Blue Monday: Samen houden we het fenomeen in stand

Het is maandag Blue Monday, de meest deprimerende dag van het jaar. Toch?

“Nee.”
Ad Bergsma, psycholoog

Het slechte weer, het falen van de goede voornemens en de rekeningen die na een dure decembermaand op de mat ploffen, waren voor de Britse psycholoog Cliff Arnall in 2005 redenen om de maandag in de laatste volle week van januari te bestempelen tot Blue Monday (wiki).

Maar volgens psycholoog en geluksonderzoeker Ad Bergsma is het allemaal flauwekul.

"Het is in de hoofden van mensen gaan zitten en elk jaar wordt het sterker gemaakt", zegt hij. Op de vraag of het misschien toch aannemelijk is dat Nederland maandag collectief een sombere dag beleeft, is hij dan ook duidelijk: "Nee." 

Een dergelijke dag laat zich niet voorspellen, is Bergsma van mening. "Slechts 10 procent van de omstandigheden bepalen hoe iemand zich voelt. Voor de rest wordt dit bepaald door toevallige factoren en die zie ik niet terug in de gestelde definitie van Blue Monday", verduidelijkt de onderzoeker.

"Als je elke dag gaat meten, dan is er altijd één dag het meest somber, maar het verschil met de op één na laatste dag, zal dan zeer klein zijn."

Gelukkiger dan op vrijdag

Uit de definitie van Arnall blijkt ook dat mensen zich op maandag sowieso neerslachtiger voelen, omdat het weekend nog ver weg is. Ook dit klopt volgens Bergsma niet.

"Gemiddeld voelen mensen zich gelukkiger op maandag dan op vrijdag. Na het weekend is iedereen weer opgeladen, terwijl we aan het einde van de werkweek juist moe zijn."

Ook mislukte voornemens kunnen deze dag niet verpesten. "Het geeft juist plezier", zegt hij. "Stoppen met roken bijvoorbeeld geeft mensen een ongelukkig gevoel. Het maakt mensen juist weer blij als ze van hun goede voornemens af zijn." 

Mensen voelen zich vooral somber wanneer ze moe zijn. "Wie lekker in zijn vel zit, kan al het onbenullige aan", zegt hij. Bergsma wil somberheid echter niet afdoen als iets negatiefs.

"Ik ken niemand die daar nooit last van heeft. Het is soms ook een heel bruikbaar signaal, dit gevoel dwingt ons om ergens bij stil te staan. Op het moment dat iemand daar in blijft hangen, dan kun je spreken van een depressie." 

Winterdepressie

Ybe Meesters, hoofd van de polikliniek Winterdepressie van het Universitair Centrum Psychiatrie in Groningen, behandelt patiënten die lijden aan een winterdepressie. Volgens hem klinkt de theorie achter Blue Monday aannemelijk, "maar hij klopt niet".

Mensen met een winterdepressie voelen zich niet alleen ongelukkiger omdat de dagen donkerder zijn, waardoor mensen slechter slapen, maar ook omdat zij meer calorierijk voedsel eten en daardoor aankomen. "Maar het is echt niet zo dat op Blue Monday meer mensen hier last van hebben", zegt hij.

Voor ongeveer 3  procent van de Nederlanders is deze seizoensgebonden depressie een terugkerend patroon. Deze groep behandelt hij met lichttherapie om het tekort aan daglicht in de wintermaanden als het ware te compenseren.

In het voorjaar, wanneer de dagen weer langer worden , krabbelen de mensen weer op, ziet Meesters.

'Fake it' 

Wie toch bang is om maandag een rotdag te hebben, adviseert Bergsma om de dag louter positief tegemoet te treden.

Het helpt volgens hem om bijvoorbeeld eens vijf dingen te doen voor een ander. Ook een actieve houding helpt daarbij, mensen voelen zich namelijk gelukkiger als ze bewegen. Een ander idee is om elke dag drie dingen op te schrijven waarvoor je dankbaar bent.

"Mensen besteden namelijk van nature meer aandacht aan dingen die fout gaan. Dat is soms goed, want zo herkennen mensen gevaar, maar daardoor vergeten we hoeveel dingen eigenlijk goed gaan", legt hij uit.

Voor de echte positivo’s heeft hij nog een extra tip: "Steek als je wakker wordt je handen in de lucht en begin de dag door hard te juichen. Doen alsof je het leuk hebt, kan er namelijk voor zorgen dat je het ook echt leuk krijgt. Fake it till you make it, heet dat."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie