2016: het jaar van de bandreünies, maar is dat wel een goed idee?

2016 wordt het jaar waarin enkele beroemde bands een reünie zullen houden. NU.nl vroeg aan Angela Groothuizen, Leo Blokhuis, Robert van Gijssel (de Volkskrant) en Rob Trommelen (Mojo) of zo'n terugkeer altijd zinvol is.

Op de avond van 8 april kunnen de bezoekers van de T-Mobile Arena in Las Vegas beoordelen of de wederopstanding van de rockband Guns N'Roses in de (deels) originele bezetting een goed idee was. 

Zanger Axl Rose en gitarist Slash hebben dan voor het eerst in 23 jaar een podium gedeeld. Het is, naast de (mogelijke) wederkeer van bands en formaties als LCD Soundsystem, At the Drive In, Spice Girls, All Saints en Doe Maar, de reünie waar dit jaar het meest naar wordt uitgekeken.

Maar wat kan en mag het publiek van zo'n terugkeer verwachten? Wanneer ontstaat die wens bij artiesten? Worden ze verleid door het geld of missen ze hun maatschappelijke relevantie? En hoe groot is de kans dat een reünie de mythische status van een band om zeep helpt?

Definitie

Allereerst moet de definitie van bandreünie worden vastgesteld. Volgens bijna alle personen die aan dit stuk hebben meegewerkt dient in het geval van een reünie de desbetreffende band in de originele bezetting terug te keren (tenzij een sterfgeval roet in het eten gooit). 

Op de vraag of een band tijdens een reünie nieuw repertoire moet bieden valt het antwoord minder unaniem uit.

"Het mooie van een reünie vind ik juist dat er niets meer van afhangt. Je hoeft geen nieuwe nummer 1-hit meer te scoren. Je mag gewoon genieten van wat je hebt bereikt en laten zien hoe goed het eigenlijk was", zegt Angela Groothuizen, die met de Dolly Dots in 2007 na negentien jaar podiumafwezigheid drie keer Ahoy Rotterdam uitverkocht.

Volgens Robert van Gijssel, muziekjournalist van de Volkskrant, kan het ontbreken van nieuw materiaal er echter op wijzen dat de band de reünie aangrijpt om er vooral financieel beter van te worden.

"Je ziet dat vooral bij de terugkeer van boybands. De solocarrières zijn, op een uitzondering na, niet van de grond gekomen. De fans van toen zijn ondertussen ouder geworden en gillen niet meer zoals vanouds. Dan zakt zo'n optreden als een pudding in elkaar."

Maar er zijn  excepties, zegt van Gijssel: "De terugkeer van Doe Maar was nostalgie, maar ook een eyeopener. Ze stonden bekend als gillende meidenband, maar door die reünie kreeg je een blik op het oude repertoire en besefte je: Jeetje, wat was dat eigenlijk goed!"

Het is dus helemaal niet erg als een band een best off-show geeft? "Helemaal niet", stelt Rob Trommelen van concertorganisator Mojo. "Dat is wat de fans willen. De kaartkopers verlangen juist naar het oude werk."

“De dynamiek binnen een band is lastig. Je begint als vriendjes en vriendinnetjes en bent constant op zoek naar een consensus. ”
Angela Groothuizen

Waarom terugkeren?

Dan de vraag: waarom? Volgens alle betrokkenen is het te cynisch om te veronderstellen dat bandreünies enkel en alleen uit geldzucht ontstaan. Volgens Angela Groothuizen werken reünies grotendeels op basis van band dynamics.

"De dynamiek binnen een band is lastig. Je begint als vriendjes en vriendinnetjes en bent constant op zoek naar een consensus. Natuurlijk is niet iedereen altijd compleet gelukkig, maar er heerst een democratische sfeer en iedereen heeft zijn eigen rol. Maar op een gegeven moment wordt alles groot en komt er een druk op die dynamiek te liggen. Dat houd je maar even vol, tot iedereen uit elkaar gaat."

Vele jaren later denken de bandleden terug aan die tijd en wordt er onderling weer contact gezocht, vervolgt Groothuizen. "En zodra je weer bij elkaar komt, neemt iedereen weer zijn rol aan. Alsof je met je ouders een weekendje weg gaat en iedereen weer in zijn oude personage kruipt."

Heimwee

"Met het ouder worden gaan de scherpe randjes er vanaf er ontstaat een soort heimwee", vult Trommelen aan, die sinds 1979 bands boekt en in Nederland reünieoptredens van Fleetwood Mac, Eagles en Black Sabbath organiseerde.

"Veel leden van gestopte bands missen levensvreugde", zegt Van Gijssel. "Op het moment zelf waren ze het gedoe meer dan zat, maar als het over is dan begint de nostalgie erin te sluipen. Het plezier moet worden teruggehaald, in veel gevallen gaat het echt niet om geld. Een groep als LCD Soundsystem barst gewoon van de creativiteit."

Mythe

Maar rechtvaardigt die hunkering naar goede tijden de kans op een volledige mislukking en het daarmee gepaard gaande vernachelen van de mythische status van een band?

"Dat risico is aanwezig, maar het kan ook naast elkaar voortbestaan", zegt Van Gijssel. "Led Zeppelin heeft een mythische status in de wat hardere gitaarmuziek. Hun reünie was niet heel fantastisch, maar dat heeft hun naam niet aangetast. De reputatie heeft geen deuk opgelopen. Maar dat weet je natuurlijk niet van tevoren."

"Inspelen op nostalgie is ook geen doodzonde, maar als het alleen daarvan afhangt heb je als band wel een probleem. Ik ben benieuwd naar de terugkeer van Guns N'Roses, maar dat is een soort ramptoerisme. Die waren live altijd eigenlijk slecht. Wat dat betreft kan het niet echt misgaan."

Speelvreugde

Trommelen kan zich helemaal geen slecht reünieconcert heugen. "Ik zie eigenlijk altijd speelvreugde bij bands die na lange tijd weer op een podium staan. En als zo'n optreden niet goed is, dan is dat voor iedereen jammer. Ook voor ons. Maar dat kunnen we vooraf niet controleren."

Volgens hem heeft een organisatie als Mojo ook nauwelijks tijd om in kaart te brengen of een artiest die een reünie aankondigt het ook daadwerkelijk waar zal maken. "Als een band zich aankondigt, dan ga je mee en ga je ook bieden. Op welk moment ik besluit om voor een band te gaan? Als ik denk dat ik kaartjes kan verkopen, heel plat."

"Ik kan niet inschatten hoe goed het optreden zal zijn, als een band lang niet gespeeld heeft. Dat weet niemand. Maar in het geval van Guns N'Roses heb je te maken met topmuzikanten, waarom zouden die niet kunnen wat ze 25 jaar geleden konden?"

"Meat Loaf heeft een keer een draak van een show gegeven", vervolgt Trommelen. "Omdat hij ademhalingsproblemen had. Daar krijgen we veel klachten over, maar wat kunnen we er achteraf aan doen? Hij heeft, zoals afgesproken, anderhalf uur op het podium gestaan."

Toch durfde Trommelen het later opnieuw aan om met Meat Loaf in zee te gaan, nadat hij zich goed had geïnformeerd over diens gesteldheid. Onder andere door het bekijken van liveregistraties op Youtube. "Hij heeft het toen wel goedgemaakt."

“We nemen artiesten erg snel de maat, maar als die mensen nou willen optreden en andere mensen dat willen zien: laat ze!”
Leo Blokhuis

Afpakken

Leo Blokhuis gaat een stapje verder en stelt dat de geleverde kwaliteit tijdens een reünieconcert een ondergeschikte rol speelt. "Een reünie kan geen slecht idee zijn, tenzij je ziet hoe een oude, gebroken artiest door een malafide manager het podium op wordt geduwd."

Blokhuis onderbouwt zijn mening met een anekdote over Brian Wilson, het nu 73-jarige brein achter de Beach Boys. "De bijdrage die een concert van Wilson vandaag de dag levert is op zich niet ontzettend bijzonder, maar het was zo mooi om eindelijk een keer voor hem te kunnen klappen. We nemen artiesten erg snel de maat, maar als die mensen nou willen optreden en andere mensen dat willen zien: laat ze! Ik laat me dat niet afpakken."

We moeten in een kritische benadering van reünies vooral niet vergeten waar muziek om draait, geeft Blokhuis tenslotte mee.

"Muziek is feest. Ik sprak ooit Les Gray, zanger van de band Mud, tijdens een festival. Hij wees naar het publiek en zei met krakerige stem: 'Look at the people, they are smiling, they're having a good time.'"

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie