Wat zeggen 10.839 transfers (40 miljard euro) over de voetbalwereld?

Voetbalclubs in binnen- en buitenland kunnen tot en met maandagavond spelers aantrekken. Op die dag sluit de winterse transfermarkt. De halfjaarlijkse deadline days zijn de vrucht van het eind 1995 ingevoerde Bosman-arrest, dat spelers in staat stelt om na het aflopen van hun contract transfervrij te vertrekken.

Door het Bosman-arrest verdween ook de regel dat teams maar een beperkt aantal buitenlanders mogen inzetten.

Na de uitspraak van het Europese Hof van Justitie nam het aantal transfers snel toe én als gevolg van de commercialisering in het voetbal steeg de hoogte van afkoopsommen navenant.

Naar aanleiding van het twintigjarig jubileum van het Bosman-arrest bekeek NU.nl de 10.839 transfers die clubs uit de hoogste divisies van Duitsland, Italië, Spanje, Nederland, Frankrijk en Engeland deden sinds begin 1996.

De gegevens zijn afkomstig van Transfermarkt.de. Het gaat om transfers waarbij een bedrag voor een speler is betaald. Spelers die op huurbasis van club veranderen zijn niet meegenomen.

De bedragen zijn zonder eventuele bonussen en premies. We zetten een aantal conclusies op een rijtje, zoals het feit dat Ajax in de voorbije twintig jaar het meeste geld verdiende aan transfers en dat Angel Di Maria de duurste voetballer ooit is.

1. Uitgaven blijven stijgen

De transferuitgaven zijn in de afgelopen twintig jaar fors gestegen, op een opvallende dip in het seizoen 2002/2003 na. Mogelijk hielden clubs de hand in die periode op de knip uit angst voor de economische tegenwind waarmee Europa destijds kampte.

Dat de recessie van 2008 tot veel minder terughoudendheid leidde, heeft vermoedelijk te maken met de televisiecontracten die rond die periode een paar keer over de kop gingen en vooral de Europese elite financieel gewin opleverden. In de zomer van 2009 verbeterde Real Madrid binnen enkele dagen twee keer het transferrecord door Kaká en Cristiano Ronaldo los te weken van AC Milan en Manchester United.

Het patroon van stijgende transferuitgaven is zeker nog niet doorbroken. In de zomer van 2015 betaalden clubs meer aan versterkingen dan in de zomer van 2014 en de winter van 2015 bij elkaar opgeteld. De transacties van deze winter zijn niet meegenomen.

De eredivisie onttrekt zich van deze trend. Transferzomers als die van 2008 waarin Ajax zich voor ruim 30 miljoen euro injecteerde met vers bloed zijn voltooid verleden tijd.

Ter illustratie: afgelopen seizoen gaven de achttien Nederlandse clubs ruim 42 miljoen euro uit aan nieuwe spelers, 60 miljoen euro minder dan in de jaargang 2007/2008. Daarentegen worden in de Premier League en de Bundesliga elke transferperiode weer alle records verbeterd.

2. Meeste transfers op 24-jarige leeftijd

Het gemiddelde transferbedrag waarvoor een voetballer in een topcompetitie van club veranderde lag in de afgelopen twintig jaar op 3,6 miljoen euro.

Die som wordt wel opgekrikt door fenomenaal hoge transfersommen, zoals de 100.759.417 euro die Real Madrid in 2013 aan Tottenham Hotspur overmaakte om zich te verzekeren van de diensten van Gareth Bale.

In de praktijk gaat meer dan de helft van de voetballers weg voor een bedrag van 1,5 miljoen euro of lager.

In beeld: De ontwikkeling van het 'transferrecord'

De meeste spelers maken rond hun 24e een transfer. Vanaf die leeftijd zijn voetballers ook gemiddeld het meeste waard. Nadat een voetballer 27 jaar wordt, keldert de marktwaarde en interesse voor zulke spelers.

Die vlieger gaat op voor elke competitie waarin een speler wordt verkocht, met als vreemde eend in de bijt de Premier League, waar spelers van 21 jaar het vaakst worden verkocht.

Hoe ziet het gebruikelijke carrièrepad van een Spaanse, Engelse, Franse, Duitse, Italiaanse of Nederlandse voetballer er eigenlijk uit als we de cijfers analyseren? Veel binnenlandse transfers vinden plaats als een speler 23 jaar is. Voor velen betekent dit de overstap naar een club die op een iets hoger niveau acteert.

Spelers die op hun 28e nog niet naar het buitenland zijn vertrokken, zullen dit waarschijnlijk nooit doen. De meeste voetballers maken rond hun 24e een buitenlandse transfer. Een terugkeer naar de eigen competitie is rond de 27 jaar gebruikelijk, hoewel de echte toppers nog een paar transfers in het buitenland maken.

3. Eredivisie extreem winstgevend

In totaal is sinds begin 1996 voor 39.826.654.000 euro aan transfers in de zes onderzochte competities gedaan. De spelershandel leverde eredivisieclubs een winst van liefst 1,6 miljard euro op.

Ook de Franse Ligue 1 noteert een plus (ruim 500 miljoen euro), maar in de grootste Europese competities wordt er voor een groter bedrag gekocht dan verkocht.

De Premier League maakt zijn naam als koopcompetitie waar met een negatieve balans van 6,28 miljard euro. De Engelse clubs krijgen ook verreweg de meeste inkomsten binnen; vorige week bleek uit onderzoek van Deloitte dat zeventien van de dertig rijkste clubs uit Engeland komen, een gevolg van de lucratieve televisiedeals die de Premier League afsloot.

De eredivisie dankt de positieve transferbalans dan ook vooral aan de Premier League. De Engelse clubs spendeerden alleen al 760 miljoen euro aan spelers van Nederlandse clubs, onder wie Arjen Robben, Ruud van Nistelrooij en Memphis Depay.

4. Ajax verdiende het meest

Ajax verdiende sinds de invoering van het Bosman-arrest het meeste geld op de transfermarkt. De Amsterdammers verkochten voor om en nabij de 550 miljoen euro aan spelers en besteedden zelf 250 miljoen euro aan rekruten.

Met de 300 miljoen euro die onderaan de streep overblijft, troeft Ajax het vorig jaar failliet verklaarde Parma (296 miljoen euro) en Udinese (270 miljoen euro) af.

Ook PSV (130 miljoen euro), FC Twente (120 miljoen euro), sc Heerenveen (108 miljoen euro) en Feyenoord (98 miljoen euro) staan in de top vijftien van clubs met een positieve transferbalans.

Vermoedelijk noteerden FC Porto en Benfica een nog grotere plus op de transfermarkt dan Ajax. Doordat deze Portugese topclubs veel samenwerken met investeringsfondsen, is dit niet met zekerheid te zeggen. Daardoor zijn Porto en Benfica buiten het onderzoek gelaten.

Ironisch genoeg is de eredivisie in sportief opzicht het belangrijkste slachtoffer van het Bosman-arrest. De selectie van Ajax die medio jaren negentig de ene na de andere trofee in de wacht sleepte, werd in een mum van tijd ontmanteld.

Succes van eredivisieclubs heeft tot gevolg dat talloze financieel daadkrachtiger clubs op de stoep staan voor de raspaarden van het goed presterende team. Het AZ dat vorig seizoen knap derde werd in de eredivisie is zeven maanden verder zeven basisspelers kwijtgeraakt, terwijl een subtopper als Vitesse begin jaren negentig nauwelijks mutaties onderging.

Real Madrid is de club met de grootste negatieve transferbalans. Vooral door de koopgrage voorzitter Florentino Perez gaf de 'Koninklijke' zo'n miljard euro meer uit aan versterkingen dan dat het spelers van de hand deed. Het is dat Real onlangs een transferverbod kreeg opgelegd voor de eerstvolgende twee periodes, anders zou de club uit Madrid de barrière van 2 miljard euro aan aanwinsten sinds het Bosman-arrest komende zomer al doorbreken.

Ook clubs als Manchester United en FC Barcelona, die zich erop voor laten staan veel met eigen jeugd te werken, gooien hoge ogen op de lijst van clubs met hoge transferuitgaven.

5. Di Maria duurste speler ooit

Spelers die zeker geen 'normaal' carrièrepad volgen zijn 'clubhoppers': voetballers die er een sport van lijken te maken zoveel mogelijk verschillende clubs te dienen, een typische uitwas van het Bosman-arrest. Zo is de Argentijnse spits Pablo Osvaldo de afgelopen zes transferperiodes telkens van club veranderd.

Een landgenoot van Osvaldo staat sinds afgelopen zomer te boek als de duurste speler aller tijden. Voor Di Maria, die momenteel uitkomt voor Paris Saint-Germain, is in totaal liefst 175 miljoen euro aan transfersommen op tafel gelegd, ongeveer 10 miljoen euro meer dan het cumulatieve bedrag dat clubs betaalden voor Zlatan Ibrahimovic.

Aangezien de meest vermogende clubs alleen nog maar rijker worden (de totale omzet van de twintig rijkste clubs bedroeg in het afgelopen boekjaar 6,6 miljard euro, 100 procent meer dan in het seizoen 2004/2005) is de kans klein dat Di Maria zijn status lang behoudt.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie