Hoe gaat het kabinet verder na de motie van afkeuring?

Premier Mark Rutte liep woensdagavond een flinke kras op in het debat over de nasleep van de Teeven-deal. Zijn deemoedige houding en ruimhartige excuses bleken voor de oppositie onvoldoende om een breedgedragen motie van afkeuring in te dienen. Hoe nu verder?

De oppositiepartijen toonden zich ongekend hard in het debat. Ja, Ivo Opstelten en Fred Teeven stapten al eerder op toen bekend werd dat zij de Kamer verkeerd hadden ingelicht over de hoogte van de schikking met drugscrimineel Cees H., maar vragen over de rol van Rutte en de nieuwe minister en staatssecretaris Ard van der Steur en Klaas Dijkhoff bleven overeind.

Waarom deelde de premier informatie over de hoogte van het bedrag dat in een gespreksverslag met Teeven stond niet met de Kamer en waarom schreven Van der Steur en Dijkhoff als Kamerleden mee met een persbericht van toenmalig minister Opstelten?

Van links tot rechts waren de oppositiepartijen het erover eens: deze zaak, en vooral de afhandeling daarvan, heeft het aanzien van de politiek en het vertrouwen in de rechtstaat ernstige schade toegebracht.
 

Gebrek aan regie

Wat volgde was een motie van afkeuring waar ook de SP en de PVV zich bij aansloten. Alle oppositiepartijen, op de fracties Klein, Houwers en Van Vliet na, deelden de premier een forse tik uit.

Zelfs zijn oppositievrienden D66, ChristenUnie en SGP konden het gebrek aan regie en het keer op keer optrekken van rookgordijnen in dit dossier niet meer pruimen. Er moest een signaal komen dat de premier hier niet mee weg kon komen en dat het een keer afgelopen moet zijn met zijn houding dat hij kritische vragen over openheid wegwuift.

Zo herinnert een oppositie-Kamerlid zich de Kiev-memo waarin een Nederlandse ambassadeur naar aanleiding van een briefing van de Oekraïense autoriteiten het kabinet inlicht over de vliegveiligheid boven Oekraïne. Deze memo kon volgens Rutte niet gedeeld worden met de Kamer, maar de Onderzoeksraad voor veiligheid concludeerde dat dat wel had gemoeten.

Naheffing

Maar neem ook minister van Financiën, Jeroen Dijsselbloem, die niet helemaal eerlijk was over zijn verbazing na de Brusselse naheffing, of voormalig staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) die rapporten achterhield, en minister Van der Steur over de gebrekkige communicatie rond de foto van Volkert van der Graaf.

Wat D66 betreft zal het vertrouwen worden teruggewonnen. Premier Rutte deed in het debat nog nadrukkelijk een beroep op partijleider Alexander Pechtold om hem te vertrouwen: "Volgens mij hebben we altijd in goed vertrouwen met elkaar gewerkt." Voor de sociaal-liberalen zal het een kwestie zijn van eerst-zien-dan-geloven. 

Ook het CDA is snoeihard. De partij zal het kabinet niet meer op zijn woord geloven en stelt de premier onder curatele. Er mag niets meer achtergehouden worden. Bij de ChristenUnie is de twijfel over de geloofwaardigheid niet weggenomen.
 

Maar wat nu? 

Het kabinet mag blijven zitten en er komen geen grote plannen aan waar Rutte de steun van de oppositie in de Eerste Kamer voor nodig heeft.

De SGP stelt ook dat het om een "klassieke motie van afkeuring gaat". Dat betekent dat het gevoerde beleid rond Cees H. is afgekeurd, maar er wel gewoon zal worden samengewerkt met het kabinet. Dat geldt uiteindelijk ook voor het CDA, D66 en ChristenUnie. 

Is het dan weer gewoon over tot de orde van de dag? Nee. De oppositie zal het kabinet onder een nog sterker vergrootglas leggen. Daarnaast zal het geblunder van de premier in de zaak Cees H. en de problemen op het ministerie van Veiligheid en Justitie, dat volgens CDA-leider Buma gerund wordt als een VVD-partijkantoor, voor de oppositie dienen als munitie voor de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie