Welke koers gaat PvdA-lijsttrekker Asscher varen?

Vrijdag werd Lodewijk Asscher door de leden gekozen als nieuwe lijsttrekker van de PvdA. Na vier jaar met Diederik Samsom hebben de sociaal-democraten voor een nieuwe leider gekozen die de partij een rol van betekenis moet laten spelen tijdens de verkiezingen in maart volgend jaar.

Vier lijsttrekkersdebatten moesten het verschil tussen beide kandidaten in kaart brengen.

Dat begon voor velen ietwat teleurstellend; alleen Asscher en Samsom mengden zich in de strijd. Onbekend talent binnen de partij bleef zo onderbelicht. Ook is er geen sprake van diversiteit, beiden stonden immers aan de wieg van het huidige kabinet met de VVD, waardoor veel kiezers zich van de partij vervreemden. Vrouwen meldden zich evenmin.  

Even leek het alsof Kamerlid Jacques Monasch ook een gooi zou doen naar het lijsttrekkerschap, maar hij kon zich niet vinden in de regels die de partij voor de verkiezing had opgesteld.

Toch waren Asscher en Samsom in staat enkele verschillen uit te ventileren.

Asscher uitte flinke kritiek op de man die hem vier jaar geleden uit Amsterdam haalde om het kabinet te gaan leiden. "Jij hebt de partij niet meegenomen. Je hebt door het gekwartet met de VVD het gevoel gegeven dat we onze waarden hebben weggegeven", zo klonk het.

Een wrang verwijt, aangezien Asscher weliswaar niet aan de onderhandelingstafel zat, maar wel continu werd bijgepraat door Samsom. 

De PvdA-leden hebben het hem vergeven en gunnen hem de kans het anders te doen.

Arbeidsmarkt

Asscher spitst zich vooral op de arbeidsmarkt. Als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft hij op dat gebied het beleid bepaald.

Met een omvangrijke arbeidswet die hij met werkgevers en werknemers in het voorjaar van 2013 maakte, hervormt hij het ontslagrecht, pakt hij de werkloosheidsuitkering aan en wil hij de flexibilisering van de arbeidsmarkt terugdringen.

Daar ligt ook direct zijn pijnpunt. Het aantal flexcontracten neemt de laatste jaren alleen maar toe, ook sinds zijn wet is ingevoerd. Bijna de gehele Kamer roept om aanpassingen, maar Asscher piekert er niet over. Hij erkent hoogstens dat zijn werk er nog niet op zit.

"Het gaat erover dat je niet iedere keer afhankelijk bent van de goede wil van de werkgever die jou een klusje geeft, zoals in de negentiende eeuw", zegt Asscher.

Vakbonden

Het mag dan ook geen verrassing zijn dat hij nadrukkelijk de samenwerking opzoekt met de vakbonden zoals hij de werknemersorganisaties ook de afgelopen jaren de ruimte gaf. 

Met zijn visie op de arbeidsmarkt lijkt hij een nieuw kabinet met de VVD, en in mindere mate ook met D66, uit te sluiten. Daarvoor zijn de verschillen over de toekomst te groot. 

De PVV staat voor alles waar de PvdA tegen is en is dus al langer uitgesloten als regeringspartner. 

De PvdA moet daarom na vier jaar regeren met de liberalen naar links kijken.

"Ik ben zeer benieuwd wat de inhoudelijke mogelijkheden zijn om samen te werken", zei Asscher over GroenLinks en SP, partijen die dicht bij hem staan. Hoe innig de samenwerking feitelijk wordt, zal moeten blijken.

Hard debatteren

Asscher staat bekend om zijn innemende, maar ook harde manier van debatteren. "Een ijzeren vuist in een fluwelen handschoen", werd zijn karakter eens omschreven door een Kamerlid. "Streng en liefdevol", vat Asscher het zelf samen.

Ook blijkt hij een stugge onderhandelaar, illustreert de volgende anekdote.

Het kabinet moet zakendoen met de oppositie voor de begroting van 2014 omdat het geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer. Asscher en premier Mark Rutte leiden de onderhandelingen. De zakelijkheid van Asscher wordt al snel duidelijk wanneer Rutte het sociaal akkoord, dat net een aantal maanden eerder is gesloten, ter sprake brengt.

"Kunnen we eens naar het sociaal akkoord kijken?", vraagt Rutte. Met name D66 wil er maar al te graag aan sleutelen. Maar de premier stuit op een koppige minister van Sociale Zaken die niet van plan is zijn wet te slachtofferen voor het landsbelang. Asscher leunt naar achter, doet zijn armen over elkaar en zegt: "nee." 

De overige aanwezige kabinetsleden moeten alle zeilen bijzetten om de onderhandelingen toch nog tot een succes te maken. 

Wilders

Asscher buigt makkelijk met politieke tegenstanders mee, maar is glashard zodra voor hem belangrijke grenzen worden overschreden.

Hij wil hard optreden tegen xenofobie. Tijdens zijn overwinningsspeech in Amsterdam haalde hij meermaals uit naar Wilders - "hij surft op golven van angst" - en premier Mark Rutte.

"Ik ga niet erbij staan en kijken hoe we uit elkaar gespeeld worden door Rutte en Wilders. Ik ben veel te trots op Nederland om het daarbij te laten", zei Asscher.

Daarmee wijst hij gelijk zijn politieke tegenstanders voor de komende verkiezingen aan.

Harde aanpak

Tegelijkertijd is hij van plan om moslimfundamentalisten dezelfde harde aanpak te geven en zegt hij te begrijpen waar in Nederland op dat gebied de zorgen zitten. "Mag je in Nederland nog zijn wie je wilt zijn?" 

Geen softe aanpak, zoals de PvdA zo vaak is verweten. Zo zijn organisaties die geen afstand nemen van de bedreigingen en intimidaties in Nederland in de nasleep van de Turkse coup wat Asscher betreft geen gesprekspartner meer. 

"Met Brexit vers in het geheugen, vier jaar Trump voor de boeg en Geert Wilders aan kop in de peilingen", weet Asscher welk politiek klimaat hem te wachten staat. 

De kersverse lijsttrekker denkt daarbij te weten waar de ruimte ligt. De PvdA moet tijdens de verkiezingen het sociaal, progressieve alternatief zijn.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie