WOERDENSE VERLAAT - De zweefvlieg staat in Nederland onder druk door de zeer sterke achteruitgang van extensief gebruikte natte graslanden en de toename van intensieve landbouw en ontwatering.

Foto:  ANP

Dat bleek dinsdag tijdens een bijeenkomst van Natuurmonumenten in natuurgebied de Nieuwkoopse plassen bij Woerdense Verlaat (Zuid-Holland).

Het grote publiek kent de zweefvlieg nauwelijks, hoewel ze in stadstuinen vaker voorkomen dan wespen en bijen. Uit lijfsbehoud is het uiterlijk van zweefvliegen zo geëvolueerd dat ze lijken op deze insecten.

Vleugels

Er zijn echter grote verschillen. Zo kunnen zweefvliegen niet steken of bijten, is hun lichaam recht in plaats van krom en lijken ze te kunnen zweven. In feite bewegen ze hun vleugels extreem snel, tot driehonderd keer per seconde.

Ter vergelijking, een kolibri beweegt zijn vleugels honderd keer per seconde. Mensen kunnen deze bewegingen niet registreren met hun ogen.

Nuttig

Zweefvliegen zijn volgens Wouter van Steenis, ecoloog en zweefvliegdeskundige bij Natuurmonumenten, bijzonder nuttige insecten, onder meer voor tuinliefhebbers. De larven van veel zweefvliegsoorten doen zich te goed aan bladluizen. Verder spelen ze een cruciale rol als belangrijkste bestuivers in wegbermen en natuurgebieden.

Leefomgeving

In de afgelopen decennia is het aantal zweefvliegen in Nederland fors afgenomen omdat hun natuurlijke leefomgeving steeds verder is teruggedrongen.

"Vroeger, rond 1900, kwamen ze overal in het westen van het land voor", weet Van Steenis. "Dat is veranderd doordat het land tegenwoordig veel intensiever wordt gebruikt voor landbouw. Zweefvliegen zijn teruggedrongen naar natuurreservaten, bos- en stadsranden waar veel wilde bloemen bloeien".

ATlas

Negen zweefvliegdeskundigen, onder wie Van Steenis, zijn bijna klaar met het opstellen van de eerste Nederlandse zweefvliegenatlas. Natuurmonumenten komt met de atlas om de insectensoort meer bekendheid te geven.

Onlangs werd de 328e zweefvliegsoort ontdekt, de Verborgen Sapzwever. Het boekwerk beschrijft alle nu in Nederland bekende soorten zweefvliegen en moet begin volgend jaar verschijnen.