Ook op de e-bookmarkt zijn abonnementen het nieuwe kopen

Films en muziek worden steeds minder los verkocht, maar mensen kopen vaker toegang via abonnementsdiensten als Netflix en Spotify. Met enige vertraging volgt ook de e-bookmarkt dit voorbeeld, al staan onbeperkte boekendiensten nog in de kinderschoenen.

Uit nieuwe cijfers van het Centraal Boekhuis (CB), de organisatie die de e-books van alle Nederlandse uitgevers distribueert aan webwinkels, blijkt dat de e-bookverkoop in Nederland weinig meer groeit.

Ten opzichte van een jaar eerder werden in het tweede kwartaal weliswaar meer e-books verkocht, maar de afgelopen kwartalen zit er nauwelijks groei meer in.

Dat wordt echter ruimschoots goedgemaakt door het aantal uitleningen van e-books via de bibliotheek en downloads via abonnementsdiensten.

Deze verkoop levert uitgevers per stuk wel minder op: de bibliotheek betaalt tussen de 12 en 60 cent per uitlening, vertelt Sander van Kempen, afdelingshoofd e-books bij de Koninklijke Bibliotheek. Met een totaal van 1,5 miljoen uitleningen in anderhalf jaar heeft de bibliotheek tot nu toe enkele honderdduizenden euro's uitbetaald aan uitgevers.

“Het verbaast mij ook dat het zo snel stijgt”
Timo Boezeman

Abonnementen

In de nieuwste cijfers van CB is vooral de hoeveelheid e-bookdownloads via abonnementen ineens overweldigend: volgens de statistieken worden inmiddels even veel e-books gelezen via abonnementen als er worden gekocht.

"Het verbaast mij ook dat het zo snel stijgt", zegt salesmanager e-books Timo Boezeman van CB. "Maar die abonnementen zijn heel moeilijk in relatie te zetten met uitleningen en verkopen."

De cijfers over e-bookabonnementen worden onder meer aangeleverd door Booxtream, een Nederlands bedrijf dat de technologie levert om watermerken aan te brengen op e-books.

Directeur Huub van de Pol van Icontact, moederbedrijf van Booxtream, zegt niet exact te weten hoe het cijfer tot stand komt. "Met name of e-books ook werkelijk geopend en gelezen worden valt buiten onze waarneming, dat ligt aan de technische implementatie."

Klanten van Booxtream betalen het bedrijf per aangebracht watermerk, dus het ligt voor de hand dat dat niet zomaar gebeurt. "Je kan er wel van uitgaan dat er alleen e-books gewatermerkt worden waarvoor betaald is, of waar een gebruikershandeling aan vooraf gaat, zoals bijvoorbeeld een klik op een titel uit een lijst van beschikbare boeken."

Uitlezen

Voor de hand ligt in ieder geval dat niet elk boek dat via een abonnementsdienst wordt gedownload, ook daadwerkelijk wordt uitgelezen. Dat is ook bij gekochte boeken niet het geval, blijkt uit cijfers van e-bookwinkel Kobo over het jaar 2014.

Als mensen eenmaal aan een e-book zijn begonnen, is er een kans van ongeveer 58 procent dat ze het boek uitlezen. Boeken in de categorie romantiek doen het iets beter dan gemiddeld met een uitleespercentage van 67 procent, terwijl non-fictie en religieuze boeken veel minder vaak worden uitgelezen.

Elly's Choice

De twee voornaamste Nederlandse abonnementsdiensten op het gebied van e-books zijn Elly's Choice, dat maandelijks toegang biedt tot een selectie van tien e-books voor 2,99 euro, en Bliyoo, een dienst van Bruna die voor 9,95 euro per maand toegang biedt tot enkele duizenden titels.

Yvette de Lint, marketingmanager van Elly's Choice, zegt dat haar dienst in minder dan een jaar tijd 160.000 leden heeft binnengehaald, al zijn zij niet allemaal meer actief. Het merendeel van de gebruikers ontdekt de dienst via partnerschappen met onder meer de ANWB en Texaco, of via cadeaukaarten. 

“Deze aantallen zijn wat lager dan verwacht na de lancering. De voornaamste reden hiervoor is dat Nederland nog niet volledig is overgestapt op digitaal lezen.”
Yvette de Lint

Elly's Choice heeft iets minder dan 20.000 leden die zelf een jaarabonnement hebben genomen, zegt De Lint. "Deze aantallen zijn wat lager dan verwacht na de lancering. De voornaamste reden hiervoor is dat Nederland nog niet volledig is overgestapt op digitaal lezen."

De abonnementsdienst claimt in de eerste vier maanden van het jaar goed te zijn geweest voor 30 procent van de betaalde e-bookdownloads in Nederland. Als dat aandeel in het tweede kwartaal stabiel is gebleven, zou de dienst ongeveer 380.000 downloads hebben opgeleverd, al wil De Lint zelf geen exacte downloadcijfers prijsgeven.

Een woordvoerder van Bliyoo-eigenaar Bruna kon geen details geven over het aantal gebruikers van die dienst, of het aantal boeken dat ermee wordt gedownload.

Hoeveel uitgevers en schrijvers precies verdienen aan e-bookabonnementen is niet bekend. Nienke Faber, hoofd online marketing bij Singel Uitgeverijen, zegt in ieder geval een "eerlijke vergoeding" voor schrijvers na te streven.

Zij verwacht dat het abonnementenmodel net als in de film- en muziekindustrie zal blijven groeien, al verandert de boekenmarkt niet heel snel. "Het digitaal lezen groeit veel minder hard dan in eerste instantie aangenomen werd." Papier blijft in de voorzienbare toekomst centraal staan voor uitgevers, denkt Faber. 

Kopen

Naast de beschikbaarheid van abonnementsdiensten wordt ook het kopen van e-books in Nederland goedkoper. Een digitaal boek kost volgens CB nu gemiddeld 59,5 procent van de prijs voor een fysiek exemplaar, waar dat vijf jaar geleden nog ruim 83 procent was.

"Wat wij zien is dat uitgevers meer en meer durven te experimenteren met prijzen", zegt Boezeman van CB. Er komen bijvoorbeeld steeds meer e-books tijdelijk in de uitverkoop. Bovendien krijgen e-books net als fysieke boeken een "levenscyclus", waarbij titels naar verloop van tijd goedkoper worden.

Ondanks de groeiende populariteit van digitaal lezen, blijven e-books een relatief klein deel van de Nederlandse boekenmarkt: 5,5 procent van alle verkopen is digitaal. Onder de fictie en literaire non-fictie is dat wel wat meer (10,4 procent), maar blijft het papieren boek ook heersen.

Boezeman vermoedt dat piraterij in Nederland nog een grote rol speelt: "Nederlanders weten daarin heel goed hun weg te vinden." Wat dit voor effect heeft op de legale verkoop of uitleen van e-books is volgens hem echter nooit onderzocht.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie