Journalisten lunchten met Kok voor zijn dood: 'Hij was heel rustig'

Vlak voordat hij donderdagavond wordt doodgeschoten buiten een seksclub in het Noord-Hollandse Laren, ontmoet Martin Kok acht van zijn collega's uit de Nederlandse misdaadjournalistiek voor een lunchbijeenkomst. NU.nl sprak met hen over de laatste middag van 'de Stotteraar'.

Donderdagmiddag voegt Martin Kok zich bij zijn vakgenoten in een restaurant in Amsterdam-Zuid. De bijeenkomst is een idee van Kok, die graag meer samenwerking tussen de misdaadjournalisten van verschillende media wil zien, zegt Marian Huskens (Vrij Nederland). "We zijn natuurlijk concurrenten, maar Martin zei: 'We kunnen elkaar ook helpen.'"

Eigenlijk gaat het Kok vooral om de gezelligheid. "Hij was een loyale, aardige collega," zegt Gerlof Leistra (Elsevier). "Er was geen agenda voor de bijeenkomst, Martin genoot gewoon met volle teugen." Wel klaagde hij dat collega's van andere media hem vaak niet bij naam noemden wanneer ze schreven over zijn primeurs.

"Martin vertelde dat Timo van der Eng (Crimesite.nl) werkt aan een boek over zijn leven", zegt Huskens. "Hij fluisterde giechelend in mijn oor: 'Straks moet mijn concurrent reclame gaan maken voor mijn boek!'"

"Voor zijn doen was hij heel relaxt, heel rustig", zegt Huskens. "Normaal gesproken maakte hij veel foto's en zo, en ik dacht op voorhand nog: 'Ik hoop dat hij geen filmploeg meeneemt.' Want het was natuurlijk heel bijzonder, negen misdaadjournalisten samen aan de lunch."

Kok at een groot bord sushi en nam een chocoladedessert toe. Hij vond het samenzijn geweldig. "Zo leuk!", zei hij er later op de middag aan de telefoon over tegen Koen Voskuil (AD), die niet bij de lunch aanwezig was. Voskuil maakte nog een grapje, vroeg of hij geen "gekke dingen meer onder zijn auto had aangetroffen", verwijzend naar het explosief dat afgelopen juli onder de auto van Kok werd gevonden.

"Nee, ik voel me veilig," was het antwoord.

Apetrots

Uit gesprekken met de aanwezigen bij de lunch komt naar voren dat Kok apetrots was dat hij tegenwoordig zijn geld op eerlijke wijze verdiende. Zijn website kreeg per maand een miljoen kijkers, adverteerders toonden belangstelling en "zijn contacten uit zijn gevangenisleven hielpen hem graag aan primeurs en documenten", zegt Marian Huskens.

"Martin had zijn leven op de rails. Hij had nog wel wat juridische problemen, maar daar had hij ook een oplossing voor gevonden. 'Dan moeten mijn adverteerders maar wat meer geld betalen,' zei hij."

"Hij was natuurlijk niet zomaar een 'aardige man'", zegt Paul Vugts (Het Parool). "Hij heeft in het verleden twee mensen vermoord, maar daar heeft hij zijn straffen voor uitgezeten. Hij was wel aardig in de omgang."

Toen Kok 's avonds op weg was naar de seksclub in Laren, ontving Vugts nog een Whatsapp-berichtje van hem. "Een mooi leven, journalist."

Geruchten

Op zijn site Vlinderscrime nam Kok het niet nauw met journalistieke principes, zoals het checken van bronnen en hoor- en wederhoor. "Geruchten, slecht onderbouwde verdachtmakingen, Martin slingerde alles meteen online," zegt Huskens. "Als er later iets niet bleek te kloppen, kon het altijd weer van de site worden gehaald. Snel, snel - dat hoorde volgens hem bij het nieuwe medium."

Onder misdaadjournalisten werd wel gesproken over de vraag hoe lang Kok het zou volhouden om wilde geruchten op zijn site te plaatsen. Roekeloos – dat woord was nooit ver weg als het over Kok ging, en dat betrof niet alleen zijn beroepsethiek. Huskens: "Als je bent beschoten, ga je toch niet buiten wandelen met je kind? Maar hij kon niet zonder die spanning."

Gevaar

Vugts: "Hij leefde al lang met het besef dat hij gevaar liep en werd al lang bedreigd. Dat vond hij heel vervelend." Maar beveiligd worden ervoer hij ook als een zware last. "Martin leefde vooral zoals hij dat zelf wilde."

Toch negeerde Kok de bedreigingen voor zijn veiligheid niet volledig. Hij woonde niet meer thuis, maar zat met zijn zoontje in woningen die door Justitie, dat hem beveiligde, waren geregeld. Ze moesten regelmatig verhuizen. Zijn dagelijkse handel en wandel beperkte zich vooral tot "vanuit huis naar z'n auto naar de ballenbak of het zwembad en terug naar huis", zegt Gerlof Leistra.

Donderdagavond is de bestemming van Kok de seksclub in Laren. Tussen 20.00 uur en 22:00 stuurt hij Timo van der Eng nog een paar foto's vanuit de club. Daar stond hij op "zoals hij zo vaak op foto's stond, met z'n duim omhoog en breed lachend", zegt Van der Eng.

'Eén kan ik nog wel hebben'

Leistra: "Martin kende het milieu heel goed en wist dondersgoed dat hij gevaar liep." Kok maakte te veel vijanden. "Ik heb hem wel gewaarschuwd: 'Een kogel, die kop je niet terug'. Dan moest hij lachen, en dat was het. 'Ik b-b-b-en een b-b-b-oef', zei hij altijd. Hij wist wat daar bij hoorde."

"Eén kan ik nog wel hebben, twee ook", zei Kok eens tegen Leistra. "Maar als ze met vijf komen, ben ik machteloos."

Het is niet duidelijk met hoeveel 'ze' kwamen, maar om 23.30 uur wordt het levenloze lichaam van Martin 'de Stotteraar' Kok buiten de club in Laren aangetroffen in de auto van zijn hoogbejaarde vader.

Terwijl de politie pas laat op vrijdag kon bevestigen dat het om Kok gaat, had Timo van der Eng direct toen hij over de schietpartij hoorde het idee dat het om hem ging. "Geen idee wie er achter zit, daarover doe ik geen uitspraken. Martin had zo veel vijanden, ik wens de politie veel sterkte."

Tweede kans

Leistra: "Het deed hem heel erg goed, dat wij niet op hem neerkeken." Na de lunch in Amsterdam-Zuid donderdagmiddag krijgt Leistra dan ook een hand van een geëmotioneerde Kok. "Dank je wel dat je mij een tweede kans hebt gegeven", zegt de crimineel die misdaadjournalist werd. 

"Wij hebben je helemaal geen tweede kans gegeven", reageert Leistra. "Die heb je zelf gemaakt."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie