Waarom sociale media onmisbaar worden bij de komende verkiezingen

In de tijd dat de Zendtijd voor Politieke Partijen een vage herinnering lijkt en traditionele media niet langer bepalen wat je als burger te lezen krijgt over de politiek, vinden politieke partijen via sociale media hun weg om te bepalen waar het in de politiek om draait; beeldvorming. En Facebook helpt ze een handje.

Een verrassing mocht het niet heten, maar het moest nog wel even officieel worden bevestigd door Diederik Samsom: hij wil bij de Tweede Kamerverkiezingen volgend jaar opnieuw de lijsttrekker voor de PvdA worden. 

Zijn aankondiging deed hij niet via de schrijvende pers of een tv-interview. In plaats daarvan plaatste hij op zijn Facebookpagina een video van tweeëneenhalve minuut waarin hij zijn kandidatuur bekend maakt. De boodschap: de PvdA heeft een hoop bereikt en de burger op straat begrijpt best dat de PvdA moest samenwerken met de VVD. Niet de krant, maar Samsom bepaalt zelf het beeld.

Social media worden een steeds belangrijker instrument van politici om hun boodschap aan de burger over te brengen. En hoewel de meeste politici bijna dagelijks via Twitter van zich laten horen, is het Facebook waar partijen de meeste kans maken om de kiezer met hun boodschap te bereiken.

"Via Facebook bereiken we gewoon veel meer mensen", zegt Ruud Slotboom, hoofd voorlichting van de PvdA. 

Uit het jaarlijkse onderzoek naar social mediagebruik in Nederland van Newcomb Research blijkt dat 9,6 miljoen Nederlanders op Facebook zitten. 6,8 miljoen gebruikt het platform dagelijks. 

Eigen zendtijd

Campagneteams zitten dan ook tijdens debatten klaar om ingestudeerde interrupties direct op te nemen en online af te spelen. De partij Denk haalde landelijk het nieuws met hun filmpjes waarin zij Kamerleden met een migrantenachtergrond bestempelden als electoraal “lokaas”.

Maar ook gevestigde partijen als de VVD, PvdA, SP, CDA en D66 knippen en posten erop los en creëren hun eigen zendtijd politieke partijen, maar dan online. Het filmpje van GroenLinks-leider Jesse Klaver waarin hij Wilders "de Erdogan van de Lage Landen" noemt is 575.000 keer bekeken en bijna drieduizend keer gedeeld. 

Het weerwoord van Wilders heeft de video overigens niet gehaald. Het gaat om het beeld dat Klaver opstaat tegen de PVV-leider. Dat moet de boodschap zijn. Zo zijn op de Facebookpagina van de SP verschillende filmpjes te zien waarin de partijleider tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen lijkt te excelleren, terwijl de consensus in de media is dat hij tijdens het debat matig presenteerde. 

Zoveel mogelijk likes

Gek is dat niet. “Je post natuurlijk dingen die geliket en gedeeld worden”, zegt Bas Erlings, coördinator van de social mediacampagne bij de VVD. 

De bedoeling is namelijk dat zoveel mogelijk mensen de posts liken en delen zodat de reclame voor de partij terechtkomt bij mensen die de SP, het CDA of VVD niet hebben geliket. Die markt is groot en er valt voor partijen nog winst te boeken. Uit de statistieken van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat bij de vorige verkiezingen in 2012 het opkomstpercentage in de leeftijdscategorieën 18 tot 25 en 25 tot 35 rond de 70 procent lag. In 2010 en 2006 bleef ook ongeveer 30 procent thuis. 

Via Facebook kunnen de partijen advertenties inkopen en ervoor zorgen dat posts op de tijdlijn van een specifieke groep terechtkomt, zo laat Tineke Meijerman van Facebook weten. 

Gericht adverteren

Facebook biedt politieke partijen advertentiepakketten aan waar er op basis van het profiel van een gebruiker onder andere de politieke voorkeur kan worden vastgesteld, zodat er gericht geadverteerd kan worden. Wil je als partij dat je boodschap terechtkomt bij de groep Randstedelijk HBO/WO-opgeleide Nederlanders in de leeftijdscategorie 18 tot 25 jaar, dan kan dat. Wil je als SP dat mensen die PvdA hebben geliket jouw post in de timeline zien, dan kan dat ook. Wil je thuisblijvers verleiden om op de dag van de verkiezingen toch naar de stembus gaan, dan kan Facebook daarvoor zorgen.

Of partijen deze specifieke methode hanteren, willen ze niet zeggen. “Over strategie doen wij voor de verkiezingen geen uitspraken”, zegt Erlings.

Twitter wordt door politici veel minder ingezet als campagnemiddel. Het bereik is daar te beperkt voor. Twitter telt in Nederland 2,6 miljoen gebruikers waarvan 900.000 dagelijks inlogt. 

Twitter

Politici gebruiken Twitter dan ook vooral om een politiek statement te maken, in de hoop dat de pers dat oppakt. PVV-leider Geert Wilders is daar het beste voorbeeld van. Voor hem is zijn Twitterkanaal het middel om PVV-persberichten in 140 tekens te proppen. Wederhoor is, mede vanwege de strenge beveiliging van de bedreigde politicus, vaak lastig waardoor Wilders zelf bepaalt wat het nieuws wordt.

D66-campagneleider en Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma ziet Twitter meer als een middel voor politici om snel nieuws te vergaren, maar ook als een platform om snel interactief politieke discussie te voeren die voornamelijk door het Binnenhof en journalisten kunnen worden gevolgd. “Het is ook een medium waar je je mening kwijt kunt die door journalisten als quote kan worden opgepikt. Ook kan het je op de radar van tv-programma’s of talkshows brengen”, aldus Sjoerdsma.

Traditionele media spelen dus nog wel degelijk een rol van betekenis. “Er zijn nog steeds ontzettend veel mensen die NU.nl of de krant lezen of om 20.00 uur nog naar het journaal kijken”, zegt Slotboom.

En de Zendtijd voor Politieke Partijen? Die gebruikte de VVD onlangs om een Facebook-livestream, met premier Mark Rutte integraal uit te zenden. Beeldvorming 2.0.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie