Waar staan de meeste files en hoe moeten die worden opgelost?

Kilometers file door een geklemde vrachtwagen in een tunnel, technische storingen of simpelweg drukte. Een ochtend- of avondspits kan door meerdere oorzaken ontstaan, maar vaak gebeurt het op vaste locaties. 

NU.nl bracht een paar van de grootste knelpunten in kaart.

De ernst van files worden in Nederland uitgedrukt in filezwaarte. Dat is het aantal minuten in een file vermenigvuldigd met de lengte van die file. Vorig jaar kwam de filezwaarte op een aantal van 7.955.466 kilometerminuten.

Allemaal tijd waarin automobilisten te laat zijn op werk of het avondeten missen. Files die ontstaan door ongevallen zijn niet van tevoren te voorspellen, maar Nederland kent een aantal beruchte knelpunten waar het om de haverklap raak is. Waar liggen die knelpunten, en wat kan daar aan worden verholpen?

De A20 kent een aantal van de grootste knelpunten van Nederland. Het knooppunt Terbregseplein is de trechter waar verkeer van de A20 vanuit Rotterdam, Gouda en van de A16 vanuit Breda samenkomt. Ondanks de aanleg van de A4 Delft Schiedam is dit de belangrijkste filelocatie van Nederland. 

Er staan maatregelen gepland om de verkeershinder hier te verminderen, zoals de aanleg van de Blankenburgverbinding. Het plan voor de langere termijn is om de A16 door te trekken naar de A13. 

Iets verderop van het Terbregseplein ligt knooppunt Moordrecht. Hier wordt het verkeer uit Moordrecht gecombineerd met de rijstroken van de A16 en A20 tussen Nieuwerkerk aan den IJssel en Gouda. Hier ontstaan veel files omdat het verkeer moet 'oversteken' van de linker rijbaan naar de rechter, en vice versa.

Daarnaast is het wegdek tussen Nieuwerkerk aan den IJssel en Gouda versmald van drie naar twee rijstroken. Die samenvoeging zorgt ook voorbij het knooppunt voor problemen. Er wordt gesproken over een verbreding van de weg, maar concrete plannen liggen er nog niet.

Sinds de heropening in 2014 is de Coentunnel minstens 1.249 keer afgesloten om een te hoge vrachtwagen. De tunnel die onder het Noordzeekanaal door gaat is niet berekend op vrachtwagens die hoger zijn dan de wettelijk toegestane hoogte van vier meter.

Richting het noorden is de tunnelbuis 4,7 meter hoog. Hoge vrachtwagens die richting het zuiden rijden, moeten echter door een 4,3 meter hoge tunnelbuis. In 2015 zaten gemiddeld drie tot vier keer per dag vrachtwagens vast. Vervolgens duurt het vijf tot twintig minuten voordat de tunnel weer open gaat.

Daarnaast kampt de tunnel regelmatig met ongevallen en technische storingen. Omdat de tunnel relatief instabiel is, is het niet mogelijk om aan de onderkant iets van de tunnel af te halen. Een oplossing voor de verkeersproblemen ligt hier in het voorkomen dat vrachtverkeer dat te hoog is, door de tunnel moet. 

Rijkswaterstaat overlegt momenteel met de transportsector over de installatie van meetapparatuur bij de bedrijven zelf, naast de meetapparatuur bij de tunnel. 

Een andere tunnel die regelmatig voor problemen zorgt, is de Velsertunnel die Velsen en Beverwijk met elkaar verbindt. Sinds 15 april 2016 is deze locatie in groot onderhoud. In het verleden bleven vrachtwagens nog in de tunnelbus vast zitten en was er regelmatig sprake van stroomstoringen.

Begin 2017 wordt de tunnel weer heropend. Tot die tijd wordt het verkeer omgeleid via Wijkertunnel. In de tussentijd worden technische installaties vernieuwd om meer storingen te voorkomen. Ook wordt de rijhoogte met 12 centimeter verhoogd.

De A28 van Amersfoort naar Utrecht, bij knooppunt Rijnsweerd, was in het verleden geen serieus knelpunt. Files ontstonden toen vooral rondom Amersfoort. De oplossing daarvoor was het verbreden van de wegen rondom Amersfoort.

Daardoor werd het probleem echter verschoven richting knooppunt Rijnsweerd. Na het verbreden van de wegen kwam meer verkeer op het knooppunt af. Hierdoor kan er minder verkeer instromen van de A28 op de A27. Hier zijn maatregelen gepland om het stuk tussen Rijnsweerd en knooppunt Lunetten te verbreden en de doorstroming structureel te vergroten. 

Eind vorig jaar werd de nieuwe A4 Midden-Delfland geopend. Daardoor rijdt tussen Delft en Leiden een stuk meer verkeer. Dat betekent ook dat een grotere hoeveelheid auto's doorstroomt naar knelpunt Zoeterwoude-Dorp.

De Verkeers Informatie Dienst (VID) verwacht dat als het knelpunt niet wordt verbreed, er nog meer verkeersontstoppingen ontstaan. Vermoedelijk wordt deze locatie een van de grote knelpunten dit jaar.

De problemen ontstaan hier voornamelijk doordat investeringen in infrastructuur in fases gebeuren. Hierdoor wordt het ene knelpunt opgelost, maar wordt de drukte naar een nieuw knelpunt verschoven.

De rijbaan bij Leiden, die bestaat uit drie rijstroken, wordt momenteel gesplitst in een hoofd- en parallelbaan om de verkeershinder te verminderen. Ook wordt hier de belijning aangepast. Deze maatregel is onderdeel van het Project Schiphol-Amsterdam-Almere, dat een uitbreiding van de capaciteit van de Nederlandse rijkswegen in de regio realiseert. 

Welvaartsziekte

Volgens de VID is het uitstellen van het moment waarop files ontstaan een belangrijk aspect in verkeersmanagement. Hoe meer tijd er is om auto's van de snelweg af te krijgen, hoe minder zwaar een file wordt.

"File is een welvaartsziekte", zegt woordvoerder Patrick Potgraven van de VID. "De woon-werkafstand is de afgelopen veertig jaar enorm toegenomen. Mensen rijden tot op latere leeftijd auto dan veertig jaar geleden. Dat komt onder andere door de toegenomen welvaart."

Dat veroorzaakt ook meer drukte, dus meer files. "Die worden alleen opgelost als we onze welvaart willen opgeven. En dat gebeurt niet zomaar."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie