Pieter Derks verwerkt oktober: Democratische beginnersfoutjes

Je kunt van Nederland zeggen wat je wil, maar de democratie is in elk geval springlevend. Wat een politiek betrokken burgers ineens overal! 

Door Pieter Derks

Ik overweeg mijn volgende theatervoorstelling 'Inspraakavond AZC' te noemen - dan weet ik nu al zeker dat alle zalen vol zullen zitten. Moet alleen nog even met de verzekering bellen, want ik weet niet wat het met de premie doet als je auto elke avond volledig uitgebrand wordt aangetroffen.

Want natuurlijk, nu zoveel Nederlanders zich mengen in het debat zie je ook dat nog niet iedereen precies weet hoe zoiets werkt. Dat er bijvoorbeeld mensen zijn die denken dat je een staatssecretaris kan overtuigen door voor zijn BMW te gaan staan. 

En, aan de andere kant, dat er staatssecretarissen zijn die 'de burger overreden' op de verkeerde manier interpreteren. Je ziet mensen die bang zijn dat hun dochters verkracht worden, en dat proberen te voorkomen door te roepen dat er een piemel in iemand anders moet. 

Je ziet mensen die bang zijn dat de buurt zal verloederen door asielzoekers, en om dat te voorkomen zelf maar vast de buurt doen verloederen door auto's in brand te steken, en gebouwen te bekladden. Je ziet mensen die denken dat hun brief aan de gemeente sneller beantwoord wordt als ze een kogeltje in de envelop doen. Democratische beginnersfoutjes, zullen we maar zeggen.

“Dit zou zomaar het begin kunnen zijn van een grote democratische ontwikkeling.”

Maar het is natuurlijk prachtig nieuws dat de burger zó enthousiast is over politiek. Als de burger zich toch eens net zo druk zou maken over andere onderwerpen dan asielzoekercentra! Stel je voor: een inspraakavond over de vestiging van een nieuw Starbucks-filiaal, waar bezorgde burgers vragen stellen over of die jongens dan wel netjes belasting betalen. En of hun dochters nog wel veilig zijn tussen al die hipsters – het zijn immers toch mannen met baarden. 

Boze brieven aan de belastinginspecteur, dat hij deals sluit met bedrijven van ónze belastingcenten. Hoeveel dit de gewone man dan allemaal wel niet gekost heeft de afgelopen jaren. Of Henk en Ingrid dan misschien óók even wat afspraakjes kunnen maken over hun belastingaangifte. Liefst de Willem-Alexander-regeling, maar de Starbucks-clausule is ook bespreekbaar. 

Dit zou zomaar het begin kunnen zijn van een grote democratische ontwikkeling. De bezorgde burger valt niet te onderschatten. Afgelopen maand dwongen 427.939 burgers door een handtekeningenactie een referendum af, en niet over voor de hand liggende onderwerpen als meer of minder asielzoekers, of het wel of niet ontslaan van Danny Blind, nee, op 6 april gaan we met z'n allen naar de stembus voor een referendum over, hou je vast: de "wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne".

“Misschien krijgen we de smaak wel te pakken, en duiken we hierna in het Fyra-rapport!”

Wat een volk! Ik geef toe dat het qua prioriteiten een beetje gek klinkt, een burger die de algemene voorwaarden van Apple altijd zonder te lezen accepteert maar zich ineens wél wil uitspreken over een verdrag waar vermoedelijk geen van ons de ballen van zal begrijpen – maar hee, het idee dat we ons nu allemaal door een ambtelijke tekst van ruim 300 kantjes moeten worstelen is pure winst voor de intellectuele ontwikkeling van ons volk. 

Misschien krijgen we de smaak wel te pakken, en duiken we hierna in het Fyra-rapport! Zien we straks nieuwsberichten als "Rellen in Beverwaard na bekendmaking onderzoeksresultaten parlementaire enquête" – als dát geen levendige democratie is weet ik het ook niet meer.

Ik voorzie een prachtige toekomst, als we het debatteren middels brandende auto's en bedreigingen tenminste een beetje kunnen afleren. Maar goed, die agressie komt ook niet altijd van de bezorgde burger zelf. 

Zo werd de inspraakavond in Steenbergen vooral riskant door de harde kern van Feyenoord die langs wilde komen – logisch ook wel, er werd die avond gevoetbald in de Champions League, en dat zijn al een paar jaar hele moeilijke, doodstille avonden voor die jongens. Dan ga je op zoek naar een beetje actie.

“Ik heb gewoon zo'n vermoeden dat de bouwsector meer verdient aan dure koopwoningen dan aan sociale huur.”

En ook inhoudelijk wordt het debat soms verstoord door mensen met dubieuze bedoelingen. Ik hoorde deze maand iemand uit de bouwsector op de radio, die blij was met alle vluchtelingen, want die hadden huizen nodig. Het plan was om dure koopwoningen te bouwen, want dan konden daar mensen heen die nu een goedkopere koopwoning hebben, en daarin weer mensen die nu een huis huren, dan konden daarin weer mensen die nu een sociale huurwoning hebben, en daarin konden dan weer asielzoekers. 

Het kan zijn dat er een logica in zit die ik niet begrijp, dat je naar een autodealer gaat voor een klein boodschappenwagentje en dat hij bij de fabrikant een limousine bestelt, zodat er eerst vier mensen een andere auto moeten kopen zodat er voor jou een tweedehands boodschappenwagentje overblijft – maar ik heb gewoon zo'n vermoeden dat de bouwsector meer verdient aan dure koopwoningen dan aan sociale huur.

Maar ook dat soort dingen gaat de burger snel genoeg door hebben. Die laat zich echt niks meer wijs maken. Een bezorgde regering kun je misschien met twee pandabeertjes afschepen, maar een bezorgde burger bijt door. Dat hebben we de afgelopen maand wel gezien.

Pieter Derks (31) is cabaretier en columnist. Op NUweekend duidt en verwerkt hij maandelijks het vele nieuws van de voorbije weken. 'Zodat we allemaal weer met een fris hoofd de nieuwe maand in kunnen.'

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie