'Kurkentrekkerpenis' zit muskuseend in de weg

AMSTERDAM - Mannelijke muskuseenden hebben grote moeite om vrouwtjes te bevruchten met hun lange penissen die zijn gevormd als een kurkentrekker. Dat hebben Amerikaanse wetenschappers aangetoond in een nieuwe studie.

Onderzoekers van de Universiteit van Yale lieten mannelijke muskuseenden ejaculeren in glazen buisjes die waren gevormd naar de vrouwelijke vagina.

Al snel bleek dat de dieren er niet gemakkelijk in slaagden om hun penis in de buisjes te krijgen. Slecht bij een op de acht pogingen lukte het de mannetjeseenden om de kunstvagina’s te bevruchten.

Schroefvorm

Dat had vooral te maken met de penissen van de eenden, die qua vorm veel weg hebben van een kurkentrekker en soms wel 40 centimeter lang zijn (zie filmpje). Maar volgens hoofdonderzoeker Patricia Brennan speelt ook de vagina van de vrouwtjeseenden een rol bij de moeizame seks.

De vagina heeft een schroefvorm die de tegenovergestelde richting is gedraaid als de ‘kurkentrekkerpenis’ van de mannetjes. Alleen als de vrouwtjes hun achterwerk in een bepaalde positie draaien, kunnen ze volgens de wetenschappers worden bevrucht.

Seksuele macht

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Proceedings of the Royal Society B.

De onderzoekers vermoeden dat de opmerkelijke geslachtsorganen van de vrouwelijke en mannelijke muskuseend het gevolg zijn van een evolutionaire strijd om seksuele macht.

De mannetjes ontwikkelden een lange penis om gemakkelijk seks te kunnen forceren tegen de wil van het vrouwtje in. Als gevolg daarvan kregen vrouwtjes vermoedelijk in de loop van de evolutie een vagina die alleen bevrucht kan worden wanneer ze meewerken aan de copulatie.

Hoogtepunt

“De vrouwtjes en mannetjes zijn in een soort wapenrace verzeild geraakt”, verklaart hoofdonderzoekster Brennan in het Britse tijdschrift New Scientist. “Het is fascinerend om zo’ n duidelijk voorbeeld van een seksueel conflict te zien.”

Verder bleek uit het onderzoek dat de mannetjeseenden gemiddeld slechts een derde van een seconde nodig hebben om hun hoogtepunt te bereiken.

“Ze kunnen dus in ieder geval wel copuleren”, aldus Brennan. “Om eerlijk te zijn ben ik nog steeds geshockeerd door de snelheid waarmee het ging.”