Worstelend KLM snakt naar zuinige Dreamliner

KLM verkeert in zwaar weer en de luchtvaartmaatschappij moet naarstig op zoek naar kostenbesparingen. Eén oplossing ligt al in het verschiet: in 2015 krijgt de maatschappij de eerste twee Boeing 787 Dreamliners.

De operationele winst van KLM ging in het derde kwartaal met ruim een kwart omlaag tot 265 miljoen euro, ondanks een daling van de brandstofprijzen. De omzet daalde bovendien in de eerste negen maanden van het jaar. Binnen en buiten KLM is duidelijk dat er een verandering plaats moet vinden.

"De komst van de Dreamliner is daarom zeer belangrijk voor de luchtvaartmaatschappij. Het toestel verbruikt rond de 20 procent minder brandstof dan de vliegtuigen in de huidige vloot van KLM", zo stelt luchtvaarteconoom Hans Heerkens van de Universiteit Twente in gesprek met NU.nl.

"Bovendien is hij een stuk goedkoper in onderhoud. Dit wordt onder meer bewerkstelligd doordat de Dreamliner voor ongeveer de helft uit lichte composietmaterialen bestaat. Het is een toestel dat de luchtvaart in een nieuwe fase brengt."

KLM nam vorige week afscheid van de McDonnel Douglas MD-11. Dit esthetisch geroemde toestel met de kenmerkende derde motor in de staart vloog afgelopen zondag voor het laatst tussen Montreal en Amsterdam.

De drie laatste MD-11's worden vervolgens naar een vliegtuigkerkhof in de Amerikaanse staat Arizona gevlogen, waar de vliegtuigen worden gedemonteerd om de onderdelen te kunnen verkopen.

MD-11

"KLM neemt afscheid van de MD-11 omdat het toestel duur in gebruik en onderhoud is", zegt René de Groot  van de onderhoudsafdeling van KLM. "We kunnen door het intensieve onderhoudsprogramma niet zo veel uren met de MD-11 vliegen als we zouden willen." 

Uiteindelijk is de Dreamliner de opvolger van de MD-11. Tot die tijd worden de vluchten die de MD-11 deed gevlogen door de Airbus A330.

Achteraf gezien had KLM de Dreamliners eerder kunnen gebruiken. Dat is echter eenvoudiger gezegd dan gedaan, stelt Heerkens. "Om volwaardig met het toestel te vliegen moet een flink aantal piloten worden omgeschoold om ook met de Dreamliner uit de voeten te kunnen."

"Dit zijn vooral vliegers die tot voor kort op de MD-11 vlogen", voegt De Groot toe. "Ook de crew aan boord en de onderhoudsafdeling moeten voorbereid zijn."

Problemen

Het is bovendien maar de vraag of KLM als een van de eersten met de Dreamliner had willen vliegen. Sinds de introductie hebben zich een aantal problemen voorgedaan die het kenmerk kinderziekten overstijgen.

Zo waren er onder meer problemen met de accupakketten en was er een aantal gevallen van brandstoflekkage. De enige Dreamliner die door het Nederlandse Arke wordt gevlogen, moest bovendien na drie maanden al een motorwissel ondergaan.

"KLM krijgt in 2015 twee exemplaren van de Dreamliner geleverd. In totaal zijn er 23 besteld van de 787-9. In deze variant zijn alle problemen die bij de 787-8, waar onder meer Arke mee vliegt, aan het licht kwamen, aangepakt in het productieproces", zegt De Groot.

Bij de 787-9 kan volgens De Groot dus gesproken worden over een verbeterde versie, waarmee de kans dat KLM voor dezelfde problemen komt te staan als de eerste afnemers van de Boeing aanzienlijk kleiner is.

Productie

Boeing zelf heeft nog een ander probleem met de 787. De Amerikaanse vliegtuigbouwer verliest momenteel nog geld op elk geleverd exemplaar. Boeing wil de productie opvoeren om zo snel mogelijk 'break even' te kunnen draaien én aan de grote vraag te kunnen voldoen.

Nu rollen er elke maand nog tien Dreamliners van de band. In het derde kwartaal werden er 31 Dreamliners aan de klanten geleverd. De productie moet in 2020 zijn gestegen naar zeker twintig vliegtuigen per maand. Op dat moment heeft KLM de 23 bestelde toestellen als alles naar wens is verlopen al ontvangen van Boeing.

Passagiers

Naast de brandstofefficiëntie is de introductie van de Dreamliner bij KLM ook goed nieuws voor de passagiers. Het toestel heeft bijvoorbeeld grotere ramen en een ruimer interieur.

De luchtvochtigheid in de cabine is bovendien groter, waardoor de kans op bijvoorbeeld droge ogen kleiner is. Ook is de luchtdruk hoger. Dit alles moet ertoe leiden dat de passagiers minder vermoeid uit het toestel komen na een lange vlucht.

Of het lage verbruik van de Dreamliner ook terug te zien is in de ticketprijzen is maar de vraag. KLM maakt minder winst, dus als er met de komst van de Dreamliner meer geld overblijft, zal dat niet direct in goedkopere tickets worden gestoken. Tot de luchtvaartmaatschappij daar door de concurrentie toe gedwongen wordt.

Concurrentie

De nood is hoog voor KLM om de vloot up to date te krijgen en de concurrentie aan te kunnen gaan met budgetmaatschappijen en de opkomende maatschappijen in het Midden-Oosten. Deze maatschappijen zijn bezig met een grote inhaalslag op de westerse luchtvaartbedrijven, die afgaande op de grote van hun thuismarkt wereldwijd een onevenredig groot aandeel hebben in de markt. 

In maatschappijen als Emirates en Etihad wordt enorm geïnvesteerd. "Daarnaast hebben ze veel te danken aan hun geografische ligging tussen Europa en Azië, waardoor verbindingsvluchten eenvoudig en economisch uit te voeren zijn", stelt Heerkens. "Vluchten tussen Europa en bijvoorbeeld India of Australië kunnen eenvoudig via de 'hub' van Emirates in Dubai, een voordeel wat de Europese maatschappijen niet hebben."

Om de slag met de verstevigde concurrentie aan te kunnen zijn de nieuwe efficiëntere toestellen voor KLM onmisbaar, zeker omdat andere maatschappijen daar al mee vliegen. "KLM heeft de Dreamliner hard nodig", vat Heerkens de situatie samen.

De Nederlandse luchtvaartmaatschappij heeft bovendien niet alleen de 787 in bestelling, maar ook de Airbus A350. Dit toestel van Boeings Europese concurrent belooft dezelfde eigenschappen als de Dreamliner. De eerste exemplaren van de A350 worden door KLM in 2019 verwacht.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie