Route Rio: Bas Verwijlen over presteren Spelen en voetballen als amateur

In Route Rio interviewt NU.nl tot de Spelen wekelijks een olympiër die kans maakt op een medaille. Deze week: Bas Verwijlen (32), die Nederland de eerste schermmedaille sinds 1912 kan bezorgen.

Hij deed twee keer eerder mee aan de Spelen, won een medaille op het EK en het WK, stond eerste op de wereldranglijst, maar tot twee jaar terug was Bas Verwijlen ook gewoon de spits van het zesde zondagelftal van RKSV Margriet uit Oss.

De geboren Ossenaar lacht om het contrast. "Als schermer was ik de hele week bezig met elk centimetertje dat me beter zou kunnen maken. Vervolgens zat ik op zondag in een zanderige voetbalkleedkamer met gasten die nog half bezopen waren van de avond ervoor. En dan maar hopen dat de scheidsrechter op zou komen dagen en dat de ballen een beetje waren opgepompt."

Seizoenenlang genoot Verwijlen van de zondagse wedstrijden, al leverde het wel degelijk een bijdrage aan zijn loopbaan als topsporter. “Ik heb een hekel aan rondjes lopen. Ik liep liever als een gek achter elke bal aan. Het was een soort conditietraining, al scoorde ik er ook nog aardig wat."

Ooit een rotschop gehad waardoor je een schermtoernooi moest missen?
"Nee, gelukkig niet. Maar ik dacht ik er wel over na. Ik zie mezelf absoluut niet als een bekende Nederlander, maar in Oss kennen de meesten me wel. Toen ik een jaar of acht geleden begon bij Margriet heb ik mijn teamgenoten gezegd dat ik meteen zou stoppen als ik moedwillig rotschoppen zou krijgen, maar dat is nooit gebeurd. Ik hoorde weleens: ze hebben die Verwijlen als spits. Maar dan maakte ik gewoon een praatje met de tegenstander. Lekker weertje, hè? En dan ging het wel."

Je nam wel een risico…
"Ja, het zal je gebeuren dat je de Spelen mist omdat je verkeerd terechtkomt tijdens het voetballen. Dat wil ik niet. Mede daarom ben ik gestopt, en ook omdat ik last had van mijn knie. Maar als die knie het een beetje toelaat dan sta ik na de Spelen zondags gewoon weer op het veld. Ik mis het zeker."

Voetbal is niet de enige sport die Verwijlen naast het schermen beoefend heeft. "Tennis, badminton, zwemmen", somt hij op. "En ik heb ook nog gehonkbald. Mijn vader zei altijd: als je een andere sport leuker vindt dan schermen, ga dat dan alsjeblieft doen. Maar ik kwam altijd terug bij het schermen."

Als jong Nederlands jongetje ligt het niet voor de hand om voor schermen te kiezen…
"Nee, maar voor mij wel. Mijn opa had een schermclub in Den Bosch. En later had mijn vader er ook een. Ooms, tantes, mijn moeder, mijn zus schermden ook allemaal. Als baby ging ik al mee naar trainingen. Dan lag ik in mijn Maxi-Cosi te pitten met het wapengekletter om me heen en niet veel later liep ik zelf met een degentje te zwaaien. Toen ik vijf was ben ik echt begonnen."

“Ik heb daar als klein jongetje handtekeningen gevraagd aan schermers die ik later verslagen heb”
Bas Verwijlen

Wanneer kwam de olympische droom?
"Die was er al vroeg. Op mijn achtste was ik al bij de Spelen in Barcelona van 1992. Ik was met mijn ouders in de buurt op vakantie en natuurlijk wilden we ook bij het degentoernooi kijken. Maar ja, er waren geen kaartjes. Zaten we daar als familie balend op de stoep, totdat er twee Noren naar buiten kwamen. Ze waren er klaar mee, hun favoriete schermer lag eruit. Toen kregen mijn vader en ik hun kaartjes en konden we alsnog naar binnen. Ik heb daar als klein jongetje handtekeningen gevraagd aan schermers die ik later verslagen heb. Best bizar eigenlijk."

Net als toen in 1992 zal zijn vader Roel er ook in Rio bij zijn op de Spelen. Dat was ook het geval op zijn eerste Spelen als topsporter in 2008 in Peking, toen Verwijlen in de kwartfinales werd uitgeschakeld. En ook vier jaar later in Londen, waar hij niet verder kwam dan de laatste zestien. Zijn vader is altijd zijn coach geweest, op een jaar na. In 2014 legden sportbond NOC*NSF en de schermbond KNAS hem op verder te gaan onder de Hongaarse bondscoach Gabor Salomon, die in dienst was getreden van Nederland.

Het gevolg was dat Verwijlen zakte naar de 75e plaats. Hij raakte zelfs het plezier in zijn sport kwijt, totdat hij vorig jaar tegen de zin van NOC*NSF en de schermbond in besloot terug te keren bij zijn vader. Het was een beslissing met grote gevolgen omdat de financiële steun van NOC*NSF en de schermbond daarmee wegviel. Verwijlen was aangewezen op zijn spaargeld.

"Cheaptickets.nl, vliegtickets.nl, booking.com, iedereen kent de sites met aanbiedingen wel. Daar was ik veel tijd aan kwijt, omdat ik zo min mogelijk kosten moest maken. Het liefst had ik mijn vader een salaris betaald als trainer, maar dat zat er ook niet in. Constant moesten we op de kosten letten. Mijn vader en ik deelden bijvoorbeeld hotelkamers, er was geen geld voor een eigen kamer. En dat is niet ideaal, zeker niet voor een topsporter."

“Een knikje of een armbeweging van mijn vader en ik weet wat ik moet doen als schermer”
Bas Verwijlen

Is het lastig om een leven lang met je vader de toernooien af te reizen?
"Ik ben bijna niet anders gewend. Dat gaat allemaal heel natuurlijk. Als je voor de vierde avond tegenover elkaar zit in een restaurant in pakweg Vancouver dan gaat het echt niet meer over schermen. Dan praat je ook weleens over een voetbalwedstrijd of iets dat we in de stad hebben gezien. En als je samen een hotelkamer deelt dan leest hij een boek en bel ik mijn vriendin, of pak mijn rust. We zijn ook niet zulke praters, zeker mijn vader is een man van weinig woorden. Maar we weten wel wat we aan elkaar hebben. Een knikje of een armbeweging van mijn vader en ik weet wat ik moet doen als schermer. Onder hem heb ik het afgelopen jaar het plezier in de sport teruggevonden."

Maar ondertussen werd je financieel niet meer gesteund door NOC*NSF en de schermbond. Zorgde dat voor stress? Je moest presteren, terwijl je spaargeld opraakte.
"De gemiddelde topsporter hoeft zich inderdaad wat minder zorgen te maken over vluchten, hotels en andere kosten. Het was een vervelende situatie, maar echt stress leverde het niet op. Al was het wel fijn dat NOC*NSF meteen weer om tafel wilde toen ik me in maart geplaatst had voor Rio. Zij betalen nu weer de onkosten."

Je hebt er wel veel voor over gehad om Rio te halen…
"Ja, maar als je eenmaal op de Spelen hebt gestaan dan wil je niet anders. En ik voelde dat ik nog steeds tot de wereldtop behoorde."

Bart Veldkamp schaatste vroeger voor België. En er staan straks Nederlandse judoka’s op de Spelen namens Georgië en Israël. Heb jij overwogen over te stappen naar een andere bond toen de financiële steun in Nederland wegviel?
"Oezbekistan heeft me ongeveer een jaar geleden benaderd. En Duitsland en Zwitserland in het verleden. Maar ik vind het een grote stap om voor een ander land te kiezen. Het is toch wel heel erg mooi om weer voor Nederland uit te mogen komen in Rio."

Het had het financieel allemaal wel een stuk makkelijker gemaakt.
"Ja, zeker bij Duitsland en Zwitserland had ik me waarschijnlijk financieel niet echt druk meer hoeven te maken. Ik kom ook graag in Duitsland, heb er veel vrienden. Maar ik zou wel gek vinden als het Duitse volkslied voor me gespeeld werd."

“"Ik wil in Rio mijn beste schermen laten zien. En als dat lukt dan zijn er maar heel weinig mensen die van mij kunnen winnen"”
Bas Verwijlen

Zie jij jezelf als een pionier van het Nederlandse schermen?
"Ik denk dat mijn vader en ik wel veel nieuwe wegen hebben moeten bewandelen om daar te komen waar ik nu sta. Dat opent misschien ook deuren voor nieuw schermtalent."

Waardoor er over pakweg twintig jaar meer Nederlandse schermers op de Spelen staan?
"Dat hoop ik. Laatst kwam een schermtrainer uit Amsterdam naar me toe om te zeggen dat hij zich erg op de Spelen verheugt, maar vooral op de periode daarna. Dan komen er namelijk weer kinderen naar hem toe die zeggen: ik heb die blonde gast in Rio zien schermen en dat wil ik ook. Vond ik mooi om te horen."

De laatste schermmedaille van Nederland dateert van de Spelen van 1912 in Stockholm. Als jij in Rio een plak pakt kan dat een boost geven aan het schermen in Nederland.
"Dat denk ik ook. Het zou fantastisch zijn. Ik maak het graag mee."

Hoe groot is die kans?
"Ik wil in Rio mijn beste schermen laten zien. En als dat lukt dan zijn er maar heel weinig mensen die van mij kunnen winnen."

Maar is een medaille het doel?
"Er doen in Rio 38 schermers mee en daarvan zijn er 32 in staat om een medaille winnen. De top is heel breed en het is geen sport als zwemmen of hardlopen waarbij je vooraf weet dat je die en die tijd loopt als je in vorm bent. Het klinkt heel cliché, maar elke ronde op de Spelen is een finale voor me. Ik kan er ook in de eerste ronde uitvliegen. Maar natuurlijk hoop ik wel op de medaille. Daar lever ik alle andere medailles uit mijn loopbaan zo voor in."

Volgende week: Judoka Henk Grol

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie