Twin Peaks terug: 'Mysterieus karakter verdween na oplossen moord Laura'

Na ruim 25 jaar is Twin Peaks terug. Met hoofdrolspeler Kyle MacLachlan bespreekt NU.nl de wederopstanding van de moeder aller cultseries. "Wij voeren dit gesprek nu alleen, omdat we destijds gedwongen werden te stoppen." 

De cultstatus van de Amerikaanse serie Twin Peaks is na de laatste aflevering in 1991 alleen maar gegroeid. De dvd-boxen hebben voor een jonge fanschare gezorgd en het pionierswerk van makers David Lynch (regisseur) en Mark Frost (schrijver) is zichtbaar geworden in nieuwe series.

In een overzicht van Rolling Stone worden twintig populaire series in kaart gebracht die allemaal schatplichtig zijn aan Twin Peaks. De makers van onder meer The Sopranos, Lost en Desperate Housewives geven allemaal graag toe dat ze door Lynch en Frost zijn beïnvloed.

In oktober 2014 laat Lynch weten dat Twin Peaks een nieuw seizoen krijgt. De moeder aller cultseries is terug, na meer dan een kwart eeuw afwezigheid en recensenten zijn na de eerste afleveringen overwegend zeer positief. Hoe is dit mogelijk? Kyle MacLachlan (58), die FBI-agent Dale Cooper in alle drie seizoenen vertolkt en daar een Golden Globe en twee Emmy-nominaties voor ontving, heeft een kort antwoord op deze vraag: "David Lynch."

"Hij bevindt zich op de top van zijn kunnen. Door de terugkeer van Twin Peaks kan hij zijn visie volledig realiseren. Hij en Mark Frost hebben dit keer alle afleveringen geschreven en David heeft alles zelf geregisseerd. Deze serie is zijn baby. 25 jaar is een lange tijd, toch was ik er altijd volledig van overtuigd dat het hem zou lukken. Ik wist dat hij iets spectaculairs zou gaan maken. Dit nieuwe seizoen is een optelsom van alles wat hij hiervoor heeft geleerd. Hij is volgens mij nog nooit zo in zijn element geweest." Maar laten we even teruggaan naar het begin.

Naakt lijk

Pete Martell heeft een vrije dag en besluit te gaan vissen. Aan de oever van de rivier voelt hij de kiezelstenen onder zijn voeten, terwijl hij tevreden door een lichte mist naar de dobber tuurt. Dan raakt hij afgeleid. In zijn ooghoek neemt hij een langwerpig object waar. Martell besluit te gaan kijken, maar voordat zijn knie de grond raakt weet hij al dat het mis is. Gehuld in plastic herkent hij het levenloze, naakte lichaam van Laura Palmer. Het populairste en mooiste meisje van het dorp.

Het is de sleutelscène van de eerste Twin Peaks-aflevering die op 8 april 1990 door de Amerikaanse zender ABC wordt uitgezonden. Televisiekijkers weten niet wat ze meemaken. De eerste dubbelaflevering krijgt de hoogste waardering van het televisieseizoen 1989-1990. Een op de drie televisiekijkers in de Verenigde Staten houdt zich bezig met de vraag: Wie heeft Laura Palmer vermoord?

Revolutie

Twin Peaks ontketent een revolutie in televisieland. De serie toont door zijn complexiteit, de muziek van Angelo Badalementi, de vele personages en rijke decors meer gelijkenissen met een bioscoopfilm dan met de (soap-)series die op dat moment populair zijn.

Ook Twin Peaks smeert weliswaar een dikke soaplaag over zijn verhaallijnen uit, maar compenseert deze met extreem duistere en absurdistische plotwisselingen. Een ontluikende kalverliefde op de plaatselijke middelbare school wordt opgevolgd door een scène waarin een dwerg tegen de achtergrond van gigantische rode veloursgordijnen achterstevoren profetische teksten uitspreekt.

Maar de meeste kijkers blijven kijken omdat ze willen weten wie die mooie Laura heeft vermoord. Die nieuwsgierigheid kan niet verhinderen dat de kijkcijfers dalen. ABC laat Twin Peaks op donderdagavond concurreren met de populaire serie Cheers, zonder succes. Pas als de serie naar de woensdag wordt verplaatst, stijgt het aantal kijkers weer. Na acht afleveringen eindigt het eerste seizoen, zonder antwoord op de vraag wie Laura heeft vermoord. Het tweede, 22 afleveringen tellende seizoen is dan al door ABC aangekocht.

Achterstevoren pratende dwerg

Maar ook in het tweede reeks lijken Lynch en Frost geen haast te hebben met het aanwijzen van de moordenaar. ABC wordt zenuwachtig. De kijker moet toch weten waar hij aan toe is? Onder lichte dwang regisseert Lynch uiteindelijk de aflevering (op ongeveer de helft van het tweede seizoen) waarin duidelijk wordt wie Laura om het leven heeft gebracht.

Die openbaring boort zich als een naald in een opgeblazen ballon. Kijkers raken hun voornaamste kijkreden kwijt en moeten daarnaast steeds obscuurdere verhaallijnen zien te ontrafelen. Ook zendt ABC de serie, mede door het nieuws over de Golfoorlog, op wisselende momenten uit. In een tijd waarin on demand en uitgesteld kijken absurder klinken dan een achterstevoren pratende dwerg, zorgen die schommelingen ervoor dat de kijkcijfers naar een dieptepunt dalen. De serie wordt van de buis gehaald.

"De afleveringen volgden elkaar inhoudelijk heel strak op. Als je er een miste, had je een probleem", zegt MacLachlan.

"Uitgesteld kijken bestond toen nog niet. Je kon hooguit de mazzel hebben dat iemand de desbetreffende aflevering had opgenomen. En hoe meer je mist, hoe groter de kans wordt dat je afhaakt. Dat alleen al vormde een grote uitdaging. Sommige mensen vonden dat leuk, anderen niet. Toen het besluit werd genomen de moord op Laura op te lossen, verdween het mysterieuze karakter van de serie. De pogingen die daarop volgden om spannende verhaallijnen toe te voegen, bijvoorbeeld het bedenken van een aartsvijand voor Cooper, hadden niet dezelfde kracht als het Wie heeft Laura Palmer vermoord?-vraagstuk."

Vuur gedoofd

Door een succesvolle campagne van een groep fans besluit ABC de laatste zes afleveringen niet veel later toch uit te zenden. Lynch en Frost liggen op dat moment al met elkaar in de clinch. De regisseur en de schrijver zijn naar eigen zeggen elkaar en het gezamenlijke verhaal kwijtgeraakt. Na de laatste aflevering, op de avond van 10 juni 1991, wordt de kijker achtergelaten met een boodschap van Laura: 'I'll see you in 25 years.' Lynch mag nog de film Fire Walk With Me maken, de prequel van Twin Peaks. Maar daarna is het vuur echt gedoofd.

Hoe verklaart MacLachlan het geduld van al die trouwe fans en het vertrouwen van de Amerikaanse zender Showtime om het ruim twee decennia later toch weer met Twin Peaks aan te durven?

"Het eerste seizoen had zo’n gigantische impact op de kijkers en dat zijn ze nooit helemaal kwijtgeraakt. Velen hebben hun liefde voor de serie aan hun kinderen doorgegeven. Anderen zijn later uit zichzelf op Twin Peaks gestuit. Ze hebben er ooit iets over gehoord en zijn na het kijken van de eerste afleveringen direct verslaafd geraakt. Dat wij nu hier tegenover elkaar zitten komt natuurlijk vooral omdat Twin Peaks gedwongen werd te stoppen. De fans bleven de serie daarna maar koesteren en hebben Twin Peaks nooit losgelaten."

Profetie komt uit

De eerste afleveringen zijn dit jaar te zien, min of meer 25 jaar na de laatste aflevering. De profetie van Laura Palmer is uitgekomen. Maar dat is vooral toeval, aldus MacLachlan: "Ik denk niet dat er een doordacht plan aan die quote was verbonden. De fans hielden David en Mark aan hun woord en daardoor zijn ze uiteindelijk toch weer gaan schrijven."

En nu? Is Twin Peaks slechts teruggekeerd om de liefhebbers een plezier te doen? "Er zullen een paar dingen gebeuren: de oude fans gaan sowieso weer kijken. Die zijn hier helemaal gek op. Maar er zullen ook nieuwe fans bijkomen. Omdat de serie er, net als toen, weer in zal slagen om af te wijken van alles wat je op televisie tegenkomt."

Het derde seizoen van Twin Peaks is in Nederland via Videoland te zien.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie