Reddingsrobots rukken op in rampgebieden

Op 1 september 2001 opende de Amerikaanse wetenschapper Robin Murphy 's werelds eerste onderzoekscentrum voor reddingsrobots aan de A&M-universiteit in Texas. Tien dagen later vlogen terroristen het World Trade Center binnen en was haar werk ineens beangstigend actueel.

"Zo gauw het gebeurde begon ik mijn koffers te pakken", zei Murphy deze week in gesprek met NU.nl.

De onderzoekster stond na de zwaarste aanslag in de Amerikaanse geschiedenis bijna twee weken lang de hulpdiensten op Ground Zero bij met kleine robots die tot diep in de ingestorte gebouwen konden doordringen.

Het was voor het eerst dat robots werden ingezet na een ramp. De automatische puinkruipers konden op plekken komen die voor mensen te klein of te gevaarlijk waren. Eén van de robots smolt zelfs in de brandende overblijfselen van de wolkenkrabbers.

Inmiddels worden reddingsrobots vaker ingezet, maar volgens Murphy nog lang niet vaak genoeg. Zij telde in totaal 49 rampen waarbij robots - vliegend, rijdend of varend - werden gebruikt. Persoonlijk was Murphy aanwezig bij de nasleep van meer dan twintig rampen, van de orkaan Katrina tot de Japanse aardbeving die leidde tot problemen bij een kerncentrale in Fukushima.

Drones

Volgens Murphy zijn robots een essentieel hulpmiddel voor hulpverleners, om bijvoorbeeld de schade in kaart te brengen of om overlevenden te vinden.

Drones zijn de meestvoorkomende robotsoort die wordt ingezet na rampen, vooral om luchtbeelden en 3D-scans van rampgebieden te maken. Dat kan niet alleen nuttig zijn als mensen worden vermist, maar ook om bijvoorbeeld geologen te laten bekijken of een gebied na een aardverschuiving weer veilig kan worden verklaard.

Robots kunnen ook worden gebruikt om in de buurt te komen van gebouwen, om te zien of mensen ze veilig kunnen betreden. En na nucleaire of chemische rampen kunnen robots komen waar mensen niet zouden overleven.

Vluchtelingen

Volgens Murphy is het belangrijk om na te denken over alle verschillende manieren waarop robotica in noodsituaties nuttig kunnen zijn. Tijdens een presentatie op het Haagse technologiefestival Border Sessions vertelt ze hoe haar team hielp bij het onderscheppen van Syrische vluchtelingen in de Egeïsche Zee, voor de kust van het eiland Lesbos.

De inzet van drones werd daar door de lokale autoriteiten niet toegestaan, dus ging het team van Murphy op zoek naar varende apparatuur.

De Griekse kustwacht kan nu de drijvende robot EMILY op vluchtelingen af sturen. Mensen die in het water zijn gevallen kunnen zich hieraan vastklampen, en via het drijvende gevaarte kan ook radiocontact met de vluchtelingen worden onderhouden.

"Dat toont aan hoe belangrijk het is om onze voorstelling van hoe technologie eruit kan zien te verbreden", zegt Murphy. Haar team werkt nu aan een tweede versie van de robot, die samenwerkt met een robotvlieger die vanuit de lucht videobeelden maakt. Hulpverleners moeten op de luchtbeelden een vluchteling kunnen omcirkelen, waarna EMILY daar zelfstandig naartoe vaart.

Reddingsrobot EMILY

Reddingsrobot EMILY

Obstakels

Murphy zegt dat reddingsrobots in veel meer gevallen nuttig zouden kunnen zijn, maar dat er nog wel technologische obstakels bestaan voor hun inzet.

Het verzamelen van data na een ramp is relatief gemakkelijk, maar zorgen dat die gegevens bij de juiste mensen komen en correct worden geanalyseerd is een stuk moeilijker. Het instituut van Murphy doet daarom ook onderzoek naar zelflerende systemen die afbeeldingen kunnen analyseren en data kunnen sorteren. "Dat maakt het bruikbaarder."

Europa speelt een sleutelrol bij het ontwikkelen van reddingsrobots, zegt de Amerikaanse. Ze noemt onder meer de Zwitserse universiteit EPFL en de TU Delft ("Geweldig! Ik ben dol op hen") als voorbeelden van universiteiten die veel betekenen voor de robotica.

"De academische wereld in Europa heeft een beter pad naar commercialisering", zegt ze. "In de Verenigde Staten is het heel laissez-faire." Startups van universitaire studenten worden in de VS vaak overgelaten aan durfkapitalisten en de markt, terwijl startende bedrijven in Europa beter worden begeleid in de overgang van academisch idee naar commercieel product.

Regelgeving

Misschien wel de grootste barrière voor de bredere doorbraak van reddingsrobots is volgens Murphy het gebrek aan regelgeving. "Als je me in 2001 had verteld dat de 28 regionale reddingsteams van de Verenigde Staten over vijf jaar nog geen robots zouden hebben, had ik hysterisch gelachen. Ik dacht dat ze het al over drie jaar zouden hebben. Maar ze hebben ze vandaag de dag nog steeds niet, omdat ze niet zijn gestandaardiseerd."

Hoe lang gaat het nu dan nog duren? "Ik zeg elk jaar dat het nog vijf jaar duurt", zegt Murphy gefrustreerd.

In gesprekken met toezichthouders probeert ze de voordelen van robots zo veel mogelijk te benadrukken. "Ik zeg steeds luidruchtiger: 'Deze robots werken. Het is onethisch om ze nu niet in te zetten.'"

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie