'Een curator is er niet om banen te redden of ondernemers te sparen'

Ze kunnen een bedrijf redden van de ondergang, maar moeten het ook razendsnel, vaak in stukjes, verkopen aan de hoogste bieder. En daarbij honderden mensen ontslaan. Wat gebeurt er achter de schermen bij een faillissement? 'Topcuratoren' Louis Deterink en Frits Kemp geven een inkijkje.

Hoewel een dalende trend zichtbaar is, hebben curatoren nog altijd hun handen vol aan kenterende retailketens, zoals V&D, Macintosh en DA. Ook Xenos heeft het moeilijk, bleek afgelopen week. De winkels zouden "visieloos" zijn en niet bestand zijn tegen de digitalisering, zei expert Paul Moers eerder.  

Curator

Dan komt de curator in beeld. "En die heeft maar één doel: een zo hoog mogelijke prijs krijgen voor de failliete boedel", zegt Louis Deterink, doorgewinterd curator met grote zaken op zijn cv, zoals DAF, Fokker en LG Philips. "Wij zijn er niet primair om banen te redden of ondernemers te sparen."

Collega-curator Frits Kemp, curator bij Mexx en betrokken bij V&D als advocaat voor een groep leveranciers, sluit zich hierbij aan. "Curatoren hebben de plicht om het bedrijf, of wat daarvan over is, voor zoveel mogelijk geld te verkopen."

La Place

Technisch gesproken is er bij de verkoop van één La Place-filiaal al sprake van een doorstart. "Het feit dat een curator een doorstart wil realiseren, is geen nieuws", zegt Kemp. "Dat is een gegeven, omdat we er hoe dan ook naar streven om het bedrijf, of delen daarvan, voort te zetten."

Voortzetten brengt geld in het laatje. Of het bedrijf dan onder dezelfde naam of een andere doorgaat, is voor de curator minder belangrijk. "Van belang is dat de financiers van het failliete bedrijf, zoals banken en toeleveranciers, hun geld terugkrijgen", aldus Deterink.

“Een doorstart is volgens mij niet bedoeld als herkansing wanneer je er een puinhoop van maakt”
Curator Frits Kemp

Veilen

Zodra een bedrijf failliet wordt verklaard, wordt er door de rechter een curator aangesteld die het complete bedrijf in feite moet veilen. "De curator heeft niets te maken met de waarde van het bedrijf op papier, maar alles met wat het op de markt oplevert", zegt Kemp.

Het bedrijf zelf, maar ook de voorraden worden zo snel mogelijk verkocht. "We weten van tevoren dat het weinig oplevert", zegt Kemp. "De banken krijgen vaak als eerste hun geld terug. De rest, inclusief personeel of leveranciers die nog tegoeden hebben, kan er meestal naar fluiten."

Schone lei

Het idee achter een faillissement en de doorstart is dat de nieuwe eigenaar van het bedrijf met een schone lei kan beginnen. "Een doorstart vóór faillissement is niet haalbaar, omdat de nieuwe eigenaar dan alle werknemers moet meenemen", zegt Deterink.

Doorstarten is financieel aantrekkelijk, omdat ondernemers kunnen kiezen wat ze willen hebben. "De koper van het failliete bedrijf neemt geen schulden over, maar alleen de door hem uitgekozen activa, zoals bepaalde winkels of het meest loyale personeel", zegt Deterink.

Eerlijk

Het is de vraag of dat eerlijk is, maar het is volgens de curatoren nodig om een noodlijdend bedrijf nog enigszins aantrekkelijk te maken voor verkoop. De procedures zijn daarbij vastgelegd in de wet. "De ervaring leert dat een doorstart vanuit faillissement later vaak alsnog mislukt", zegt Deterink.

Deterink en Kemp zijn minder blij met het feit dat de oorspronkelijke eigenaar na een doorstart soms opnieuw in de directie zetelt. Zoals gebeurde bij Marlies Dekkers, Schoenenreus en Estro. "Een doorstart is volgens mij niet bedoeld als herkansing wanneer je er een puinhoop van hebt gemaakt", zegt Kemp.

“Bij Fokker werden hele generaties ontslagen. Daar moet je tegen kunnen.”
Curator Louis Deterink

Stille curator

Een dergelijke doorstart is vaak het resultaat van een zogenoemd pre-pack faillissement en het aanstellen van een 'stille curator’. De doorstart wordt dan al voorbereid voordat een bedrijf failliet is verklaard. "Het plan wordt stiekem voorbereid, om verlies van waarde te voorkomen. Oneerlijk voor concurrenten, maar als het slecht gaat met een bedrijf is er altijd iemand de klos", aldus Kemp.

Dat geldt bij uitstek voor het personeel, dat als eerste wordt wegbezuinigd als een bedrijf in zwaar weer terecht komt. "Het kromme is dat personeel in deze fase vaak een ontslagvergoeding krijgt", zegt Kemp. "Na het faillissement kan een curator mensen zonder pardon ontslaan."

Ontslag

Mensen beseffen volgens de rentmeesters al snel dat het mis is. Kemp en Deterink hebben in hun carrières tienduizenden werknemers moeten ontslaan. "Dat is vreselijk", zegt Kemp. "Soms sta ik voor meer dan duizend man op een podium mijn verhaal te doen."

Bij het omvallen van Fokker Aircraft in 1996 waren zesduizend medewerkers betrokken. "Bij Fokker werkten hele generaties van dezelfde families, van opa tot kleinzoon”, vertelt Deterink. "We hebben alles op alles gezet voor een doorstart, maar dat lukte helaas niet. Daar moet je tegen kunnen."

In 60 seconden: Wat is een faillissement

Geen pretje

Dat werknemers na een faillissement buiten de boot vallen, is onvermijdelijk, zeggen de curatoren. De parlementaire enquête die CNV hierover wenst, zou daarom misplaatst zijn. "Een faillissement is geen pretje, maar wordt zelden ingezet om goedkoop van personeel af te komen", zegt Deterink.

"Curatoren weten heus wel dat werknemers er bekaaid vanaf komen", zegt Kemp daarover. "Maar zo staat dat nu eenmaal in de wet. Dat zijn politieke keuzes en daar verandert een curator niets aan."

De curator is bovendien verantwoordelijk voor een fatsoenlijk verkoopproces, waarin overleg met alle betrokken partijen plaatsvindt. En dat is flink aanpakken. "In de eerste weken ontploft mijn inbox", zegt Kemp. "Bij Siebel kreeg ik twintig e-mails per minuut."

Dataroom

Om een faillissement van een groot bedrijf in goede banen te leiden, zijn naast de curator, vaak hele teams van advocaten en bankspecialisten aan het werk. Wie een stukje van het bedrijf wil hebben, moet dikwijls aansluiten in de rij en kan in een heuse 'dataroom' inzicht in de waar vergaren.

'Curatoren krijgen vaak tientallen biedingen op failliete bedrijven en onderdelen", zegt Kemp. "Daar zitten veel cowboys tussen, dus de vraag is wie er serieus is. Ik heb Mexx verkocht aan een Turks bedrijf. Dat had niemand verwacht."

Voorlopig hebben curatoren het dus nog druk zat. Na het recente faillissement van Macintosh gaat de ontmanteling van het bedrijf in volle vaart. Ook de curatoren van V&D hebben meerdere biedingen ontvangen. Of de bedrijven daarmee toekomstbestendig worden valt te bezien.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie