Brexit in gang gezet: Wat zijn de gevolgen voor Nederland?

'De brief' is overhandigd. Het Verenigd Koninkrijk heeft deze week de Brexit officieel in gang gezet. Wat volgt, zijn onderhandelingen die twee jaar kunnen duren. Wat is de inzet van Nederland?

"De Brexit is niet in het belang van Nederland", zei minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders woensdag op de dag dat de Britten de scheidingspapieren aan EU-president Donald Tusk overhandigden. 

Hiermee hebben de Britten officieel de artikel 50-procedure geactiveerd die de scheiding in werking stelt. Het Verenigd Koninkrijk en de Europese lidstaten hebben vervolgens twee jaar de tijd om het eens te worden over de voorwaarden. Ze moeten het bijvoorbeeld eens worden over nieuwe handelsvoorwaarden en het recht van vrij verkeer van EU-ingezetenen en Britten.

Volgens Koenders wordt dit een ingewikkeld proces, omdat de VK en de EU op allerlei terreinen nauw met elkaar verbonden zijn. Op thema’s als een gezamenlijk immigratiebeleid, handelsrelaties maar ook internationale veiligheid trokken de lidstaten decennia gezamenlijk op met de Britten.

Vrij verkeer

Tijdens de onderhandelingen, die de Europese Commissie namens de overige 27 lidstaten voert, zet het kabinet in op het behoud van een goede relatie met de Britten, waarin de Nederlandse belangen voorop staan.

De allereerste prioriteit van het kabinet is om zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen voor de ruim 70.000 Nederlanders die op dit moment in het VK verblijven. De inzet is om de rechten die deze Nederlanders op dit moment nog hebben in het Verenigd Koninkrijk gegarandeerd te houden.

Zij moeten bijvoorbeeld ook na de Brexit op dezelfde wijze toegang hebben tot het Britse gezondheidssysteem. Deze groep moet zich ook vrijelijk heen en weer naar het Europese vasteland kunnen bewegen.

“Het Verenigd Koninkrijk kan niet verwachten dat de toekomstige relatie gunstiger zal zijn dan tijdens het lidmaatschap”
Bert Koenders

Economie

Ook voor het Nederlands bedrijfsleven moet er snel duidelijkheid komen. Het VK is na Duitsland de belangrijkste handelspartner van Nederland. In 2015 werd er voor ruim 20 miljard euro naar het VK geëxporteerd. Dat is goed voor 3 procent van het bruto binnenlands product.

Nederland heeft er belang bij dat er zo min mogelijk - het liefst geen - tariefmuren worden opgetrokken. Tegelijkertijd kan het niet zo zijn dat de Britten uit de EU stappen, maar wel profiteren van de voordelen van Europese vrije interne markt. 

"Het Verenigd Koninkrijk kan niet verwachten dat de toekomstige relatie gunstiger zal zijn dan tijdens het lidmaatschap", zei Koenders. Toegang tot de interne markt en vrij verkeer van werknemers zal een hoge prijs hebben.

Rapport

Brexit-rapporteurs Pieter Omtzigt (CDA) en Marit Maij (voormalig PvdA-Kamerlid) onderschreven onlangs in een rapport dat het VK "niet het beste van twee werelden" mag combineren, maar ze "zien geen enkele reden om handelsvoordelen die aan landen als Oekraïne of Turkije geboden worden, te onthouden aan het Verenigd Koninkrijk."

"Elke beperking van de vrijhandel met het Verenigd Koninkrijk zal onvermijdelijk ten koste gaan van de Nederlandse export, welvaart en werkgelegenheid. Nederland heeft dan ook veel te verliezen bij een Brexit waarbij elke verbondenheid met de Europese interne markt verloren gaat", schrijven de rapporteurs.

Harde Brexit

Lukt het de EU en het VK niet om het binnen twee jaar eens te worden over de voorwaarden, dan volgt een zogenoemde 'harde Brexit'. Wat volgt, is een uittredingsakkoord die moet worden goedgekeurd door het Europees parlement.

De Britten vallen dan uit de Unie zonder afspraken over immigratie, en handelsvoorwaarden. Dan treden automatisch de importtarieven van de Wereldhandelsorganisatie in werking: gemiddeld 5,5 procent. Groente, fruit en bloemen - goed voor 10 procent van de Nederlandse export - krijgen te maken met een tarief tussen 10,5 en 17,5 procent.

Referendum

Verwacht wordt dat de onderhandelingen weleens langer kunnen duren dan twee jaar. Die termijn kan verlengd worden, mits de Britten en de overige 27 Europese lidstaten het daar unaniem over eens zijn. 

Zodra de twee partijen het met elkaar eens worden moet de overeenkomst door alle parlementen van de 27 lidstaten worden geratificeerd. In Nederland zal het akkoord door de Tweede en daarna de Eerste Kamer moeten en net als bij het Oekraïneverdrag kan ook voor dit verdrag een raadgevend referendum worden aangevraagd.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie