Uitvaarten steeds persoonlijker: 'Geen koffie maar wijn en een rouwclown'

De uitvaartbranche ziet twee belangrijke trends bij de uitvaart van mensen; uitvaarten worden duurzamer en persoonlijker. "Mensen willen in plaats van koffie dat er wijn wordt geserveerd tijdens de koffietafel. Ook vragen mensen expliciet om een back to basic-uitvaart."

NU.nl deed een rondvraag onder verschillende Nederlandse uitvaartondernemers. Martijn van de Koolwijk van DELA ziet het aantal mensen dat voor een standaard uitvaart kiest teruglopen. Steeds meer mensen laten tijdens een voorgesprek hun uitvaartwensen vastleggen. Had de uitvaartonderneming in 2015 nog 1.020 gesprekken, was dit in 2016 al gestegen naar 2.024. Ook Monique Orriëns van Yarden ziet deze verschuiving: "Uitvaarten worden steeds 'losser' en persoonlijker, passend bij de laatste wensen van de overledene."

"Het plakje cake en een kopje koffie worden vaak vervangen door wijn, bier en bittergarnituur, prosecco of zelfs champagne. Ook wij zien dat steeds meer mensen nadenken over hun uitvaartwensen, deze bespreken met hun naasten en zelf vastleggen", aldus Orriëns.

Volgens Van de Koolwijk willen steeds meer mensen met hun uitvaart echt een herinnering achterlaten aan nabestaanden. Zo worden er vaker herinneringsavonden en lichtjesbijeenkomsten georganiseerd. Bij lichtjesavonden is iedereen welkom en worden er op een bepaalde locatie kaarsjes gebrand. Ook in de periode na de uitvaart blijft de herinnering belangrijk.

Orriëns: "Niet zozeer het afscheid, maar het leven van de overledene staat bij een crematie of begrafenis centraal. De plechtigheid wordt daarmee de laatste jaren ook veel persoonlijker."

Bijzondere uitvaart

Door de mond-tot-mondreclame en bijzondere uitvaarten die in de media worden uitgelicht, krijgen mensen meer inspiratie. Een grote stijging in de vraag naar voetbaluitvaarten was te zien na de uitvaart van André Hazes op de middenstip van de Amsterdam ArenA in 2004, die ook live op televisie te volgen was.

"Mensen zien wat er allemaal mogelijk is en willen dat ook bij hun eigen uitvaart", stelt Orriëns. Volgens Van de Koolwijk hoort deze trend ook bij de individualisering van de maatschappij; uitvaarten worden steeds persoonlijker en specifieker.

Ook door sociale media komen mensen steeds vaker op ideeën voor hun eigen uitvaart. Volgens Nora Nowee van Monuta delen mensen steeds meer van de uitvaart via sociale media. "De kring waarmee iets wordt gedeeld wordt hierdoor ook groter. Niet enkel meer in eigen directe (familie)kring, maar ook met vrienden, kennissen en lotegenoten."

Op deze manier krijgen nieuwe mogelijkheden van een uitvaart ook weer aandacht. Zo kan er bijvoorbeeld al gekozen worden voor een rouwhond, die nabestaanden troost moet bieden. Ook kunnen mensen hun kist naar de begraafplaats laten trekken door een koe of een clown inhuren die troost aan nabestaanden biedt.

“Mensen zien wat er allemaal mogelijk is en willen dat ook bij hun eigen uitvaart”
Monique Orriëns

Duurzaamheid

Naast de personalisering van de uitvaarten speelt ook duurzaamheid een belangrijke rol in de toekomst van de uitvaartbranche. Dat zit hem zowel in de kant van de uitvaartbranche als in de keuzes van mensen over hun uitvaart. Uitvaartondernemingen willen bijvoorbeeld het vervoer van nabestaanden groener maken en kisten en gebouwen duurzamer. Nabestaanden kunnen kiezen voor ecologische en duurzame alternatieven.

Een van deze voorbeelden is het begraven worden op een natuurbegraafplaats. Een dode wordt bij een natuurbegrafenis in een afbreekbare kist of mand begraven in de natuur. Grafsteen, plantjes, lampjes en andere decoratie zijn hierbij niet toegestaan. Hierdoor is een graf vaak alleen terug te vinden op basis van gps-coördinaten. In Nederland zijn er enkele plekken waar het natuurbegraven is toegestaan.

Veel mensen willen voor hun uitvaart ook weten van welk materiaal de urn is gemaakt en of het een klimaatneutraal gebouw is waar de uitvaart plaatsvindt. "Mensen zullen in toenemende mate meer invloed gaan hebben op het vormgeven van het afscheid. Ook zal ieder afscheid nog persoonlijker worden, mede door de aandacht voor bijvoorbeeld rituelen en in televisieprogramma's die gaan over afscheid nemen. Er is meer mogelijk, voor ieder budget", zegt Nowee.

Ecoleren

Net als andere uitvaartondernemingen houdt ook DELA zich bezig met een nieuwe duurzame methode van cremeren, namelijk het ecoleren. Bij die techniek wordt het lichaam van een overledene omgezet in een inactief biologisch poeder. "Op het moment dat je iemand cremeert ontstaan asresten. Ook ecoleren is een techniek om het lichaam om te zetten naar resten. Ecoleren werkt op elektriciteit waar crematie naar asresten op gas werkt." Toch ziet Van de Koolwijk nog niet dat hier veel specifieke vraag naar is. "Het is niet zichtbaar."

De woordvoerder van DELA denkt dat het thema duurzaamheid ook de komende jaren nog zal doorzetten. Ook Nowee van Monuta denkt dat de vraag naar duurzaamheid en natuurbegraven zal toenemen, maar denkt niet dat dit de komende jaren al een grote rol gaat spelen. "Duurzaamheid speelt een grote rol bij leven, maar is van minder belang bij het afscheid. Slechts een klein deel van de uitvaarten, circo 0,5 procent, is op een natuurbegraafplaats."

Zondag wordt de allereerste Funeral Fair gehouden in Rotterdam. Daar wordt aan bezoekers getoond wat de mogelijkheden zijn op het gebied van afscheid en rouw.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie