Vergroening Nederlandse wagenpark gaat eerder achteruit dan vooruit

De calculerende automobilist moet met een aanschafpremie van pakweg vijfduizend euro worden verleid een elektrische auto te kopen. Anders bestaat de kans dat hij of zij dankzij de almaar dalende brandstofprijzen en de huidige overvloed aan olie nog jaren met een verbrandingsmotor blijft rondtuffen.

Met de huidige lage benzineprijzen gaat het tempo van vergroening van het wagenpark eerder achteruit in plaats van vooruit, stelt Natuur en Milieu, die samen met een gelegenheidsverbond van ANWB, RAI, BOVAG en VNA (de leasebedrijven) ijvert voor de invoering van een aankooppremie voor elektrische auto's.

De plannen voor aanpassing van de autobelastingen in 2017, zoals voorgesteld door staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën), gaan de groene-autocoalitie niet ver genoeg.

Daarin zitten wel prikkels voor de zakelijke rijders (slechts 4 procent bijtelling), maar niet voor de particulier. En die laatste groep is met circa zeven miljoen automobilisten circa tien keer zo groot als de 700 duizend leaserijders

"Om het elektrisch rijden daadwerkelijk op gang te krijgen, is een overgang naar de particuliere automobilist noodzakelijk", schreven de organisaties vorige week nog aan Wiebes. "Een aanschafpremie is een effectief middel om de drempel bij deze groep te verlagen."

Obstakel

De hoge prijs van de stekkerauto is blijkens onderzoek van Natuur en Milieu het voornaamste obstakel in het streven automobilisten te laten overstappen.

Een op de drie automobilisten noemt de aanschafprijs van een elektrisch voertuig (EV in het jargon) als voornaamste oorzaak om voorlopig op fossiele brandstof te blijven rijden. Zeker nu de prijzen aan de pomp weer plezierig laag zijn.

Zo wordt het streven van de overheid om over een jaar of vijf 200.000 EV’s op de weg te hebben, voorlopig niet gehaald. Bij het huidige scenario is dat aantal in 2020 volgens Natuur en Milieu hooguit 100.000 . Reden waarom de milieuorganisatie een petitie is begonnen voor de aanschafpremie. 

Financiële prikkel ontbreekt

Wiebes wil de zakelijke rijder bewegen elektrisch te gaan rijden door een bijtelling van slechts 4 procent. Wie in een Nissan Leaf (aanschafprijs 24.110 euro) gaat rijden, is bij een belastingschijf van 42 procent slechts 34 euro per maand aan belastingbijtelling kwijt.

Die financiële prikkel ontbreekt echter voor de gewone automobilist, die kampt met relatief hoge aanschafprijzen van EV’s. De peperdure batterij bepaalt ruwweg een derde van de aanschafprijs. Dus blijven de 'gewone’ automobilisten voorlopig gewoon benzine (nu gemiddeld 1,611 euro per liter volgens United Consumers,) of diesel (1,251 euro) rijden.

United Consumers verwacht zelfs dat de benzineprijs onder de 1,50 euro kan dalen. Oorzaak is de dagelijkse overproductie van circa 2,5 miljoen vaten olie (van 150 liter), bovenop de 30 miljoen vaten die dagelijks in de wereld worden gebruikt. De benzineprijs blijft voorlopig laag, is de algemene verwachting.

"Natuurlijk is de benzineprijs van invloed op de keuze van mensen om wel of niet elektrisch te gaan rijden", erkent Maarten van Biezen, hoofd mobiliteit van Natuur en Milieu en zelf bestuurder van een EV. "Maar benzineprijzen zijn dagkoersen. Nu is 'ie laag en straks weer hoog. Hoe minder olie er straks over is, des te hoger zal de prijs zijn."

Hij kijkt niet op van een literprijs van 1,61 euro benzine aan de pomp. "Als ik mijn auto 's nachts in een uur of acht aan het stopcontact oplaad, dan kost mij dat twee euro en kan ik er 130 kilometer mee rijden. Dat red je met een auto op benzine niet."

En bij de snellere oplaadpaal in de straat rekent hij 6,80 euro af voor een volle accu. Ook voor die prijs kan hij geen 130 kilometer in een benzineauto rijden. "Ik betaal voor mijn elektrische privé-leaseauto 420 euro per maand inclusief alle kosten, met uitzondering van die paar euro voor het stopcontact."

Geen doorslaand succes

Desondanks is de verkoop van EV’s aan de doorsnee automobilist nog geen doorslaand succes. Wie de verkoopcijfers van de Rai erop naslaat, ziet dat de conventionele auto’s nauwelijks last hebben van hun neefjes die tanken bij het stopcontact.

Alleen het 'instapmodel' van de Tesla S, met een nieuwprijs van 88.799 euro, verkoopt behoorlijk. Vorig jaar werden in de eerste zeven maanden 597 exemplaren van deze snelle elektrische auto afgeleverd, dit jaar in dezelfde periode 996.

Maar de Opel Ampera? Slecht 19 stuks. De Nissan Leaf? 271 exemplaren, tegenover 254 in 2014. De BMW i3: nog maar 217, in vergelijking tot de 365 elektrische auto’s een jaar eerder.

Op een totaalverkoop van 235.000 auto's dit jaar zijn dat te verwaarlozen aantallen. De Toyota Prius is door een aangekondigde belastingverhoging voor hybride auto’s grotendeels uit de gratie.

Opmars niet te stuiten

Toch is de opmars van de elektrische auto niet te stuiten, voorspelt deskundige Peter van Deventer. De coauteur van het boek 'Op weg naar elektrisch rijden' ziet in de lage olieprijzen niet meer dan een tijdelijke marktverstoring. "De prijs van benzine gaat ook weer een keer omhoog", zegt hij laconiek.

Van Deventer is programmadirecteur van Coast to Coast EV Connection, een publiek-privaat samenwerkingsverband tussen Nederland en de staten aan de Amerikaanse westkust waarbij zowel bedrijven, overheid als kennisinstellingen zijn betrokken.

“De prijs van benzine gaat ook weer een keer omhoog”
Deskundige Peter van Deventer

Doel: de mobiliteit elektrisch maken en wel zo snel mogelijk. Uit dien hoofde is hij gestationeerd op het Nederlandse consulaat in San Francisco, én in Sacramento waar hij samenwerkt met de Governor's Office van de markante gouverneur van Californië en voormalig presidentskandidaat Jerry Brown.

Wetgeving

De staat Californië dwong de auto-industrie in de jaren zeventig en tachtig om de Amerikaanse benzineslurpers om te bouwen tot energiezuinige auto’s met een lage emissie. Datzelfde staat nu te gebeuren met EV’s. Het klimaatverdrag van Kyoto dwingt ook de Verenigde Staten de CO2 drastisch te reduceren.

"Dat kan alleen door de 32 miljoen auto’s in Californië met nul CO2-emissie te laten rijden en zelfs dat is nog niet genoeg", verduidelijkt Van Deventer. Nieuwe aanstaande wetgeving in Californië (Senate Bill 350 en Senate Bill 32) dwingt de automobilisten uiteindelijk over te stappen op nul-emissieauto’s.

"Kijk naar een merk als Tesla, dat in 2017 het kleinere Model 3 voor rond de 35.000 euro op de markt brengt. De verwachting is dat er honderdduizenden Amerikanen bij voorintekening zo’n auto zullen bestellen", aldus Van Deventer.

“De Nederlandse consument is op de lange termijn beter af met elektrische auto’s.”
Deskundige Peter van Deventer

Volgens Van Deventer kan Nederland als dichtbevolkt land met een uitstekende elektrische infrastructuur het voortouw nemen in Europa, bijvoorbeeld door aanschafsubsidies en het stimuleren van innovatie.

"Elektrisch rijden geeft in Californië een enorme impuls aan de economie. Het schept banen, Tesla is het Apple van de auto-industrie. Je moet langs de dagkoersen van de olie heen kijken. De Nederlandse consument is op de lange termijn beter af met elektrische auto’s."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie