'Vijf jaar na skiongeluk prins Friso is Lech nog altijd tweede huis van Oranjes'

Vijf jaar geleden werd prins Friso tijdens een skivakantie in Lech bedolven onder een lawine. Hij raakte in coma en overleed anderhalf jaar later. De koninklijke familie keert toch elk jaar terug naar de geliefde bestemming. Wat is de aantrekkingskracht van het gebied voor de Oranjes en welke lessen heeft Lech uit het ongeluk getrokken?

Woordvoerder Bert Romani van de Nederlandse Skivereniging geeft de Oranjes volledig gelijk met hun keuze voor Lech.

Het dorp, gelegen in het Arlberggebied in het westen van Oostenrijk, staat bekend als een van de beste skigebieden van het land. Bovendien kent deze regio een lange traditie als het gaat om wintersporten. Arlberg stond aan de bakermat van het moderne skiën en begin twintigste eeuw werd hier de eerste skischool van Oostenrijk gesticht.

"Het is een gebied met een hoge sneeuwzekerheid", legt Romani uit. "En het is ook altijd mooie sneeuw: vrijwel alle pistes bevinden zich boven de boomgrens. Bovendien is het een enorm gastvrij gebied. Lech kent een goede gastronomische traditie en heeft altijd oog voor de verhouding tussen prijs en kwaliteit; in Lech zal nooit een tientje worden gevraagd voor een glas bier."

Vier generaties

Lech werd eind jaren vijftig ontdekt door prins Bernhard en koningin Juliana, die goed bevriend raakten met de familie Moosbrugger, die het luxe Gasthof Post in het centrum van Lech exploiteert.

"Het is heel bijzonder dat er inmiddels vier generaties Oranjes kind aan huis zijn geweest in Lech", stelt hoofdredacteur Justine Marcella van het royaltyblad Vorsten. "De band tussen de koninklijke familie en Moosbrugger is meer dan een zakelijke relatie. De Oostenrijkers waren bijvoorbeeld ook aanwezig bij de inhuldiging van koning Willem-Alexander."

Het dorp ligt ook afgelegen en is slechts bereikbaar via twee kleine bergpassen. "De inwoners koesteren de Oranjes en respecteren hun privacy", vertelt Marcella. "Niemand zal ooit uit de school klappen over wat zij doen tijdens hun vakanties. De pers krijgt aan het begin van de week het traditionele fotomomentje; daarna zijn de Oranjes even gewone mensen. Zij doen die week gewoon boodschappen bij de lokale Spar en prinses Beatrix neemt dezelfde stoeltjeslift als alle andere toeristen."

Gevoel van vrijheid

De Oranjes hebben hun vaste vleugel in het hotel met eigen appartementen waar zij van alle vrijheid kunnen genieten. De kamers van Beatrix zijn bereikbaar via een onderaardse gang; het gezin van Willem-Alexander verblijft altijd in een appartement aan de andere kant van de hoofdweg. "Koning Willem-Alexander en koningin Máxima spelen hier spelletjes met de kinderen", vertelt Jeroen Snel van EO-programma Blauw Bloed. "Zij koken ook zelf; pasta is een gerecht dat vaak op tafel komt tijdens de vakanties."

De intermezzo's in Lech geven de koning een groot gevoel van vrijheid, verklapte hij Snel ooit. "Hij skiet in Lech letterlijk en figuurlijk weg van zijn sores en verplichtingen. In het dagelijks leven moet hij altijd maar oppassen wat hij zegt, heeft hij altijd verantwoordelijkheden en verplichtingen. In Lech kan de familie even ongestoord mens zijn." De aanwezigheid van de Oranjes trekt wel meer Nederlanders aan. "Maar dankzij de dikke skipakken en skibrillen zijn ze amper herkenbaar", weet Vorsten-baas Justine Marcella.

Tweede huis

De laatste dag van de vakantie in februari 2012 markeert een van de grootste tragedies uit de recente geschiedenis van de Oranjes. Tijdens een skitocht met zijn jeugdvriend Florian Moosbrugger raakte prins Friso, de middelste zoon van prinses Beatrix, bedolven onder een sneeuwlawine.

Moosbrugger wist uit de sneeuw weg te komen, mede doordat hij een lawine-airbag droeg. Friso werd pas 25 minuten na het ongeluk uit de sneeuw gehaald; al die tijd hadden zijn hersens te weinig zuurstof gehad. Hij raakte in coma en overleed anderhalf jaar later op Huis ten Bosch.

Ondanks deze traumatische ervaring bleef de koninklijke familie haar geliefde bestemming trouw: nog steeds reizen de Oranjes ieder jaar af naar Lech. "Hun besluit te blijven komen was ook een soort steunbetuiging aan Florian, die als begeleider mee was met Friso", stelt Jeroen Snel van Blauw Bloed. "Kwade tongen beweerden dat hij het ongeluk had kunnen voorkomen. Maar de koninklijke familie is altijd pal achter Florian en de hele familie Moosbrugger blijven staan."

Bovendien zouden Beatrix en haar zonen in dat geval hun tweede thuis zijn kwijtgeraakt. "Zeker voor Willem-Alexander, die er letterlijk al zijn hele leven komt, voelt het zo", weet Justine Marcella. "Lech maakt al bijna vijftig jaar een onmisbaar onderdeel van zijn leven uit."

Confronterend

Rouwdeskundige Maria de Greef vindt het heel dapper dat de Oranjes direct het jaar na het ongeluk alweer terug gingen naar Lech. "Ik weet niet of ik het op zo'n moment had kunnen opbrengen om aan de consequenties van mijn afwezigheid voor anderen te denken", stelt ze.

"Het is wel kenmerkend voor de kracht van Beatrix en Willem-Alexander. Hun rol in de maatschappij vereist dat zij soms groter moeten zijn dan gewone mensen in soortgelijke situaties." Het dorp rouwde ook massaal mee met de Oranjes. Zo wordt er in de oude kerk van Lech jaarlijks rond 17 februari een altaar ingericht om de overleden Nederlandse prins te herdenken.

Het bezoeken van de plek waar een geliefde is verongelukt, is heel confronterend. Maar uiteindelijk helpt het wel met het verwerken van een groot verlies, stelt De Greef.  "Als een bepaalde plek zo'n vaste waarde in iemands leven is, heeft het geen zin zo'n locatie te gaan mijden. Vergelijk het met een dodelijk slachtoffer van een auto-ongeluk op een weg waar een nabestaande elke dag overheen moet rijden. Maar de onschuldige, neutrale vakantieplek van vroeger zal het voor de koninklijke familie nooit meer helemaal worden."

Onvoorspelbare natuur

Ook Lech heeft zich moeten aanpassen na het ongeluk van Friso. "Het hoort bij de sector dat er af en toe een dode valt door een lawine", stelt Bert Romani van de Nederlandse Skivereniging. "Maar een prominente prins die overlijdt als gevolg van een skitocht is een andere zaak."

Toeristen in Lech wordt tegenwoordig nog actiever gewezen op de gevaren van off-piste skiën. En in de skigebieden zijn meer borden geplaatst om te wijzen op het lawinegevaar. Skiën zonder airbag wordt met klem afgeraden. "Maar alle risico's uitsluiten is onmogelijk bij skiën, en de natuur blijft soms onvoorspelbaar. Dat maakt ook juist onderdeel uit van het avontuur dat je opzoekt, zeker als je off-piste gaat skiën."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie