PvdA-congres worstelt met kwakkelende partij

De kritiek op de PvdA-leiding neemt toe nu de kiezers de partij massaal de rug toekeren. Zaterdag en zondag bespreekt het partijcongres in Utrecht hoe de weg omhoog gevonden moet worden.

“Het leiderschap van Samsom ter discussie te stellen is symptoombestrijding die niks oplost.”
Bart van Bruggen, voorzitter Jonge Socialisten

De sociaaldemocraten stevenen af op een nieuwe verkiezingsnederlaag, daarbij lijkt te partij zich te hebben neergelegd. Maar hoe moet het verder? Ideologisch en in de coalitie. En met partijleider Diederik Samsom, die voor veel partijleden te weinig het PvdA-verhaal verkondigt.

"We moeten eerlijk zijn: we hebben onvoldoende resultaat geboekt", aldus voorzitter van de Jonge Socialisten Bart van Bruggen.

"Door alle bezuinigingen zijn immateriële waarden van de PvdA op de achtergrond gekomen. Voorbeeld? Het afschieten van de strafbaarstelling illegaliteit heeft een half miljard euro gekost, dat geld ging naar hogere inkomens."

Op het congres zullen de leden van de PvdA proberen een signaal af te geven. Keiharde bezuinigingen, drastische hervormingen in de zorg en het strenge vreemdelingenbeleid, wordt de partijtop door meer leden niet in dank afgenomen. 

Ook oud-PvdA-fractievoorzitter in de Senaat Joop van den Berg, die samen met een aantal andere oud-Kamerleden bepleit dat oud-partijvoorzitter Ruud Koole op de kandidatenlijst voor de Eerste Kamer komt, legt zich al neer bij verlies.

"Zoals het er nu uitziet kan je moeilijk anders verwachten dan dat de PvdA achteruit hobbelt", aldus Van den Berg. "Het is nu zaak de verkiezingen enigszins dragelijk door te komen."

Kiezer terugvinden

Geheel in de traditie van de PvdA zijn allerlei commissies en werkgroepen aan het werk gezet om het probleem van de partij te duiden en om handvatten te geven om de kiezer terug te vinden.

Zo kwam de commissie-Hamming tot de conclusie dat de waarden leidend moeten zijn in het politieke handelen en dat de middelen die worden ingezet moeten passen bij de idealen. Dit moet onder meer worden bereikt door PvdA-politici een kwart van hun tijd de straat op te sturen.

Ook was er de commissie-Melkert die voorstellen deed om 'linksom' uit de crisis te komen, onder meer door een Europese werkloosheidsnorm.

Het lijkt er soms op dat PvdA'ers ergens juist van genieten als het in de peilingen beroerd gaat. Dan klimmen ze in de pen en laten ze zich via alle kanalen horen. Het pakket congresstukken telt maar liefst 148 pagina's vol met amendementen en daar zitten de actuele moties niet eens bij.

“De PvdA moet terug naar de kernwaarden.”
Prominent lid Bart Bouman

Bart Bouman is al meer dan twintig jaar actief in de PvdA en gaat met een stapel amendementen onder zijn arm naar het congres. Hij hoopt genoeg leden achter zich te krijgen om de partijkoers weer sociaal-democratisch te maken.

"De PvdA moet terug naar de kernwaarden. Nu de economie weer aantrekt moet de focus terug naar de zwaksten in de samenleving", vindt Bouman.

Hij vindt het tijd worden dat de partij weer kleur bekent. "Het lijkt erop dat de partij vergeten is waar zij voor staat."

Ook partijprominenten als Adri Duivesteijn, de 'dissident' in de Eerste Kamer, laten zich horen. In een opiniestuk in NRC hield hij een pleidooi voor het herstellen van de publieke sector.

Maar het gaat lang niet alleen over de inhoud, de PvdA-leden willen overal over debatteren. Zo ligt er een voorstel om af te stappen van vaste plaatsen voor de bewindspersonen voorin de zaal en is er een dringend pleidooi om bij de ontwikkeling van een app uitsluitend gebruik te maken van open source-programma's.

Onverkiesbare plekken

“Het beeld is nu dat kritische geluiden niet worden geaccepteerd .”
Joop van den Berg, oud fractievoorzitter in Senaat

Een stuk interessanter is de discussie over de positie van Koole op de kandidatenlijst voor de Eerste Kamer, waar hij op plek 12 op een onverkiesbare plek is geplaatst. Met name kritische leden worden afgeserveerd, zo klinkt het.

Op een online petitie hebben al honderden leden uitgesproken dat Koole herkozen moet kunnen worden, waaronder het huidige Tweede Kamerlid Angelien Eijsink.

"Het beeld is nu dat kritische geluiden niet geaccepteerd worden. Terwijl ik me in mijn tijd ook weleens als 'dik hout zaagt men planken' heb uitgelaten. Dat was geen reden om mij niet op de lijst te zetten of als fractievoorzitter te accepteren", aldus Van den Berg.

"Bovendien heeft Koole niet op beslissende momenten het stemgedrag van een dissident vertoond. Je kan tegelijk kritisch zijn en loyaal."

Ook Bouman krijgt het idee dat het partijbestuur geen tegenspraak duldt. Van alle moties die door de leden zijn ingediend, wordt 80 procent door het bestuur afgewezen. "Dat is weleens anders geweest", zegt Bouman. 

Nieuwe opdrachten

Van Bruggen ziet de vermogensongelijkheid en de tweedeling als belangrijkste nieuwe opdrachten. "Kijk naar de Zwarte Pieten-discussie. De PvdA zou daar een bemiddelende rol in moeten spelen, groepen verbinden. We zijn een doorbraakpartij", stelt hij. "Rutte is niet de man die dat gaat doen, dat zou de PvdA moeten doen."

Ook moet wat hem betreft het asielbeleid humaner, een gevoel dat breed leeft binnen de partij. "Asielzoekers die uitgeprocedeerd zwerven op straat van plek naar plek. Dat gaat voor menselijke waardigheid. Dat wij daarin meegaan is niet fraai en ik eis daarom een stevigere inzet van de PvdA."

Van den Berg sluit niet uit dat met de nieuwe Eerste Kamer de PvdA in de Trêveszaal plaats moet maken voor partijen als D66 en mogelijk ook het CDA. "Ik zie partijen langzaam terugkomen van het idee dat samenstelling van het kabinet zonder beding kan veranderen zonder verkiezingen", stelt hij.

Bouman kijkt verder vooruit en maakt zich zorgen om achterblijvende aanwas van jonge leden. "De PvdA heeft veel leden verloren en bestaat nu vooral uit veel oudere leden. We hebben onvoldoende jonge leden." 

Het partijbestuur moet er wat hem betreft werk van maken de jeugd serieus te nemen. "Als je kijkt naar de moties die de Jonge Socialisten heeft ingediend, zie je dat het bestuur die allemaal afwijst."

De positie van Samsom

Toch zal de positie van Samsom na een nieuwe verkiezingsnederlaag niet in gevaar komen en is er ook geen sprake van nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer, denken de PvdA'ers.

Van Bruggen: "Het is onzinnig om het leiderschap van Samsom ter discussie te stellen. Dat is symptoombestrijding die niks oplost. Het gaat om het resultaat."

Van den Berg: "Je moet je niet laten afleiden. Dat geldt voor de inhoud, maar ook voor het politiek leiderschap. Je kan interessant doen over vervanging van Samsom, maar Wim Kok heeft ook drie nederlagen gehaald voordat hij een keer won."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie