Worden er meer zwarte dan witte Amerikanen gedood door de politie?

In de laatste maanden van het Amerikaanse presidentschap van Barack Obama staat racisme centraal in het publieke debat, nadat twee zwarte Amerikanen, Philando Castile en Alton Sterling, om het leven kwamen bij twee schietincidenten. Zijn zwarte Amerikanen vaker het slachtoffer van politiegeweld? 

Het debat in de VS over racisme laaide twee jaar geleden op toen de ongewapende 18-jarige Michael Brown in Ferguson werd doodgeschoten door een agent. 

Een reeks dodelijke incidenten volgde: de zwarte Sandra Bland zou zich hebben opgehangen in een politiecel, Eric Garner stierf door een nekklem en de 12-jarige Tamar Rice werd doodgeschoten omdat agenten het speelgoedpistool waarmee hij speelde, aanzagen voor een echt wapen.

De aanslag in Dallas, waarbij een zwarte Amerikaan als reactie op de dodelijke incidenten 'wraak' nam door vijf politieagenten neer te schieten maakt de onrust compleet.

Overzicht: Politiegeweld in de Verenigde Staten

Zijn zwarte Amerikanen vaker het slachttoffer van dodelijk politiegeweld?

Het gebruik van dodelijk geweld door de politie komt in Amerika relatief vaker voor dan in andere ontwikkelde landen als Duitsland, Groot-Brittannië en Japan, blijkt uit onderzoek van The Economist.

De officiële statistieken laten echter wel ruimte voor twijfel, omdat de incidenten niet goed worden geregistreerd. Kranten als The Washington Post en The Guardian zijn daarom zelf het aantal doden gaan bijhouden als reactie op de gewelddadige aanvaringen met de politie. 

The Washington Post telde in 2015 990 Amerikanen die door de politie zijn doodgeschoten. The Guardian telde ook mensen mee die door andersoortig geweld van de politie zijn omgekomen, bijvoorbeeld door een taser. De krant kwam op die manier uit op 1.147 doden door politiegeweld. Voor 2016 staat de teller van The Post op 522 doden en die van The Guardian op 586.

Verreweg de meeste doden zijn wit. Vorig jaar vielen er volgens The Washington Post 494 witte en 258 zwarte doden. The Guardian telde 581 witte en 306 zwarte doden. Maar omdat er meer witte dan zwarte Amerikanen zijn, komen er relatief meer zwarten om door politiegeweld. De kans dat zwarten door een politiekogel gedood worden, is tweëeneenhalf keer zo groot.

Hoe kan dat?

Dat de Amerikaanse politie snel naar het dienstwapen grijpt heeft er onder meer mee te maken dat zij er, meer dan andere politiemachten in de ontwikkelde landen, rekening mee moeten houden dat een verdachte zelf bewapend is. Uit onderzoek van The Guardian blijkt dat het wapenbezit onder burgers nergens in de wereld zo hoog is als in Amerika. Dus de kans dat een Amerikaanse politieagent in een vuurgevecht met een verdachte geraakt, is groter. Daar wordt door agenten dan ook meer rekening mee gehouden. 

Zo kwamen er in 2015 39 agenten om door vuurwapengeweld. In 2014 waren dat er zelfs 47. De teller voor 2016 staat op dit moment op 28. 

Overzicht: Politiegeweld in de VS

De afgelopen jaren is er in de VS steeds meer sprake van incidenten met politiegeweld. Niet zelden waren ongewapende Afro-Amerikanen het slachtoffer. © AFP
De meest recente incidenten met betrekking tot politiegeweld in de VS zijn die van Philando Castile en Alton Sterling. © AFP
In Baton Rouge, Louisiana is dinsdag 5 juli 2016 de 37-jarige Alton Sterling door een blanke agent doodgeschoten. © AFP
In Saint Paul, Minnesota wordt een dag later de 32-jarige Philando Castile door een agent doodgeschoten. © AFP
Beide sterfgevallen wekken de woede van de Amerikaanse bevolking op. In meerdere steden worden demonstraties georganiseerd. © AFP
Een van de demonstraties loopt uit de hand als in Dallas een 25-jarige donkere veteraan het vuur opent op agenten. Vijf van hen komen om. © AFP
De onrust onder de zwarte bevolking is niets nieuws. Enkele optredens van politieagenten zorgen in de afgelopen jaren voor demonstraties. © AFP
De 43-jarige Eric Garner kwam op 17 juli 2014 om het leven nadat een agent hem in een zogenoemde wurggreep houdt tijdens een aanhouding. © ANP
De dood van Garner leidt tot hevige protesten. © AFP
Nog geen maand later, op 9 augustus 2014, overlijdt de 18-jarige Michael Brown nadat hij door ten minste zes politiekogels wordt geraakt. © AFP
In de Amerikaanse stad Ferguson, waar Brown de dood vond, ontstaan rellen. © AFP
In veel gevallen zijn de betrokken politieagenten niet vervolgd. © AFP
De FBI start volgend jaar een pilotproject om politiegeweld in de Verenigde Staten in kaart te brengen. © AFP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Waarom sterven er meer zwarten door politiekogels?

Hoewel Afro-Amerikanen met 13 procent van de bevolking een minderheid in de VS vormen, komen zij relatief vaak om het leven door politiegeweld. Een ander onderzoek van The Guardian laat zien dat 31,9 procent van de zwarten die door de politie in januari 2015 tot juni 2015 is doodgeschoten, onbewapend was. Bij witte Amerikanen was dat 15 procent.

Een verklaring voor deze verhoudingen kan gevonden worden in vooroordelen of zelfs racisme jegens de zwarte bevolking. President Obama legde onlangs nog uit dat meerdere studies aantonen dat witte en zwarte Amerikanen anders worden behandeld door politie en justitie. Zij worden harder gestraft voor hetzelfde vergrijp en ze worden vaker aangehouden dan hun witte landgenoten. Zo zitten er vijfeneenhalf zoveel zwarte Amerikanen in de cel, dan witte Amerikanen. 

Uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van justitie uit 2013 blijkt dat het percentage automobilisten dat in 2011 door de politie aan de kant is gezet bij zwarten 13 procent is, terwijl dat percentage onder witten op 10 procent ligt. 

Als het vervolgens het dienstwapen wordt getrokken, maakt het voor de politie geen verschil of de bestuurder wit of zwart is. Maar omdat een zwarte Amerikaan vaker aangehouden wordt, is de kans dat de zwarte Amerikaan doodgeschoten wordt, dus ook groter.

De recent opgelaaide verontwaardiging richt zich op het feit dat zwarten vaker in deze dodelijke situatie belanden. De woede wordt ook alleen maar meer gevoed door het feit dat de politieagenten in kwestie maar zelden worden veroordeeld. 

Dat gevoel wordt versterkt omdat de incidenten worden gefilmd, maar dat het nauwelijks tot veroordelingen komt. De Black Lives Matter beweging (BLM), leidt die strijd voor een gelijke behandeling van zwarte Amerikanen. Volgens sommige Amerikanen zou juist de BLM-beweging racistisch zijn, omdat zij alleen voor zwarten opkomen. 

Dat is naar de mening van de demonstranten echter niet geval. Zij zeggen dat alle levens er toe doen, ongeacht huidskleur. Volgens Obama staat het diskwalificeren van de vreedzame demonstranten gelijk aan het diskwalificeren van de pijn van de families die hun geliefde hebben verloren en de strijd voor gelijke behandeling van zwarten in Amerika.

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie