Wat betekent de uitslag van de Britse verkiezingen voor de Brexit?

Nu de Britse premier Theresa May met haar Conservatieven geen meerderheid heeft weten te krijgen tijdens de parlementsverkiezingen, is het de vraag welke gevolgen dit heeft voor de Brexit-onderhandelingen. 

Hoewel May donderdag een grote nederlaag leed, de Conservatieven van 330 naar 318 zetels kelderden en hierdoor hun meerderheid in het Lagerhuis verloren, besloot de Britse premier door te gaan en een nieuwe minderheidsregering te vormen met gedoogsteun van de Noord-Ierse Democratische Unionistische Partij (DUP), die nu op tien zetels staat.

Vrijdagmiddag ging May langs koningin Elizabeth II op Buckingham Palace om hier toestemming voor te vragen en naderhand lichtte ze haar keuze toe voor de deur van Downing Street 10.

"Ik ga een regering vormen die ons land vooruit zal helpen in deze belangrijke periode. Deze regering zal ons door de Brexit-onderhandelingen leiden. Het zal zorgen dat onze natie veilig is door het beleid uit te voeren dat ik in de nasleep van de aanslagen in Manchester en Londen uiteen heb gezet. Laten we aan het werk gaan."
 

Bizar

"Het is bizar dat May verliest maar niet opstapt", vindt Rem Korteweg, onderzoeker aan Instituut Clingendael. "Ze houdt dus niet de eer aan zichzelf, maar gaat door. Haar positie is niet perse onhoudbaar geworden, maar sterk staat ze er met een minderheidskabinet niet voor."

Vooral voor de onderhandelingen over de Britse uittreding uit de Europese Unie (EU), die binnen twee weken moeten beginnen, is de nieuwe regering van May niet de handigste optie. Aan de inhoud van de onderhandelingen zal niet heel veel veranderen want DUP heeft op veel onderwerpen dezelfde standpunten als de Conservatieven, dus van die partij heeft May volgens Korteweg niet zoveel last. "Maar vanuit de EU is het maar de vraag of May in Londen alle hoofden dezelfde kant uit kan krijgen en of iedereen binnen haar regering zich aan de afspraken van de Brexit zal houden die worden uit onderhandeld."

“Het zal voor May geen gemakkelijke compromis worden”
Gareth Davies, Vrije Universiteit

Door het gebrek aan een meerderheid blijft de stem van de rechtse vleugel van de Conservatieven, die pleiten voor een harde Brexit waarbij alle bestaande banden met Europa worden doorgeknipt, duidelijk hoorbaar en zal May hen niet kunnen negeren zoals aanvankelijk het plan was. Volgens Gareth Davies, deskundige op het gebied van Groot-Brittanië aan de Vrije Universiteit, zijn die extreme Torries met de huidige verkiezingsuitslag echter wel wat gemarginaliseerd "omdat May nu op kan voeren dat ze niet alleen naar hun kan luisteren, want ze moet ook DUP te vriend houden".

Veel ingewikkelder is volgens Davies de manier waarop May een overeenkomst met DUP rond gaat krijgen over wat te doen met de grens van Noord-Ierland en Ierland. DUP wil dat die grens openblijft, maar volgens de plannen van May zal tussen Noord-Ierland en Ierland de grens met Europa komen en dat heeft veel gevolgen voor de mensen ter plaatse. Davies: "Het zal voor May geen gemakkelijke compromis worden, maar als ze blijft vasthouden aan die dichte grens zal DUP alsnog haar steun intrekken."

Labour

De echte winnaar van de verkiezingen is eigenlijk de Labour Partij van de linkse Jeremy Corbyn, die met 261 zetels een spectaculaire groei doormaakte. Dat terwijl Corbyn al ver voordat de verkiezingen begonnen absoluut niet populair was binnen zijn eigen partij. Korteweg: "Corbyn is de winnaar, maar verliest, want hij komt niet in de regering. Toch heeft Corbyn wel aangetoond dat hij Labour succesvol door de verkiezingen kon sturen. Dus hij zal niet hoeven aftreden zoals dit eerder wel ter sprake was."

De interne strijd van de partij is echter zo diep geworteld, die gemoederen zijn met deze verkiezingsuitslag nog niet getemperd. Over hoe de Britten zich moeten opstellen bij buitenlands beleid of de vraag of het Verenigd Koninkrijk moet investeren in nucleaire wapens zijn meningen namelijk nog steeds erg verdeeld.

Tijdschema

Kunnen de Britten nu alsnog snel aan de slag met de Brexit? Als het aan May ligt wel, vrijdagmiddag na het bezoek aan koningin Elizabeth laat ze weten vast te houden aan de officiële planning en op 21 juni aan de onderhandelingen te beginnen.

"Later beginnen zou heel onverstandig zijn want ze zitten vast aan het keurslijf van Artikel 50 dat voorschrijft dat de onderhandelingen twee jaar duren en dus in maart 2019 afgerond moeten zijn", stelt Korteweg. Voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk liet vrijdagochtend al via Twitter weten dat de EU er klaar voor is en dat de Britten hun best moeten doen om te voorkomen dat er straks "geen deal" is als gevolg van "geen onderhandelingen".

Staartje

Het was May zelf die in april vervroegde verkiezingen uitriep op een moment dat de Conservatieven hoog in de peilingen stonden. Haar hoop was een breder mandaat te krijgen voor de Brexit, maar het werd een schot in eigen doel. Korteweg: "Ik denk dat dit hele verhaal nog wel een staartje krijgt, dat er nog wel zal worden gediscussieerd over haar rol binnen de partij. Misschien zal ze eerst een regering in de steigers zetten om geen problemen voor de Brexit-onderhandelingen te veroorzaken. Maar er gaan al geluiden binnen de partij dat May moet opstappen."

Wie haar dan moet opvolgen is nog maar de vraag. Volgens Davies staat voormalig burgemeester van Londen Boris Johnson al in de rij, maar omdat hij door veel mensen wordt gehaat maakt hij een kleine kans. "Hij zal wel hopen dat er niet genoeg vertrouwen is in May of dat DUP zich terugtrekt, maar de kans dat hij leider van de Conservatieven wordt is klein." Ook Brexit-onderhandelaar David Davies maakt volgens Davies weinig kans vanwege zijn stoffige imago. Daarmee zijn er nauwelijks opties voor een opvolger van May in beeld.

Ook Davies denkt dat de Conservatieven voorlopig geen ophef zullen maken over de keuzes die May de afgelopen maanden heeft gemaakt. "Dat zal alleen maar rampzalig zijn voor de geloofwaardigheid van de partij en voor de nieuw te vormen regering. Maar misschien dat ze over een paar jaar, als de Brexit een feit is, alsnog moet opstappen. Dat zie je wel vaker, dat iemand wordt aangenomen om het vieze werk op te knappen en daarna als nog wordt afgeslacht vanwege fouten in het verleden."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie