Scarlett Johansson: 'Robots en mensen zouden mogen trouwen'

Scarlett Johansson (32) laat in Ghost in the Shell zien welk lot de mensheid in de toekomst te wachten zou kunnen staan. "Robots mogen best met mensen trouwen. Ieder zijn meug", zegt de actrice tegen NU.nl.

De film Ghost in the Shell is gebaseerd op het gelijknamige Japanse stripboek van Masamune Shirow dat eind jaren tachtig verscheen. Het verhaal, dat later ook tot anime (tekenfilm) werd verwerkt, is het populairste in zijn genre.

In Ghost in the Shell moet een paramilitaire politie-eenheid het opnemen tegen cybercriminelen en andere terroristische groepen. In de wereld waarin het verhaal zich afspeelt is het echte leven volledig versmolten met een virtuele realiteit en heeft iedereen zich aan de technologische vooruitgang onderworpen.

Hoofdpersonage Major (gespeeld door Johansson) illustreert het beste hoe deze nieuwe wereld werkt. Het lichaam van de Public Security Section 9-commandant wordt na een incident volledig verwoest, maar daarna vervangen door een volledig synthetische variant. Slechts een hart en haar eigen brein herinneren Major eraan dat ze ooit een normaal mens was.

Synthetische drugs

Het is niet de eerste keer dat Johansson een rol speelt die haar eigen realiteit niet raakt. In Under the Skin ontvoert ze als buitenaardse entiteit mannen om ze vervolgens op te eten, in Her koppelt ze haar stem aan een robot die met behulp van kunstmatige intelligentie in staat is affectie bij mensen op te wekken en in Lucy evolueert ze door toedoen van synthetische drugs in een supermens.

Toch heeft Johansson geen moeite zich in deze personages in te leven. "Hoe fictioneel het personage ook is, er zit altijd iets van mij in. Ik geef het karakter immers vorm. Dat geldt ook voor mijn rol in Ghost in the Shell. Hoewel Major geen echt lichaam heeft, bezit ze alsnog een heel complexe binnenkant."

"Ze vraagt zich veel dingen af en gaat op zoek naar haar eigen identiteit. Dat is erg dapper en ze moet keihard zijn. En om dat uit te beelden moet ik toch uit mijn eigen emoties en gevoelens putten. Ik heb Major vanuit mezelf tot leven gewekt. Ik heb het gevoel dat iedere rol die ik speel iets met mijn eigen leven te maken heeft."

The Avengers

Het aantal films waarin Johansson als 'normaal mens' te zien is aanzienlijk groter dan het aantal titels waarin ze als cyborg, robot of ander technologisch experiment wordt opgevoerd.

Op de vraag wat ze interessanter vindt om te spelen antwoordt ze: "Ik heb niet echt een voorkeur voor personages die op mij lijken of juist larger than life zijn, wat ik wel weet is dat ik helemaal niets bijdraag als ik een karakter opnieuw moet spelen."

Een opmerkelijke uitspraak van de actrice die binnenkort voor de vijfde keer te zien is als superheldin Black Widow in het volgende Avengers-deel.

Trouwen met Robots

Natuurlijk, de meeste technologische en medische verworvenheden die ons in Ghost in the Shell om de oren vliegen kunnen we op dit moment niet bevatten. Maar dat wil niet zeggen dat we er niet toe in staat zijn. De huidige wetenschap is er al in geslaagd auto's zelfstandig te laten rijden, kunstmatige ledematen te creëren en complexe celstructuren zoals het netvlies te reproduceren. Daarnaast bevindt zich de ontwikkeling van sommige organen, bijvoorbeeld nieren, in een vergevorderd stadium.

Maar hoe moeten we ons voorbereiden op een wereld waarin het mogelijk is dat kinderen in een kunstmatige baarmoeder opgroeien en artificieel en echt leven niet meer van elkaar valt te onderscheiden? Een wereld waarin bedrijven toegang tot ons lichaam hebben en kwaaltjes kunnen genezen, voordat we er überhaupt last van krijgen. Moeten robots die dusdanig geprogrammeerd zijn dat ze emoties zoals pijn kunnen voelen ook bepaalde mensenrechten krijgen? Of moeten we die rechten juist onderdrukken om onszelf te beschermen?

"Ik vind dat baren een heilig recht is voor vrouwen", zegt Johansson, "maar robots mogen best met mensen trouwen. Ieder zijn meug."

Volgens Ghost in the Shell-regisseur Rupert Sanders (46) moeten we vooral ons toezicht op technologie niet verwaarlozen. "Wij creëren onze eigen evolutie, dus moeten we regels en omgangsnormen bedenken die ons er zeker van laten zijn dat we zullen overleven. Het heeft geen nut technologie te bedenken waardoor we zelf overbodig raken. We moeten bijvoorbeeld voorzichtig zijn met kunstmatige intelligentie die zelfstandig kan evolueren."

"Toen de eerste computers in de jaren tachtig in de woonkamers verschenen, waren we aanvankelijk ook wat bangig. Maar het was een instrument. Nu hebben we smartphones en wederom gebruiken we technologie als instrument", zegt Borgen-ster en Game of Thrones-acteur Pilou Asbæk (35)

Volgens de Deense acteur, die het personage Batou speelt, is het nodig dat we technologie in essentie omarmen. "Maar als diezelfde technologie de wereld in ons nadeel verandert, moeten we ons afvragen of we dit pad willen blijven bewandelen."

Techno-Nostradamus

De manga Ghost in the Shell verscheen in 1989, maar de onderwerpen die het verhaal dragen zijn actueler dan ooit. Het is opmerkelijk te zien hoe Masamune Shirow zijn tijd zo ver vooruit was.

"Ik noem hem de technologische Nostradamus (zelfverklaard voorspeller uit 14e eeuw, red.)", zegt Sanders.

"Hij voorspelde een gigantisch netwerk van computers, lang voordat het internet voor iedereen toegankelijk was. En omdat die onderwerpen op dit moment zoveel urgentie hebben, was dit het juiste moment om de film te maken. Waar destijds slechts over gepraat werd, is nu werkelijkheid geworden."

Ghost in the Shell draait sinds deze week in de Nederlandse bioscopen.

Scarlett Johansson - Ghost in the Shell

Scarlett Johansson - Ghost in the Shell

 

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie