Ongelijkheid in Hollywood: Oscars geen afspiegeling samenleving

De Amerikaanse filmwereld bestaat voornamelijk uit blanke, oude mannen. Dat blijkt tenminste uit analyse van de genomineerden voor de Academy Awards. NU.nl vroeg drie experts om hun blik op deze ongelijkheid in de filmindustrie.

Begin januari ontstond een flinke discussie, toen de genomineerden van de Academy Awards 2016 werden bekendgemaakt. Voor het tweede jaar op rij is geen enkele donkere acteur genomineerd. De hashtag #OscarsSoWhite was dagenlang het gesprek van de dag, en meerdere acteurs besloten door de ophef de Oscar-uitreiking niet bij te wonen.

Actrice Jada Pinkett Smith en regisseur Spike Lee waren de eersten die openlijk hun ongenoegen over de nominaties uitspraken. Zij besloten om dit jaar de uitreiking te boycotten.

Naast de discussie over etnische ongelijkheid in Hollywood, wordt ook de discussie over de ongelijkheid van vrouwen steeds vaker gevoerd. Vrouwen zouden minder betaald krijgen dan mannen. Ook worden vrouwen op latere leeftijd minder gevraagd voor grote rollen.

NU.nl analyseerde de data van alle genomineerden en winnaars sinds het begin van de Academy Awards in 1929 en vroeg drie kenners naar hun mening in deze discussie: acteur Raymi Sambo (All Stars, Spangas), filmjournalist René Mioch en feministe Justine van de Beek van Stellingdames.nl.

Is het belangrijk dat de genomineerden voor de Oscars een afspiegeling zijn van de Amerikaanse samenleving?

Van de Beek: "Ja, maar dat geldt niet alleen voor de filmwereld. Het gaat er over hoe wij structureel nadenken over etnische minderheden of geslacht. Veel mensen denken dat acceptatie en tolerantie hetzelfde betekenen, maar daar zit een groot verschil tussen."

"Veel films zijn tolerant. Zij maken een stereotype van een etnische minderheid. Een goed voorbeeld daarvan is Maryam Hassouni, die het zat is om het stereotype van de 'jonge, Marokkaanse vrouw' te spelen. Haar rol in Flikken Rotterdam noemt ze dan ook haar eerste rol waarin ze niet gekozen is vanwege haar afkomst. Dat laatste is acceptatie. Het is geen wij-zij-denken, maar een reflectie hoe de samenleving op dat moment in elkaar zit."

Sambo: "Hollywood is een afspiegeling van de Amerikaanse samenleving, dat heeft te maken met een quotum waar ze mee werken. Mensen moeten daar wel denken aan diversiteit, omdat dat in de wet staat. Probleem is dat de mensen die fantastische rollen spelen niet worden genomineerd."

Mioch: "De Academy is geen jury, dan wordt er namelijk overlegd tussen de gekozen juryleden. Bij de Oscars kiest iedereen voor zichzelf. In mijn ogen is het belangrijk dat er wordt gestemd op wat iemand een goede performance vindt. Dan maakt het niet uit hoe iemand eruit ziet. Er moet alleen worden gedacht: 'heeft die rol mij iets gedaan?'"

Waarom is de Amerikaanse filmwereld en de Academy nog overwegend blank?

Mioch: "Het grote punt is dat de Academy geen dwarsdoorsnede is van de Amerikaanse bevolking. Op het moment dat de Academy een ander toelatingsbeleid heeft, dan is dat gelijk het einde van de discussie. Je kan natuurlijk niet zeggen dat Will Smith bijvoorbeeld genomineerd moet worden omdat hij een donkere kleur heeft."

"De Academy bestaat uit zo'n achtduizend leden, als er zevenduizend blank zijn, dan moet de anderskleurige filmmaker wel extra hard lobbyen. Maar als de meerderheid vindt dat Will Smith de beste is, dan krijgt hij gewoon de meeste stemmen."

Van de Beek: "Je hebt de theorie van het old boys network, maar in dit geval is het misschien wel een white people network. Het is soort zoekt soort. En de formule werkt, dus waarom zou je het veranderen? Filmproducenten durven geen risico te nemen."

Sambo: "De Academy bestaat op dit moment voornamelijk uit heteroseksuele blanke oude mannen. Zij bepalen de genomineerden. De mensen aan de top zijn het probleem, niet de acteurs."

Mannelijke acteurs mogen vaak een stuk ouder zijn dan vrouwen. Waarom is dat zo?

Sambo: "Opnieuw die heteroseksuele oude blanke man die in de Academy zit. Als hij een jongere vrouw gewoon een lekker wijf vindt, gaat zijn aandacht daar naar toe en wordt zij gekozen. Voor de oudere acteurs geldt dat het Academy-lid zich daarin herkent."

Van de Beek: "Dat heeft te maken met het soort rollen van vrouwen in films. Filmproducenten zoeken vaak naar het archetype van de manic pixie dreamgirl. De man in zo'n film is dan de hoofdpersoon en de vrouw is vooral een hulpmiddel. Zij moet knap of sexy zijn en heeft eigenlijk geen eigen drijfveren in het verhaal. Dan kom je vaak uit op een jonge actrice."

Mioch: "Dat is al jaren zo en dat begint bij de plek waar de rollen verdeeld worden. De scripts worden soms herschreven zodat een jongere actrice kan worden gekozen, dat is ook weer aantrekkelijker voor de box-office (mate waarin een film goed scoort, red.)."

"Het is natuurlijk belachelijk dat een acteur en een actrice in dezelfde film verschillend betaald worden. Om dat te veranderen moet je beginnen bij de financiers en de producenten."

Hoe staat het er qua diversiteit voor in de Nederlandse filmwereld?

Mioch: "Wij denken niet zoals in Amerika, maar het is wel goed dat we er op deze manier over gaan nadenken. Wordt er bijvoorbeeld specifiek een allochtoon in de jury gezet om zo een dwarsdoorsnede te maken van de bevolking? Ik denk dat er bepaalde mensen uit de mediawereld worden getrokken die beschikbaar zijn. Ik denk dat er bij de samenstelling van de jury nog niet wordt gedacht of iedere bevolkingsgroep wel goed wordt vertegenwoordigd."

"Maar bij de Gouden Kalveren maken ze nu gebruik van de Nederlandse Academy."

Van de Beek: "Enigszins gelijk met Amerika, dus niet al te best. Bij het Gouden Kalf is Rabat de enige positieve uitzondering. Kijk bijvoorbeeld eens naar Alles is familie. Die film speelt zich af in Amsterdam, een stad met ontzettend veel verschillende culturen. Toch zie je in de hele film maar één zwarte vrouw."

Sambo: "Ik hoop dat de discussie die in Amerika wordt gevoerd overslaat naar Nederland. We kijken nu telkens naar de VS, maar ook hier is het een probleem. Er heeft, op Nasrdin Dchar na, überhaubt nog nooit een donkere acteur een Gouden Kalf gewonnen."

"Na Nasrdin had ik gehoopt dat men ook hier wakker zou worden, maar het is daarna weer de doofpot ingegaan. Er wordt gewoon niet over gesproken. Op dit moment is het zo dat er in Nederland natuurlijk geen donkere acteur een Gouden Kalf kan winnen: hij of zij wordt immers niet gevraagd voor een awardwinnende rol. Ik hoop dat de discussie in Amerika bijdraagt aan het diversiteitsgesprek hier, in de breedste zin van het woord, dus niet alleen kleur."

Wat moet er gebeuren voordat Hollywood minder uit blanke, oude mannen gaat bestaan?

Van de Beek: "Dan kom je al snel uit op een quotum. Tegenstanders zullen dan zeggen: 'Dat is niet goed, want dan ga je mensen enkel op basis van hun afkomst selecteren.' Maar momenteel worden mensen juist niet geselecteerd vanwege hun afkomst."

"Toch blijft een quotum een neppe manier van diversiteit afdwingen. Het is de symptoombehandeling van een structureel probleem. Daarom is het ook goed dat deze discussie nu rondom de Academy Awards wordt gevoerd."

Sambo: "Hoe meer diversiteit op de belangrijke posities komen, hoe minder je van deze problemen gaat krijgen. Mensen denken vanuit hun eigen wereld. Als je wit bent, kijk je vanuit de witte wereld en dat geldt ook voor donkere mensen."

"Het maakt mij niet uit als er zo meteen donkere acteurs worden genomineerd om aan de wens van het publiek te voldoen. Het heeft te maken met mensen bewustmaken van het feit dat het er is. In Nederland wordt al gauw geroepen 'moet dat echt zo?'. Ja dat moet echt zo! Het wegzetten als gedoe is alleen maar een excuus om het probleem niet aan te gaan."

Mioch: "Het wordt interessant als de Academy echt besluit om het aantal mensen en hun huidskleur of afkomst bepalend te laten zijn. Ik zou het wel grappig vinden als het straks gewoon weer allemaal dezelfde acteurs zijn die worden genomineerd."

"Maar dat is koffiedik kijken: Amerika is een ongrijpbaar land."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie