Jarig Wikipedia naarstig op zoek naar meer vrouwen

Online encyclopedie Wikipedia bestaat op 15 januari precies vijftien jaar. Achter de schermen werkt een toegewijde groep vrijwilligers dagelijks hard aan de inhoud, maar meer vrouwen zijn zeer welkom. 

Op 15 januari 2001 werd Wikipedia gelanceerd door Jimmy Wales en Larry Sanger. Destijds alleen nog in het Engels, maar niet veel later volgden ook andere talen, waaronder de Nederlandse versie op 19 juni 2001.

Wikipedia was bij de lancering een vreemde eend in de bijt. Niet alleen was (en is) het digitale naslagwerk volledig gratis te gebruiken, de inhoud is bovendien door iedereen te bewerken.

Hoewel dat met name in de begindagen van de internetencyclopedie voor scepsis zorgde, lijkt de inhoud van Wikipedia niet onder te doen voor traditionele encyclopedieën. Al in 2005 werd er in het wetenschappelijke tijdschrift Nature een onderzoek gepubliceerd waarin werd geconcludeerd dat Wikipedia ongeveer net zo betrouwbaar is als de beroemde Encyclopedia Britannica.

De door iedereen te bewerken internetencyclopedie is inmiddels uitgegroeid tot het belangrijkste naslagwerk op het internet. Volgens Alexa, dat onder meer onderzoek doet naar de populariteit van websites, is de website de op zes na populairste site ter wereld.

Wikipedianen

De drijvende kracht achter de site zijn de vrijwilligers die gratis en voor niks de pagina’s van Wikipedia schrijven en bijhouden. Wikipediaan Edo de Roo schreef ruim tien jaar geleden al zijn eerste artikel.

"Toen was het nog een stuk kleiner en nog niet zo bekend. Het was wel in de periode dat het erg groeide en er veel mensen bijkwamen. Je kwam Wikipedia steeds vaker tegen op Google. Ik begon af en toe wat er aan toe te voegen, af en toe kwam ik iets tegen dat niet klopte en dat paste ik dan aan."

Inmiddels specialiseert De Roo zich in artikelen over tennisters en rivieren. Zo heeft hij bijvoorbeeld artikelen toegevoegd over alle zijrivieren van de Elbe. "Ik ben momenteel werkzoekende, maar door deze hobby hoef ik me eigenlijk nooit te vervelen. Kennis delen is gewoon leuk."

Afname

Maar het aantal actieve 'Wikipedianen' dat het naslagwerk bijhoudt neemt af, ook in Nederland. Negen jaar geleden lag het aantal actieve Nederlandse schrijvers rond de 1.500. Volgens de laatst gepubliceerde cijfers (november 2015) ligt het aantal actieve Nederlandse vrijwilligers nu op 1.201 Nederlanders. Wereldwijd zijn er zo'n 80.000 actieve Wikipedianen.

Grafiek: Aantal actieve wikipedianen

"Het hoogtepunt lag rond 2007, 2008", vertelt Sandra Rientjes, directeur van Wikimedia Nederland, de organisatie achter Wikipedia. "Op dat moment werd Wikipedia echt wel established; het bleek geen eendagsvlieg." Er was toen bovendien nog veel werk te doen, waardoor de vrijwilligers veel belangrijke artikelen nog konden aanmaken.

Inmiddels zijn de belangrijkste artikelen wel geschreven, vertelt ook Wikipediaan ‘Natuur12’, die niet met zijn echte naam genoemd wil worden. Op Wikipedia houdt hij zich vooral bezig met biologie-gerelateerde onderwerpen. "Het opraken van algemene onderwerpen zoals alle landen van de wereld, de Mount Everest, etcetera, zetten volgens mij een rem op de toestroom van nieuwe gebruikers."

“Wikipedia heeft nog altijd de reputatie een nerdsite te zijn.”
Geoffrey De Belie

Blanke mannen

Wat ook niet meewerkt is het gebrek aan vrouwen dat zich inzet voor de site, stelt Rientjes. Het zijn vooral blanke mannen die zich actief bezighouden met het bijhouden van Wikipedia; het aandeel vrouwelijke Wikipedianen komt al jaren niet verder dan 10 tot 15 procent.

Het probleem is overigens niet overal zo. In Armenië, bijvoorbeeld, werken er ongeveer net zoveel vrouwen als mannen voor Wikipedia. In Nederland ligt het percentage actieve vrouwelijke Wikipedia-vrijwilligers op 11 procent.

Grafiek: Aantal artikelen per taal

Dat komt volgens Wikipediaan Geoffrey De Belie onder meer door het imago. "Wikipedia heeft nog altijd de reputatie een nerdsite te zijn." Hoewel dat volgens hem allang niet meer zo is, zorgt dat idee er wel voor dat mensen die niet goed bekend zijn met Wikipedia zich minder gauw zullen aansluiten bij de actieve groep.

Sport en politiek

Dat gebrek aan diversiteit is schadelijk voor de inhoud, zegt Rientjes. "Het heeft een nadelige invloed op de breedte aan onderwerpen die worden behandeld. Wikipedia is doorgaans beter in de typische mannenonderwerpen; wetenschap, sport en politiek. Onderwerpen als sociale wetenschappen en pedagogiek doen het slechter."

Wikipedia is zich bewust van dat probleem en probeert er ook iets aan te doen. Er is een aantal jaar geleden een ‘gender gap’-werkgroep opgericht, die zich bezighoudt met het probleem. Zo is er een samenwerking met met Atria, het Instituut voor Vrouwengeschiedenis en is er op Internationale Vrouwendag een bijeenkomst op de redactie van Opzij georganiseerd.

“De toon van werken past niet altijd even goed bij de vrouwen. ”
Edo de Roo

Het gebrek aan vrouwen heeft ook zijn invloed op de sfeer onder de vrijwilligers, stelt gebruiker De Roo. "De toon van werken past niet altijd even goed bij de vrouwen. Soms wordt het een beetje politiek, en vrouwen gaan daar op een andere manier mee om."

Dezelfde problemen gelden volgens hem overigens ook voor de Vlaamse bewerkers. Doordat de meeste Wikipedianen Nederlands zijn, raken typisch Vlaamse onderwerpen vaak ondergesneeuwd omdat die niet bekend zijn bij de meerderheid.

Pico bello

Ondanks die krimpende aantallen vrijwilligers doet de Nederlandse versie van de site doet het opvallend goed, met 1,85 miljoen artikelen. Ondanks het relatief kleine taalgebied is de Nederlandse Wikipedia de op drie na grootste versie, na respectievelijk de Engelse (5,05 miljoen), Zweedse (2,57 miljoen) en Duitse (1,9 miljoen) versies.

Het bijhouden van die bijna 2 miljoen artikelen is wel een grote uitdaging, legt gebruiker Natuur12 uit: "Alle hulp is welkom. Als iedereen die Wikipedia gebruikt tien minuten van zijn tijd zou besteden aan het bewerken van Wikipedia, hadden we meer dan genoeg mankracht om alles pico bello te houden."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie