Liefdesrelatie met collega loopt mis: 'Achteraf heb je spijt van je gedrag'

De kans is vrij groot dat je weleens een oogje hebt gehad op een collega: uit onderzoek bleek een paar jaar geleden dat er in Nederland bijna 150.000 relaties op de werkvloer waren. Hoe ga je om met romantische, maar ook professionele relaties met collega's en wat doe je als het misgaat?

Voor een liefdesrelatie op de werkvloer hoef je eigenlijk maar weinig te doen, zegt hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk tegen NU.nl.

"Je hoeft alleen maar af te wachten. Uit onderzoek is gebleken dat mensen elkaar vanzelf leuker gaan vinden naarmate ze elkaar vaker zien. Daarbij heb je iets wat jullie bindt, namelijk werk. Dat schept een extra band."

Een relatie met een collega kan echter voor veel problemen zorgen, waarschuwt Vonk. "In het begin is alles leuk, want dan ben je verliefd. Maar als het misgaat, is het afschuwelijk om elkaar elke dag tegen te komen. Je kan dan maar moeilijk 'afkicken' van elkaar."

Psycholoog Jeannette Bolck beaamt dat. "Je kunt het jezelf heel lastig maken als je zakelijk en privé niet goed meer kunt scheiden op je werk. Probeer professioneel te blijven en voel je niet persoonlijk aangevallen als er in een vergadering met je ex harde dingen worden gezegd. Dat is moeilijk hoor, want we blijven allemaal mensen."

“Wat wel kan helpen, is je realiseren dat je in die verliefde fase lichtelijk ontoerekeningsvatbaar bent. ”
Jeanette Bolck

Als de situatie onhoudbaar wordt, komt het regelmatig voor dat een van de twee ex-partners ander werk zoekt. "Ook dat is ingewikkeld", zegt Bolck.

"Wat ik mensen vaak hoor zeggen, is dat ze zich hun werk niet laten afpakken. Dat is een logische gedachte, maar uiteindelijk heb jij wel last van de situatie en moet je voor je eigen geluk gaan. Erkennen dat je in zo'n geval in een ingewikkelde situatie zit, kan al enigszins helpen", aldus Bolck.

Sfeer op de werkvloer

Waar je ook rekening mee zou moeten houden als die relatie met een collega op niets is uitgelopen, is de sfeer op de werkvloer. "In een wervelwind van emoties ben je vaak niet goed voor rede vatbaar. Het is moeilijk voor anderen om jou daarop aan te spreken, dat kan eigenlijk alleen de leidinggevende doen."

"Mensen krijgen achteraf ook vaak spijt van hun gedrag", zegt Bolck. "Dan balen ze dat ze zich zo hebben laten gaan tegenover hun ex of dat ze op dat personeelsfeestje veel te veel gedronken hadden, met een scheldpartij tot gevolg."

Het zou verstandig zijn om vóór je een relatie begint terughoudend te zijn, "maar zo werkt het meestal niet", lacht Bolck. "Wat wel kan helpen, is je realiseren dat je in die verliefde fase lichtelijk ontoerekeningsvatbaar bent. Erken dat je in een high komt op het moment dat je nog een beetje helder bent."

Andere voorzorgsmaatregelen zijn zorgen dat je zo min mogelijk projecten doet met je partner en het inschakelen van een 'buddy'. "Iemand tegen wie je zegt: laat het me weten als ik me raar gedraag. Dat is moeilijk en kwetsbaar, maar het kan wel helpen."

Vriendschappen

Ook vriendschappen op het werk ontstaan volop. Volgens hoogleraar Vonk, die over dit onderwerp het boek Collega's en andere ongemakken - psychologie van de werkvloer schreef, is een goede professionele relatie met collega's "ontzettend belangrijk".

"Als je fulltime werkt, breng je door de week een derde van je tijd door op de werkvloer. We weten uit onderzoek dat een van de belangrijkste oorzaken dat mensen ontslag nemen, voortkomt uit een slechte relatie tussen leidinggevende en ondergeschikte."

Een vriendschap tussen een leidinggevende en ondergeschikte moet volgens Vonk kunnen, hoewel degene met de meeste macht in zo'n geval wel terughoudend zou moeten zijn.

"Als jij iemand met een lagere functie aardiger gaat vinden, ga je die persoon misschien anders behandelen dan de rest. Als je dat niet zou doen, zou dat misschien ook raar zijn voor jullie vriendschap. Maar daar moet je mee oppassen, want er komen momenten dat je zakelijk moet zijn."

“Er worden zelfs gerechtelijke procedures over gevoerd”
Pierre van Geffen

Bolck adviseert om in zo'n geval altijd open en eerlijk te blijven. "Leg alles op tafel. Als je een moeilijk gesprek moet voeren met een ondergeschikte, kun je best zeggen dat het misschien lastig is omdat je de dag ervoor nog met elkaar in de kroeg stond. Je wil dat het geen rol speelt, maar dat doet het wel."

Ook een stukgelopen vriendschap tussen collega's kan voor problemen zorgen. "Bespreek het", zegt Bolck. "Normaal kun je een paar dagen niks van je laten horen, maar op werk gaat dat niet. Ga op een constructieve manier de confrontatie aan."

Procedures

Overigens kunnen relaties op de werkvloer ook op arbeidsrechtelijk gebied tot problemen leiden. "Dit onderwerp is regelmatig aanleiding voor onenigheid tussen werkgever en werknemer", zegt advocaat arbeidsrecht Pierre van Geffen. "Er worden zelfs gerechtelijke procedures over gevoerd."

De hoofdregel is dat een werkgever niets te zeggen heeft over de persoonlijke relaties van het personeel. "In de grondwet is namelijk het recht op privacy opgenomen. Werkgevers hebben zich normaliter dan ook niet te mengen in het privéleven van een werknemer, ook niet wanneer die een liefdesrelatie aangaat met een collega."

Toch zijn er uitzonderingen, zegt Van Geffen. "Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer de relatie werkgeversbelangen schaadt. Soms leidt een liefdesrelatie op de werkvloer tot ongemakkelijke en onwerkbare situaties, met name in kleine organisaties."

"Het maakt ook verschil of het om een relatie tussen twee collega's of een relatie tussen leidinggevende en ondergeschikte betreft. In het laatste geval mag van de leidinggevende worden verwacht dat hij de relatie meldt aan de werkgever, zodat die eventueel maatregelen kan nemen om de situatie werkbaar te houden."

Als een (verbroken) liefdesrelatie tot een rechtszaak leidt, nemen rechters het recht op privacy als uitgangspunt. "Maar wanneer de situatie onwerkbaar wordt, kunnen ze toch tot ontslag overgaan. Bijvoorbeeld wanneer een leidinggevende een relatie met zijn ondergeschikte niet meldt."

"Het is ook wel voorgekomen dat een werknemer een liefdesrelatie aanknoopt met de vrouw van zijn baas. In zulke gevallen kan een liefdesrelatie wel degelijk leiden tot ontslag."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie