Handelsverdrag TTIP: de spookverhalen vs. de sprookjes

Het duurde even, maar de discussie over het handelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten wordt nu ook volop in Nederland gevoerd.

Het handelsakkoord Transatlantic Trade & Investment Partnership (kortweg: TTIP) waaraan nu wordt gewerkt, moet bestaande handelsbelemmeringen wegnemen tussen 's werelds grootste handelsblokken.

Voor- en tegenstanders van het verdrag doen hun best om, ondanks het gebrek aan openheid van de onderhandelingen, het publiek voor zich te winnen.

Geloof niet in de sprookjes van de overheid, zeggen critici. Laat je niet misleiden door spookverhalen, waarschuwen voorstanders.  

Werkgeversorganisatie VNO-NCW en werknemersorganisatie FNV hebben inmiddels stelling genomen. Hieronder vertellen zij waarom zij TTIP steunen, en waarom niet.

Voor: Marhijn Visser, beleidsmedewerker VNO-NCW

"Het doel van TTIP is om handelsbarrières tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie weg te nemen. De importtarieven die er nog zijn tussen de VS en de EU zijn vaak al laag, TTIP richt zich dan ook vooral op de zogenoemde non-tarifaire belemmeringen. Daar valt nog veel winst te behalen.

Het klassieke voorbeeld is de auto. Amerikaanse auto’s zien er anders uit dan in Europa. Als je vanuit Europa een auto naar Amerika wilt exporteren, moeten bijvoorbeeld de knipperlichten op een andere manier worden geïnstalleerd. De auto moet worden aangepast en opnieuw worden gekeurd.

"Wij zien ook geopolitieke voordelen. Een handelsverdrag als TTIP is nodig om een sterker blok te vormen tegen opkomende landen als China en India. De VS is onze grootste bondgenoot. Daar kunnen we nu een hechtere economische band mee smeden. We kunnen nu nog de wereldstandaard van bepaalde producten bepalen."

“De angst voor een race to the bottom is onterecht.”

"De angst voor een race to the bottom is onterecht. De VS zijn niet het Wilde Westen: Amerikaanse voorschriften zijn vaak ook heel streng. De norm ligt vaak niet lager, maar wordt gewoon anders vastgesteld.

Europa zal geen voorschriften wegnemen die we juist zelf hebben bepaald. Daar zitten wij ook niet op te wachten. Europa zit zelf aan tafel en bepaalt zelf welke standaarden er worden geaccepteerd."

MKB

"Het verdrag heeft niet alleen voordelen voor grote multinationals. Veel mkb’ers zijn toeleveranciers van grotere bedrijven. Een leverancier van een bedrijf dat zijn producten exporteert, heeft met dit verdrag ook voordelen.

We moeten duidelijk zijn: TTIP kent niet alleen winnaars. De totale economie zal groeien en er zijn sectoren die baat hebben bij de versterkte concurrentie met de VS, maar er zijn ook sectoren die het lastiger krijgen. Dat geldt ook andersom, in sectoren waar Europa sterker is dan de VS, zullen de Amerikanen het juist lastiger krijgen. FNV schetst een verhaal met alleen maar verliezers."

Reactie tegenstander Catelene Passchier (FNV)

Handelsbarrières

"De FNV vindt het geen probleem dat de handel op elkaar wordt afgestemd en efficiënter wordt, we zijn niet tegen handelsverdragen en onzinnige belemmeringen. Maar TTIP gaat niet alleen over het verlagen of wegnemen van handelstarieven, maar ook over regelgeving."

Amerikaanse normen

"De Amerikaanse voorschriften streng? Dat is een algemene uitspraak. Op het gebied van kankerverwekkende stoffen zijn zij minder streng dan in Europa en wij willen onze regels juist verder aanscherpen.

De FNV stelt vast dat Amerika maar twee van de acht fundamentele ILO-verdragen heeft getekend. De EU heeft juist veel verdragen van de internationale arbeidsorganisatie geratificeerd.

Het is onduidelijk hoe ver de afspraken gaan over de harmonisatie van regelgeving. Onderhandelt de EU wel stevig genoeg? Daar zijn tot nu toe geen enkele garanties over."

Het mkb profiteert

"Ik denk niet dat het midden- en kleinbedrijf profiteert. Ik vrees juist dat zij als toeleveranciers van de multinationals tegen elkaar worden uitgespeeld.

Het is dus zeer de vraag of het mkb beter wordt van TTIP. Vooral de grote bedrijven profiteren, zij stellen de voorwaarden waardoor mkb'ers nog meer met elkaar moeten concurreren."

Tegen: Catelene Passchier, vice-voorzitter FNV

"Waarom is de Europese Commissie zo optimistisch over het vrijhandelsverdrag? Zij hebben er als dagelijks bestuurder van de Europese Unie belang bij dat het economisch beter gaat. 

Als er iets aan het publiek wordt verkocht als verbetering maar volgens ons niet deugt, gaan we dat onderzoeken. Het gaat niet over de vraag of wij als FNV voor of tegen handel zijn, maar met wie je handelt en onder welke voorwaarden. Er is altijd wel iemand die ergens een prijs voor betaalt."

Jeronim Capaldo

"TTIP kan Europa banen kosten volgens een rapport van de econoom Jeronim Capaldo. Hij gebruikte daarbij een erkende VN-onderzoeksmethode. Er is ook een rapport van de Europese Commissie waarin het tegenovergestelde wordt beweerd, daar wordt een andere methode gebruikt.

 Zo lang er zulke grote vraagtekens bestaan rondom de effecten van TTIP, moet je het verdrag niet verkopen alsof iedereen er beter van wordt. De politiek moet met een beter verhaal komen en het niet alleen beter uitleggen."

“Wij moeten ervoor zorgen dat er niet wordt getornd aan ons sociale stelsel.”

"Als de arbeidskosten in de Verenigde Staten lager liggen, omdat ze daar minder sociale regels hebben, neemt de druk op arbeidskosten en lonen in Europa met zo'n verdrag verder toe. De concurrentie wordt groter op de Europese markt doordat de toegang voor Amerikaanse bedrijven, producten en diensten met zo’n vrijhandelsverdrag makkelijker wordt.

Wij moeten ervoor zorgen dat er niet wordt getornd aan ons sociale stelsel, met goede sociale zekerheid en een minimumloon waar je van kan leven.

Natuurlijk, de Amerikaanse arbeidsmarkt fungeert op sommige punten prima, maar op fundamentele punten is die ronduit slecht. Vakbonden worden daar buiten de deur gehouden. De werkloosheid is laag, maar dat is de kwaliteit van veel banen ook. Het aantal werkende armen is in de VS talrijk, een minimumloon daar is niet genoeg om van rond te komen."

Gevaarlijke stoffen

"Wij willen strengere normen rondom kankerverwekkende stoffen, zodat werknemers er niet mee in aanraking komen. We weten dat in de VS juist minder strenge regels gelden op dit gebied.

Het is dus niet ver gezocht om te denken dat het niet meer zal lukken om de regels in Europa verder aan te scherpen. Misschien dat onze bestaande regels over arbeidsomstandigheden straks ter discussie worden gesteld.

TTIP gaat niet direct over de Arbo-regels in Nederland, we zeggen ook niet dat mensen massaal ziek zullen worden door afspraken met de VS. Maar wij zien veel wantrouwen en onduidelijkheid over de mogelijke effecten. Er komen steeds meer vragen en terecht." 

Reactie voorstander Marhijn Visser (VNO-NCW)

"Natuurlijk roept het gebrek aan transparantie vragen op, dat is begrijpelijk. Maar we zitten aan tafel met de beste onderhandelaars ter wereld: de Amerikanen. Het is een spel van geven en nemen, dat kun je niet in de openbaarheid doen.

We zijn dan ook blij dat de Europese Commissie haar best doet om via hun website zo transparant mogelijk te zijn. Tegelijkertijd zijn wij blij met de vragen van de vakbonden, de discussies zijn goed en moeten gevoerd worden. Uiteindelijk wordt het resultaat democratisch gecontroleerd in zowel de Raad als het Parlement."

Rapport Jeronim Capaldo

"De econoom Jeromin Capaldo zegt in zijn rapport over TTIP iets anders dan de meeste andere rapporten. Dat rapport gaat erg sterk uit van aanhoudende problemen in de Europese economie en zeepbellen in de financiële markt. Dat zijn externe zaken die niets met TTIP te maken hebben."

Lagere arbeidskosten

"Dat de VS lagere arbeidskosten hebben, is een drogreden. Natuurlijk zijn er verschillen in lonen, die heb je ook binnen de Europese Unie. Als dit een probleem is, kunnen we maar beter helemaal stoppen met importeren."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie