GENEVE - Het omstreden oerknalexperiment in een deeltjesversneller op de grens van Zwitserland en Frankrijk gaat volgende week dinsdag echt van start.

Foto:  Novum

Voor het eerst worden atoomdeeltjes dan op volle snelheid met elkaar in botsing gebracht. Dat heeft het onderzoekscentrum achter het mega-apparaat, het Europese instituut CERN, dinsdag bekendgemaakt.

Bundels met protonen, de bouwstenen van atomen, worden op 30 maart versneld tot elk 3,5 tera-elektronenvolt. Dat is de eenheid die natuurkundigen gebruiken voor dergelijke experimenten. Uiteindelijk moet de kracht in 2012 oplopen tot 14 TeV.

Nog niet eerder is zo'n hoge energie opgewekt. De deeltjesversneller LHC kan zijn eigen record, dat vorige week bij een test werd gevestigd, verbreken.

Onderhoud

De LHC zal 18 tot 24 maanden lang op volle snelheid draaien. Vanaf eind 2011 komt de machine een jaar lang stil te liggen wegens noodzakelijk onderhoud.

In de LHC, een 27 kilometer lange ronde tunnel onder Frankrijk en Zwitserland, brengen onderzoekers de protonen met elkaar in botsing. Daardoor komen fragmenten vrij die inzicht geven in de kleinste bouwstenen van materie.

Zo willen de wetenschappers een beter beeld krijgen van de samenstelling van het heelal in de eerste momenten na zijn ontstaan door de oerknal, meer dan 13 miljard jaar geleden.

Gegevens

De proeven moeten zorgen voor een enorme hoeveelheid gegevens, genoeg om elk jaar 100.000 dubbelzijdige dvd's te vullen. De informatie wordt wereldwijd opgeslagen op elf supercomputers. Een daarvan staat in Amsterdam.

Tegenstanders vrezen dat de mini-oerknallen kleine zwarte gaten kunnen creëren, die uiteindelijk de wereld vernietigen. Processen tegen de deeltjesversneller liepen op niets uit.

Een Indiaas meisje pleegde zelfmoord uit angst voor de ondergang van de aarde. Het CERN bezweert dat de experimenten onschadelijk zijn en dat zulke botsingen in het heelal aan de lopende band voorkomen.