zien dat Japetus voor de vorming van zo'n smalle bergrug eens in de vier tot zes uur om zijn as moet hebben gewenteld.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie