Aantal asielzoekers loopt terug: Is de vluchtelingencrisis nu echt voorbij?

De crisisnoodopvang voor vluchtelingen in Nederland is al een tijdje niet meer van kracht. Minder asielzoekers melden zich aan bij de Nederlandse grens, en Europa lijkt ook minder vluchtelingen te ontvangen. Daarmee lijkt de gigantische toestroom van vorig jaar nu in bedwang te zijn, maar is daarmee de vluchtelingencrisis ook echt voorbij?

De burgeroorlog in Syrië heeft 2015 hét recordjaar voor asielzoekers in Nederland gemaakt. In september werd een recordaantal asielzoekers in Nederland toegelaten. Dat aantal werd in oktober nog eens aangescherpt.

Door de overweldigende toestroom werd van gemeenten gevraagd om crisisnoodopvang op te zetten. Asielzoekers werden in leegstaande sporthallen, scholen en kantoorgebouwen opgevangen. Na oktober 2015 zette echter een forse daling in van het aantal asielzoekers.

In januari werd de crisisnoodopvang beëindigd. Turkije bereikte een akkoord met de Europese Unie over het terugsturen van migranten die over zee naar Griekenland waren gevlucht. In maart was het merendeel van de nieuwe Nederlandse asielzoekers niet meer van Syrische afkomst.

Het lijkt erop dat Europa de vluchtelingencrisis heeft bedwongen, maar klopt dat wel? 

'Zorgen'

"Wij maken ons juist meer zorgen dan een paar maanden geleden", stelt een woordvoerder van Stichting Vluchtelingenwerk. Momenteel zijn nog miljoenen Syriërs op de vlucht, en zij hebben in de afgelopen maanden steeds minder plekken om naar toe te vluchten.

"Zeker nu Europa hoge muren aan het metselen is", doelt Vluchtelingenwerk op de grenshekken in onder meer Hongarije, Macedonië en Griekenland, en het terugsturen van migranten die via de Middellandse zee reizen. Het alternatief is meer opvang in omliggende landen zoals Turkije, Libanon en Jordanië.

Die opvang in de regio is echter niet goed geregeld, vindt Vluchtelingenwerk. Er is onvoldoende plek en mensen worden nauwelijks geschoold of gevoed. Terwijl het voor alle partijen de gunstigste oplossing zou zijn. "De meeste Syriërs willen niet eens in Nederland zijn. Zij willen terug naar hun eigen land, zonder dat er bommen op hun dak vallen."

Terugkeren naar het vaderland na de oorlog is makkelijker vanuit een buurland dan uit Europa. Door de slechte omstandigheden in de omliggende landen en het afknellen van de huidige routes, vinden Syriërs volgens Vluchtelingenwerk momenteel nieuwe routes naar Europa.

"Veel Syriërs dreigen nu via Afrika naar Europa te komen. De oversteek over de Middellandse zee is een stuk gevaarlijker dan de route van Turkije naar Griekenland. De huidige oplossing van Europa is contra-productief. In plaats van investeren in de regio, investeert Europa vooral in hogere muren."

Voorspelling

Het huidige beleid lijkt dus drie uitkomsten te genereren: meer migrantensterfte op zee, meer opvang in de regio (die beter geregeld moet worden) of alternatieve vluchtroutes waardoor het aantal asielzoekers elk moment weer kan stijgen. Een ingewikkeld scenario om toekomstig beleid op te kunnen baseren.

Hoe ingewikkeld het voorspellen van migrantenstromen is, bleek in januari al in het rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek over bevolkingsgroei tot en met 2060. Daarin wordt ook een schatting gedaan voor de groei van het aantal migranten. De hoeveelheid slagen om de arm verraadt dat een betrouwbare schatting van het aantal toekomstige asielzoekers vrijwel onmogelijk is.

De burgeroorlog in Syrië werd logischerwijs niet voorzien en meeberekend in eerdere ramingen. Het heeft er echter wel voor gezorgd dat Nederland sneller door de grens van 17 miljoen inwoners ging. Een conflict binnen een bestek van vijf jaar (laat staan vijftig jaar) is al helemaal niet te voorzien.

Het lijkt dan ook te vroeg om te zeggen dat de vluchtelingencrisis voorbij is. De gevolgen van het huidige Europese vluchtelingenbeleid zijn duidelijk terug te zien in de cijfers. Maar de oplossingen van nu werpen ook hun schaduw naar de toekomst. En die gevolgen zijn nóg niet in cijfers uit te drukken.

In 60 seconden: Asielprocedure in Nederland

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie