Economie in 2016: Het zzp-vraagstuk, robotisering en opkomst India

Wordt 2016 weer het jaar van de werkloosheid, moeten zelfstandigen zich verplicht verzekeren en krijgen beleggers weer te maken met de beursgrillen van China? NU.nl blikt vooruit op het economisch jaar 2016.

Het Centraal Planbureau (CPB) becijferde al dat de werkloosheid ook volgend jaar met 600.000 mensen hoog blijft, terwijl de economie gestaag verder groeit. "Het mag niet weer een jaar van de werkloosheid worden", zegt FNV-bestuurder Gijs van Dijk. 

Daarom moeten de sectorplannen van minister Lodewijk Asscher (Werkgelegenheid) er vooral voor zorgen dat werklozen een baan krijgen in plaats van zich alleen te richten op van werk-naar-werktrajecten, meent Van Dijk.

"Kijk naar de zorg; daar verdwijnen steeds meer banen. Dat mag in 2016 niet doorzetten. De afspraken die tussen het kabinet, de vakbonden en de gemeenten zijn gemaakt moeten het tij keren. De mensen moeten aan het werk worden geholpen."

“Het lijkt wel alsof er binnen de politiek een taboe op rust op het zzp-vraagstuk”
Gijs van Dijk - FNV

Zzp-vraagstuk oplossen

Eén van de grootste uitdagingen op de arbeidsmarkt voor volgend jaar is een antwoord vinden op de almaar groeiende groep freelancers en zelfstandigen. Vooral het invoeren van een verplichte verzekering voor deze groep ligt gevoelig. 

Van Dijk: "Er moet een breed maatschappelijk gedragen oplossing komen. Links tot rechts is het daarover eens, maar het lijkt wel alsof er binnen de politiek een taboe op rust." Wat de FNV betreft komt er zo snel mogelijk een vorm van een verplichte verzekering en een manier waarmee pensioen kan worden opgebouwd.

"Het kabinet schuift het probleem voor zich uit en maakt geen keuzes. De FNV moet daar een voortrekkersrol in nemen samen met de zelfstandige organisaties van de FNV. In 2016 moeten er op dat vlak echt keuzes worden gemaakt."

Robotisering op arbeidsmarkt zet door

Ook dringt het vraagstuk van robotisering zich nadrukkelijk aan volgend jaar, denkt de FNV-bestuurder. Dat de arbeidsmarkt door deze ontwikkeling op veel plekken is veranderd, is duidelijk. De vraag is hoe ermee om te gaan. 

Opleiden lijkt daarin het centrale woord te zijn. "Met scholing moeten we ervoor zorgen dat werkgelegenheid behouden blijft. Er zal ook een verschuiving van werkgelegenheid plaatsvinden tussen sectoren", aldus Van Dijk. 

Asscher heeft de Social-Eonomische Raad (SER) advies gevraagd over de technologische ontwikkelingen en de gevolgen daarvan op de arbeidsmarkt. Naar verwachting komt de SER komende zomer met een rapport. 

“Onzekerheid is voor beleggers de grootste nachtmerrie en die neemt alleen maar toe”
Paul Koster - Voorzitter VEB

De digitalisering zorgt niet alleen voor een veranderende arbeidsmarkt, 2016 staat ook in het teken van cybersecurity, zegt Paul Koster, voorzitter van beleggersclub VEB.

"Digitale beveiliging moet bij overheden en bedrijven heel hoog op de agenda staan. Banken en verzekeraars die steeds meer digitaal doen mogen dat niet onderschatten. De kwetsbaarheid is flink toegenomen", zegt Koster.

Dat biedt ook kansen voor bedrijven die daarop inspelen door beveiligingen en verzekeringen aan te bieden. "Er zijn wat dat betreft gelukkig ook positieve dingen te melden over 2016", zegt Koster.

Onzeker jaar voor beleggers

Koster verwacht dat beleggers vooral een onzeker jaar staat te wachten. "Onzekerheid is voor beleggers de grootste nachtmerrie en die neemt in 2016 alleen maar toe." Dat komt onder andere door de ontwikkelingen van het monetaire beleid in de Verenigde Staten, waar de rente voor het eerst in bijna tien jaar tijd is verhoogd.

"Krijgen we twee of drie renteverhogingen volgend jaar, of misschien zelfs helemaal geen één? Wat betekent dat voor de koers van de euro ten opzichte van de dollar?", vraagt Koster zich af.

“Hoe reageert de financiële industrie op een Brexit?”
Paul Koster

Tegelijkertijd breidt de Europese Centrale Bank (ECB) de monetaire mogelijkheden juist verder uit en voeren de centrale banken in Japan en China ook weer hun eigen beleid. Al die verschillen zullen voor 2016 belangrijke oorzaken zijn van grote koersschommelingen.

Koster: "De zoektocht naar rendement wordt steeds moeilijker. Grote beleggers moeten bij de ECB geld toeleggen als zij geld in bewaring geven. Laat dat eens op je inwerken. Dat is bizar!"

Vertrekt Groot-Brittannië uit de EU?

Wat in 2016 vooral de gemoederen zal bezighouden, is de discussie over een vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie; ook wel 'Brexit' genoemd. Naar verwachting schrijft de Britse premier David Cameron volgend jaar een referendum uit waarin het volk hierover kan beslissen.

"Blijft het Verenigd Koninkrijk wel of niet binnen de EU, wat betekent dat voor de handel, hoe reageert de financiële industrie daarop? Die vragen zullen tot veel onzekerheden leiden en daardoor tot nog meer koersschommelingen op de financiële markten", vreest Koster.

Een andere mogelijke oorzaak voor onrustige aandelenkoersen in 2016, is volgens Koster de lage prijs van grondstoffen. Die staan gemiddeld op het laagste niveau in tien jaar met de daling van de olieprijs als belangrijkste factor.

In 60 seconden: De onzekerheid over de Chinese markt

Ogen blijven gericht op afkoelende Chinese economie

De lage grondstofprijzen blijven ook in 2016 een punt van zorg. Door de afkoelende Chinese economie is de vraag naar veel producten flink gedaald. Afgelopen zomer werd duidelijk hoe snel de paniek op de beurs van de één na grootste economie ter wereld kan overslaan naar de westerse economieën. 

"Er is veel gezegd en geschreven over of de Chinese regering een harde landing kan voorkomen. Wij hebben altijd gedacht, en denken dat nog steeds, dat er geen sprake is van een harde landing, maar van een geleidelijke groeivertraging. Wij voorspellen dat de groei afkoelt van circa 7 procent dit jaar naar 6,5 procent in 2016 en 6,6 procent in 2017", zegt Arjen van Dijkhuizen, econoom bij ABN Amro.

“Afgelopen zomer veranderde de marktperceptie over China sterker dan China zelf”
Arjen van Dijkhuizen - econoom ABN Amro

De paniek onder beleggers vanwege de Chinese economie vindt Van Dijkhuizen een tikkeltje overdreven. "Laat ik het zo zeggen: afgelopen zomer veranderde de marktperceptie over China sterker dan China zelf."

Kan Brazilië zich herstellen?

Natuurlijk zijn er risico's die volgend jaar ook blijven bestaan, weet ook Van Dijkhuizen. Zo moet China zijn groeimodel verleggen van minder export en investeringen naar meer consumptie. Ook zijn er grote schulden en heeft het land te maken met overcapaciteit in de industrie en het onroerend goed. Maar volgens de ABN-econoom heeft de overheid genoeg buffers om die risico's aan te kunnen.

“Er kan natuurlijk opnieuw een zwarte zwaan overvliegen”
Arjen van Dijkhuizen

Meer zorgen zijn er over de opkomende markten over Brazilië. Van Dijkhuizen: "Daar zijn de problemen structureler van aard naast de politieke onrust en corruptie in het land. Ik denk dat de Olympische Spelen volgend jaar in Rio de Janeiro de economie vooruit kunnen helpen. We verwachten in 2017 weer een bescheiden groei van 1,5 procent, maar van een uitbundige groei is voorlopig geen sprake."

India stoomt verder op

India doet het daarentegen in de ogen van ABN Amro wel goed. Het land heeft inmiddels China ingehaald als snelst groeiende opkomende reus. Daarbij heeft India het voordeel dat de gemiddelde welvaart nog relatief laag is. Het groeipotentieel is er dus hoger dan in China.

Al met al schat Van Dijkhuizen de kans op tegenvallers voor opkomende markten in 2016 hoger in dan de kans op meevallers. "Er kan natuurlijk opnieuw een zwarte zwaan overvliegen zoals we dat afgelopen jaar hebben gezien in China."

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie