Op de valreep: Wat je nog niet wist over het invullen van je belastingaangifte

Wanneer heeft het zin om belastingaangifte te doen? Hoe moet ik mijn bitcoins opgeven en kan ik mijn studiekosten nou wel of niet aftrekken?

Het is slechts een greep uit de tientallen vragen die NU.nl van lezers heeft ontvangen en heeft laten beantwoorden door Bernard Devilee, beleidsadviseur bij het ministerie van Financiën. Tijdens een Facebook Live-sessie kon de belastingexpert de antwoorden één voor één oplepelen. Als je zelf nog twijfelt over hoe je de aangifte inkomstenbelasting 2016 moet invullen, lees dan hier terug wat anderen zich hebben afgevraagd.

Moet je belastingaangifte doen als je geen eigen huis of andere grote aftrekposten hebt?

"Je moet belastingaangifte doen op het moment dat je een uitnodiging hebt gekregen om aangifte te doen. Als je die niet hebt gekregen, dan moet je zelf nagaan: ben ik wel of geen belasting verschuldigd? Het kan ook zijn dat je vermogen hebt in box 3 (boven 24.437 euro, red.) en dat je daardoor belasting verschuldigd bent. Je moet dat dus zelf uitrekenen. Via de app en de website kan dat heel eenvoudig. Want ook al heb je geen uitnodiging gekregen, altijd zijn al je gegevens vooraf ingevuld. Dus je kan eenvoudig even nagaan: moet ik meer of minder dan 45 euro betalen? Moet je meer betalen? Dan moet je ook aangifte doen."

Is de boeterente die een geldverstrekker rekent bij het oversluiten van een hypotheek aftrekbaar?

"Het kan zijn dat je de boete die een geldverstrekker in rekening brengt in één keer moet betalen. Als dat in 2016 is geweest, omdat je de hypotheek in 2016 hebt overgesloten, is die boeterente volledig aftrekbaar. Een andere mogelijkheid is dat banken aanbieden tot rentemiddeling over te gaan. Dat betekent in feite dat ze de boeterente uitsmeren over de resterende looptijd via een opslag op je rentepercentage voor de nieuwe rentevastperiode. Ook dan maakt het gewoon onderdeel uit van je aftrekbare kosten eigen woning in box 1."

Zijn de kosten van het uitschrijven van een hypotheek aftrekbaar?

"Bij de aankoop en verkoop van een huis zijn een aantal kosten aftrekbaar die te maken hebben met de hypotheek. De royementskosten van het doorhalen van de hypotheekakte zijn volledig aftrekbaar. Ook de inschrijvingskosten van een hypotheek als je een woning koopt, behoren tot de aftrekbare kosten. De overdrachtsbelasting die je verschuldigd bent, is niet aftrekbaar. De kosten met betrekking tot de transportakte van de eigen woning (leveringsakte, red.), dus de juridische levering, zijn ook niet aftrekbaar. Maar alle kosten rondom de eigenwoningschuld, dus de hypotheek, zijn wel aftrekbaar."

Moet je belasting over je eigen woning betalen als je de hypotheek hebt afgelost?

"Als de hypotheek volledig is afgelost, dan heb je alleen nog te maken met de bijtelling: het eigenwoningforfait. Dat is op basis van de wet een soort voordeel wat je bij het inkomen moet optellen. Maar als je geen aftrekposten meer hebt, dan krijg je een aftrek ter grootte van die bijtelling. Als je geen schulden meer hebt en geen hypotheekrenteaftrek en je bijvoorbeeld 1.000 euro moet bijtellen als eigenwoningforfait, dan krijg je ook een aftrek van 1.000 euro. Per saldo dus 0."

Moet je een ontslagvergoeding invullen en kun je de belasting hierover terugkrijgen?

"De ontslagvergoeding die vorig jaar ontvangen is, moet je gewoon aangeven. Daardoor kan het zijn dat je inkomen over 2016 hoger is dan in voorafgaande jaren of dat van 2017. Er is dan de mogelijkheid om te middelen. Middelen houdt in dat je drie belastingjaren bij elkaar betrekt en bekijkt wat je in die drie jaren daadwerkelijk aan belasting hebt betaald. Als er nou een piekjaar of een daljaar tussen zit en je die drie jaren gaat verdelen zodat het gelijkmatige inkomens worden, dan kun je het verschil (als je boven een bepaalde drempel uitkomt) terugkrijgen. Voor 2016 moet je de ontslagvergoeding invullen en dan even kijken of middelen over 2014, 2015 en 2016 zin heeft. Er zijn diverse programma's voor te vinden om dat heel eenvoudig uit te rekenen. Is dat niet zo? Dan kun je kijken of het voor 2015, 2016 en 2017 zin heeft. Maar dan moet je wel wachten tot 2017 ook ingediend is."

Heeft het voor studenten zin om belastingaangifte te doen?

"Studenten hebben vaak een bijbaantje en daar wordt loonheffing op ingehouden. Negen van de tien keer krijgen ze die loonheffing gewoon terug. Als je nog studeert en je alleen maar een paar maanden hebt gewerkt, dan zal er misschien weinig of niets zijn ingehouden. Maar als je een heel jaar hebt gewerkt en in de zomervakantie misschien nog extra hebt gewerkt, dan kan het zeker behoorlijk oplopen. Want tot 8.000 à 9.000 euro betaal je gewoon nog geen belasting, rekening houdend met de heffingskorting."

Kun je als student nog studiekosten aftrekken?

"Wat de studiekosten betreft, is met ingang van studiejaar 2015/2016 het nodige gewijzigd. Toen is het leenstelsel ingevoerd en de basisbeurs afgeschaft. Vanaf dat moment zijn de studiekosten voor elke student die recht heeft of kan krijgen op een studiefinanciering volgens het nieuwe leenstelsel niet meer aftrekbaar. Dus elke student die daar gebruik van zou kunnen maken of gebruikmaakt, heeft geen recht meer op aftrek studiekosten."

Hoe zit het met de vervoers- of reiskosten die onder de aftrek zorgkosten vallen?

"Er geldt een drempel afhankelijk van je inkomen. Als je daar boven uitkomt, dan kunnen bijvoorbeeld de vervoerskosten aftrekbaar zijn. Stel dat je naar de tandarts of naar het ziekenhuis gaat vanwege een medische behandeling. Dan mag je die kosten in aftrek brengen. Dat zijn de kosten die je daadwerkelijk maakt. Ga je met de auto? Dan moet je de werkelijke kilometerprijs berekenen. Ga je met de taxi of het openbaar vervoer? Dan kun je de ov-kosten of taxikosten aftrekken.

Als je andere vervoerskosten hebt, denk bijvoorbeeld aan dat je bij je vrouw, man of kind op bezoek gaat, omdat die langdurig verpleegd wordt in het ziekenhuis of een verpleeghuis, dan mag je ook kosten aftrekken. Maar dan geldt een bedrag van 19 cent per kilometer. En dan gelden er nog wat aanvullende voorwaarden: meer dan 10 kilometer per enkele reis, de verpleging moet langer dan een maand duren en de persoon moet tot je huishouden hebben behoord."

Wordt er bij de aangifte gekeken naar bijzondere vergoedingen zoals een uitkering voor letselschade?

"Voor de inkomstenbelasting kijken we naar wat het vermogen is op 1 januari, de peildatum van ieder jaar. Als er op dat moment geld op de bankrekening staat, ongeacht waar dat geld vandaan komt, dan wordt dat tot het vermogen gerekend. Daar zijn verder geen uitzonderingen voor. Omdat men weet dat er ook belasting betaald moet worden vanwege de peildatumsystematiek, zie je vaak wel dat in de onderhandelingen over de hoogte van de letselschade-uitkering ook geprobeerd wordt rekening te houden met het betalen van belasting in box 3. Dan zit het er al min of meer in verwerkt."

Worden digitale valuta's, zoals de bitcoin, als vermogen gezien en moet er belasting over betaald worden?

"Alle bezittingen die je hebt, behoren tot je vermogen. En als ze niet zijn vrijgesteld, dan moet je ze meenemen in box 3. Nou zijn bitcoins al wat jaren bekend en je hebt daar ook beurspagina's voor waarop je kunt zien wat de bitcoinkoers is op een bepaald moment. In dit geval is de koers op 1 januari 2016 van belang. De waarde van je bitcoins moet je dus aangeven in box 3."

Hoe verdeel je aftrekposten tussen fiscale partners op de meest gunstige manier?

"Fiscale partners kunnen gezamenlijk aangifte doen. Je mag bepaalde vermogens- en inkomensbestanddelen vrij verdelen. Denk aan vermogen in box 3 en de eigen woning. Het saldo van de eigen woning en het saldo van de bezittingen en schulden mag je vrij verdelen tussen de fiscale partners op de wijze zoals dat fiscaal het meest voordelig is.

Bij het scherm 'verdeling' in de belastingaangifte kun je vrijelijk de posten verdelen. Alles aan één toewijzen of het ene aan de één en het andere aan de ander, dat maakt verder niet uit. Vervolgens moet je op berekenen drukken en dan komt er een saldo uit wat beide partners gezamenlijk terugkrijgen of moeten betalen. Als de een in de belastingschijf van 52 procent zit, dan wordt de aftrekpost vaak bij diegene in aftrek gebracht. Bij berekenen kun je vervolgens zien of dat inderdaad leidt tot de hoogste teruggaaf of het minst te betalen bedrag."

En wat moet je nou doen als het je toch niet lukt om voor 1 mei aangifte te doen?

Je hebt nog tot en met zondag om je aangifte in te dienen. Als je uitstel wil krijgen, moet je dit vóór 1 mei aanvragen via Mijn Belastingdienst of de BelastingTelefoon. Maar let op: de fiscus zal een boete opleggen als je niet op tijd uitstel aanvraagt.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie