'Vaders in Nederland zouden meer verlofdagen moeten krijgen'

Er zijn in Nederland minder vaders dan moeders, blijkt uit cijfers van het CBS. Hoe belangrijk is een vaderfiguur in de ontwikkeling van een kind? NU.nl vroeg het in het teken van Vaderdag aan ontwikkelingspsycholoog en gezinsdeskundige Steven Pont en psycholoog voormalig hoogleraar Pedagogiek aan de UvA Louis Tavecchio, gespecialiseerd in de betekenis van vaderschap.

Nederland telt 6,7 miljoen volwassen mannen, daarvan zijn er ongeveer 4,1 miljoen vader. Dat zijn er minder dan de 4,8 miljoen moeders die Nederland telt, rekende het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) voor.

Daar zijn meerdere redenen voor. Mannen worden gemiddeld later vader dan vrouwen moeder worden, blijven vaker kinderloos en hebben een lagere levensverwachting. Ook is niet van alle kinderen bekend wie de vader is. In hoeverre hebben kinderen een vader nodig?

Veeleisende buitenwereld

"Kinderen kijken naar hun ouders om te kijken hoe ze zich zelf horen te gedragen. Ook de rol van de vader is daarin erg belangrijk", aldus Steven Pont. "Daarbij is er een duidelijke rolverdeling: de moeder representeert vaak de beschermende binnenwereld, de vader is de vertegenwoordiger van de veeleisende buitenwereld."

Het hoeft niet altijd zo te zijn dat de vader de masculiene rol op zich neemt, benadrukt Pont. "Voor de vader is die rol wat meer voor de hand liggend, maar in pak 'm beet twintig procent van de gevallen heeft bijvoorbeeld de moeder die rol", stelt hij. 

"En er zijn natuurlijk ook gezinnen met alleen moeders of alleen vaders. Dan zie je vaak dat één van de twee de veeleisende, masculiene rol naar zich toetrekt. In een gezin is het mooi als beide rollen aanwezig zijn. Of dat nu met ouders van hetzelfde of een ander geslacht is, maakt voor het geluk van het kind niet uit."

Louis Tavecchio bevestigt het belang van die rol van de vader. "De balans tussen de moeder – die vaak een beschermende rol heeft – en de vader is erg belangrijk. Vaders zijn vaak wat minder risicomijdend en zoeken eerder de grenzen op van wat wel en niet kan met een kind."

Optimale opvoedingsomgeving

Als voorbeeld noemt Tavecchio een vader die zijn kind in de lucht gooit. "Dat is een hele mooie manier om de relatie tussen een vader en een kind te beschrijven. Jonge kinderen kirren vaak van plezier als hun vader hen in de lucht gooit. Het is spannend, misschien zelfs een beetje eng, maar daarna vangt papa je ook weer veilig op. Moeders zijn vaak meer bezig met zorgen, troosten en koesteren. Voor beide typen geldt: als het andere er niet zou zijn, zou er iets ontbreken. De combinatie maakt dat je de optimale opvoedingsomgeving hebt voor je kind."

Met name tussen vaders en dochters is er een bijzondere wisselwerking, vinden beide deskundigen. Pont: "Uit onderzoek blijkt dat meisjes die een goede relatie hebben met hun vader, later vaak betere relaties hebben met een man. Zij weten hoe een liefdevolle relatie met iemand van het andere geslacht eruit ziet."

Volgens Tavecchio zijn dochters extra gevoelig voor complimenten van hun vader. "Als vaders hun dochter prijzen voor een prestatie of bepaald gedrag, dan heeft dat vaak meer effect op het zelfvertrouwen van meisjes dan wanneer hun moeder dit doet."

Verlofdagen

Toch is een vader niet altijd aanwezig in het leven van een kind, bijvoorbeeld omdat hij is overleden, een onbekende spermadonor is of simpelweg niet betrokken bij de opvoeding. Wat doet dat met een kind? Pont: "Dat is vaak lastig. Als enige soort op aarde hebben wij mensen een ontzettend hoog zelfbewustzijn. Daarbij hoort ook een stuk zelfbeeld en persoonlijke geschiedenis. Als dat oningevuld blijft, kun je dat als een groot gemis ervaren."

Dat de rol van de vader erg belangrijk is, zou wat Tavecchio betreft dan ook wel wat vaker mogen terugkomen in de politiek, in de vorm van meer verlofdagen voor vaders na de geboorte van hun kind.

"Momenteel hebben vaders twee dagen betaald verlof na de bevalling. Lodewijk Asscher (PvdA) pleitte onlangs voor vijf betaalde dagen, maar de VVD vond het een te controversieel punt nu de formatieonderhandelingen nog bezig zijn", aldus Tavecchio.

"Terwijl we met vijf dagen nog steeds ver onder het Europees gemiddelde zitten. Ik zou het persoonlijk doodzonde vinden als dat agendapunt weer op een zijspoor belandt: betrokkenheid van vaders is hartstikke belangrijk in onze maatschappij."

Commercieel begrip

Is zo’n Vaderdag nou ook belangrijk in de erkenning van de rol vaders in onze maatschappij? Tavecchio: "Dat een vader in het zonnetje wordt gezet voor zijn speciale rol in de opvoeding is natuurlijk belangrijk. Maar laten we eerlijk zijn: het is een commercieel begrip, wat vooral is bedacht om geld te verdienen. Maar als er dan toch een Moederdag is, dan vind ik het wel zo eerlijk dat er óók een Vaderdag is."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie