AMSTERDAM - Al bijna zes jaar verzamelt de Europees/Amerikaanse ruimtesonde Cassini gegevens over de planeet Saturnus en zijn manen en ringen. Maar nog lang niet alles wat zich op en rond de planeet afspeelt is verklaarbaar,

Foto:  NU.nl/Allesoversterrenkunde.nl

Dat blijkt uit de twee overzichtsartikelen die planeetonderzoekers vrijdag in Science publiceren.

In het ringenstelsel van Saturnus zijn veranderingen waargenomen op tijdschalen van jaren, maanden en zelfs dagen.

Het verloop van deze dynamische processen wijst erop dat de ringen, of ten minste delen ervan, mogelijk minder dan een half miljard jaar oud zijn. Maar helemaal zeker is dat allerminst.

Onwaarschijnlijk

De hoeveelheid ringmateriaal komt namelijk overeen met die van een forse maan (kaliber Mimas of groter), en het lijkt onwaarschijnlijk dat zo’n groot object in zo’n korte tijd volledig kan verbrokkelen.

Volgens de onderzoekers zijn veel van de processen die zich in Saturnus' ringen afspelen overigens goed vergelijkbaar met die in zogeheten protoplanetaire schijven. Het Saturnus-stelsel stelt sterrenkundigen als het ware in de gelegenheid om het begin van planeetvorming te observeren.

Onduidelijk

Ook de planeet zelf is nog verre van ontraadseld. Zo is Saturnus de enige planeet in ons zonnestelsel waarvan we de windsnelheid nog niet goed kennen. Wel staat vast dat de relatieve windsnelheden op de planeet veel groter zijn dan op aarde, wat opmerkelijk is, omdat Saturnus honderd keer zo weinig zonnewarmte ontvangt. Het is onduidelijk waar de benodigde energie voor de waargenomen sterke straalstromen vandaan komt.