Heeft de Kamer het medisch beroepsgeheim afgeschaft?

De Tweede Kamer leek deze week ongemerkt het medisch beroepsgeheim stilletjes te hebben begraven. Zorgverzekeraars zouden in staat worden gesteld te snuffelen in jouw persoonlijke medische gegevens. Is dat zo?

Dinsdag stemde de Kamer in met de wijzing van de Wet marktordening gezondheidszorg. De wet moet ervoor zorgen dat fraude met declaraties in de zorg wordt aangepakt.

Hoe groot is de omvang van de fraude?

Vorig jaar hebben zorgverzekeraars 485 miljoen euro aan declaraties teruggevorderd. Dat zijn lang niet allemaal frauduleuze declaraties geweest, vaak ging het om declaraties die verkeerd zijn ingevuld. De omvang van de geconstateerde fraude was in 2015 11,1 miljoen euro.

Om de fraude beter op te sporen en aan te pakken wil de Tweede Kamer een arts in dienst van de zorgverzekeraars in staat stellen om in het medisch dossier van een patiënt te kijken of de declaratie deugt. 

Het komt voor dat zorgaanbieders behandelingen dubbel aanslaan op de declaratie of zelf behandelingen in rekening brengen die nooit hebben plaatsgevonden, ook wel bekend als spooknota’s. De fraude met de spooknota’s kennen we vooral bij de persoonsgebonden budgetten. 

Hoe wil het kabinet dit aanpakken?

Dat een medisch adviseur van de zorgverzekeraar toegang krijgt tot het medisch dossier om fraude op te sporen is niet nieuw. Jaarlijks worden er 2500 declaraties op deze manier onderzocht op een totaal van 1 miljard.

De zorgverzekeraar mag dit al doen bij verzekeringen met een naturapolis en restitutiepolissen waarbij de verzekeraar een contract heeft met de zorgaanbieder. De nieuwe wet moet het mogelijk maken om ook te controleren bij restitutiepolissen waarbij een zorgaanbieder geen contract heeft met de zorgverzekeraar, ook wel bekend als niet-gecontracteerde zorg

Wat er nieuw is aan het voorstel is dat de zorgverzekeraars de cliënt moeten informeren dat zij het medisch dossier hebben geraadpleegd. Ook worden de bevoegdheden nu in de wet opgenomen. Voorheen waren de bevoegdheden opgenomen in een ministeriële regeling.

Hoe zit het met het medisch beroepsgeheim en mijn medisch dossier?

Critici vinden dat de wet het medisch beroepsgeheim aantast, omdat een zorgverzekeraar, wat een commerciële partij is, in het medisch dossier van een cliënt kan snuffelen. De critici vinden dat dergelijke persoonlijke en gevoelige informatie niet in handen mag komen van de zorgverzekeraar die de gegevens zou kunnen doorverkopen. Dat zou een ernstige schending van het medisch beroepsgeheim zijn. 

In de wet is echter opgenomen dat niet de zorgverzekeraar, maar alleen een onafhankelijke arts in dienst van de zorgverzekeraar in het medisch dossier mag kijken. Hij mag ook alleen dat deel van het dossier bekijken waar de verzekeraar vermoedt dat de fraude betrekking op heeft.

De verzekeraar mag een arts alleen vragen om het dossier in te zien als er echt geen andere mogelijkheid meer is om het vermeende gesjoemel te achterhalen. Eerst moet de zorgverzekeraar een stappenplan doorlopen om de fraude op te sporen dat de privacy van de cliënt niet aantast.

"De controles door verzekeraars vinden stapsgewijs plaats om de privacy van de verzekerden zo veel mogelijk te borgen. Pas bij de allerlaatste stap, stap negen, is inzage mogelijk in het medisch dossier", heeft Schippers eerder in een debat in de Kamer gezegd. "Als er andere middelen zijn voor de controle, die minder belastend zijn voor de privacy, gaan die voor op meer vergaande middelen."

Wat vinden de toezichthouders en belangenverenigingen?

De Nederlandse Zorgautoriteit ziet erop toe dat de zorgverzekeraars zich houden aan de regels. Privacytoezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens heeft het voorstel goedgekeurd. Artsenfederatie KNMG wijst erop dat de wet er niet voor zorgt dat zorgverzekeraars het medisch beroepsgeheim aantasten. "Het gaat hier om een uitbreiding van de mogelijkheid die zorgverzekeraars sinds 2011 hebben", schrijft de federatie. 

Patiëntfederatie Nederland had graag gezien dat de patiënt niet achteraf, maar vooraf geïnformeerd wordt als de verzekeraar in het dossier wil kijken. "Patiënten willen graag meewerken aan fraudebestrijding", schrijft directeur Dianda Veldman op de website. Dat is volgens Schippers een slecht idee, omdat belastende administratie kan worden vernietigd.

De wet is dus een uitbreiding van de bestaande regels die al gelden voor de aanpak gecontracteerde zorg. Het medisch beroepsgeheim wordt niet verder ingeperkt dan al het geval was en er zijn waarborgen in de wet opgenomen om te voorkomen dat een zorgverzekeraar in jouw medisch dossier kan snuffelen. Wat nieuw is, is dat de zorgverzekeraar de cliënt achteraf moet informeren dat een arts het medisch dossier heeft geopend.

De wet is al door de Tweede Kamer goedgekeurd. Voordat het daadwerkelijke in werking kan treden moet ook de Senaat akkoord gaan. Afgaande op de stemverhouding in de Tweede Kamer, waar VVD, PvdA, CDA, PVV, SGP, VNL, Houwers en Van Vliet voorstemden, ligt het in de lijn der verwachting dat een meerderheid van de senatoren zal instemmen.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie