Waarom zijn motorclubs als Hells Angels en Satudarah nog niet verboden?

Vier jaar na de start van de landelijke verscherpte aanpak van motorbendes, is het probleem van criminele activiteiten onder motorclubs in Nederland nog steeds aan de orde. De roep om een algeheel verbod neemt toe. Waarom laat zo’n verbod nog steeds op zich wachten?

Leden van de motorclubs Hells Angels en Mongols verzamelden zich op 7 april bij een Van der Valk Hotel in Rotterdam. Na een grote vechtpartij, waarbij schoten werden gelost, pakte de politie 23 mensen op. Twee van hen zitten nog vast.

Zulke incidenten blijven een doorn in het oog van de Nederlandse overheid, ondanks honderden aanhoudingen, arrestaties, huiszoekingen en strafrechtelijke onderzoeken.

In 2012 begonnen het ministerie van Veiligheid en Justitie, het Openbaar Ministerie (OM), de politie, gemeentebesturen en de Belastingdienst met een hardere en gezamenlijke aanpak van motorclubs. Onder meer het sluiten van clubhuizen moest criminele activiteiten onder de zogeheten Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s) een halt toebrengen.

Toename

Met de komst in 2014 van motorclubs Bandidos en Mongols uit de Verenigde Staten blijft het aantal motorclubs in Nederland toenemen.

In navolging van de van oorsprong Amerikaanse Hells Angels, het Nederlandse No Surrender en het op de Molukken georiënteerde Satudarah vormen zij een probleem voor de overheid. Justitie brengt deze motorbendes veelvuldig in verband met (internationale) criminele activiteiten als wapen- en drugshandel en het witwassen van geld.

Mede door de onderlinge concurrentie bij deze criminele activiteiten hebben leden van de verschillende motorclubs het met enige regelmaat met elkaar aan de stok. Vooral in het decennia-oude conflict tussen Hells Angels en Bandidos schuilt gevaar. Doordat de verschillende bendes partij kiezen in het conflict, hangt voortdurend een escalatie van een bendeoorlog in de lucht.

Strafrechtelijk onderzoek

De Rotterdamse politiechef Frank Paauw zei afgelopen dinsdag tegen De Telegraaf klaar te zijn met de motorclubs. Hij pleit voor een verbod in de regio Rotterdam. Kamerleden Ahmed Marcouch (PvdA) en Madeleine van Toorenburg (CDA) willen een landelijk verbod.

De vraag of zo’n verbod er ook daadwerkelijk komt, is volgens Het Openbaar Ministerie nog niet aan de orde.

''We willen ons in eerste instantie richten op onderzoeken naar meerdere leden van motorclubs als Hells Angels, Satudarah en No Surrender'', zegt woordvoerder van het Landelijk Parket Wim de Bruin.

''Vervolgens kijken we of er sprake is van een georganiseerd verband en of de clubs zelf betrokken zijn bij het plegen van strafbare feiten.'' Pas als dat het geval is, is een verbod eventueel mogelijk.

Koorknaapjes

Minister Ard van der Steur zei deze week vertrouwen te hebben in de voorbereiding van het OM op een civielrechtelijk verbod op OMG’s. Wel wil hij de verwachtingen over het effect van een verbod temperen: bij een eventueel verbod op de motorbendes zijn de problemen nog niet opgelost. Clubleden kunnen doorgaan met intimidatie, geweld en (zware) criminaliteit als ze bijvoorbeeld geen of andere motorvesten dragen.

Politiewoordvoerder Rob Kouwenhoven is het met de minister eens. ''Een verbod wil niet zeggen dat de huidige bendeleden plotseling brave koorknaapjes worden. Ze kunnen de criminele activiteiten ook op andere manieren voortzetten.''

Voormalig bendeleden kunnen bijvoorbeeld kiezen voor locaties die niet geregistreerd staan als terreinen van motorclubs. ''De verzamelplekken van de bendeleden worden daardoor nog minder goed zichtbaar'', zegt Kouwenhoven.

Harmonie

Voor de nationale politie komt het tegengaan van crimineel gedrag van motorclubs en excessen die daarmee te maken hebben, op de eerste plaats. 

''Al een paar jaar werken wij in harmonie samen met verschillende overheidsinstanties om de excessen te bestrijden. En dat blijven we doen'', zegt Kouwenhoven. ''We hebben al behoorlijk wat zaken aangepakt, maar het probleem is daarmee nog niet opgelost.''

Van der Steur wijst daarom op het doorzetten van de harde aanpak van OMG’s. Hij ziet de motorclubs als een hardnekkig probleem, onder meer omdat clubhuizen van de motorclubs steeds vaker de verzamelplaatsen worden van criminelen.

Tussen 2012 en 2015 zijn van 87 van deze clubhuizen de deuren gesloten of is de poging van clubleden om zich te vestigen in een clubhuis afgeslagen.

Vóór het zomerreces ontvangt de Kamer een brief over de voortgang op het gebied van de aanpak van de motorclubs. Omdat de aanpak een grote groep mensen betreft, laten details nog op zich wachten. Pas in de zomer worden alle cijfers duidelijk over onder meer het aantal incidenten met motorbendes.

Buitenland

De informatie die uit het voortgangsrapport van de minister naar voren komt, wisselt de politie uit met andere landen.

''We werken zo goed mogelijk samen met landen als de Verenigde Staten, Duitsland en Engeland, waar dezelfde problemen voorkomen als in Nederland. We wisselen informatie uit over criminaliteit, onder andere om de aanpak van motorbendes hier zo goed mogelijk af te stemmen op het beleid van landen om ons heen'', zegt Kouwenhoven.

Ook heeft Van der Steur afspraken gemaakt met België, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg. De Bruin: ''Tijdens strafzaken werken we met deze landen samen, omdat criminele activiteiten van de clubleden grensoverschrijdend zijn.''

De problematiek van OMG’s is vooral in Nederland en Duitsland steeds meer met elkaar verweven. In 2014 was er bijvoorbeeld sprake van de verkoop van automatische wapens door Nederlandse OMG-leden aan Duitse motorclubs. 

Mede door de samenwerking tussen Nederland en Duitsland, waar motorclubs als Satudarah en Bandidos wél (deels) verboden zijn, verrichtte de politie de afgelopen jaren verschillende aanhoudingen na de vondst van automatische wapens.

Keerzijde

Hoewel de stroom aan incidenten rond motorclubs aanhoudt, blijft onduidelijk of Nederland het voorbeeld van Duitsland zal volgen door motorclubs te verbieden.

De vraag is of een verbod leidt tot het terugdringen van de criminaliteit, of tot een voortzetting van criminele activiteiten buiten het zicht van politie en justitie. Op korte termijn lijkt een algeheel verbod onwaarschijnlijk.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie