50-jarige Marco van Basten in tien legendarische fragmenten

Marco van Basten is vrijdag 31 oktober vijftig jaar geworden. Een terugblik op de spelers- en trainerscarrière van de legendarische voetballer aan de hand van tien historische fragmenten.

Hij is pas zeventien jaar en heeft een jeugdcontractje van 500 gulden per maand als Marcel 'Marco' van Basten zijn debuut maakt in de hoofdmacht van Ajax, dat hem een jaar eerder heeft opgepikt bij de amateurs van Elinkwijk. In de rust van de wedstrijd tegen NEC vervangt hij zijn leermeester Johan Cruijff. En zoals zo vaak bij debuterende Ajacieden is Van Basten meteen trefzeker in het met 5-0 gewonnen duel.
 

Misschien wel de mooiste treffer ooit gemaakt in de eredivisie: Van Basten die met een omhaal in de rechterbovenhoek FC Den Bosch-doelman Jan van Grinsven verbouwereerd achterlaat. Het is één van de 31 treffers van de spits in zijn laatste seizoen bij Ajax, waarmee hij zich voor de vierde keer op rij tot topscorer van Nederland kroont.

Op aangeven van Jan Wouters glijdt Van Basten Oranje vlak voor tijd naar een 2-1 overwinning in en tegen West-Duitsland. De zege in de halve finale van het EK voelt voor veel Nederlanders als de wraak voor de verloren WK-finale tegen de Duitsers van veertien jaar eerder. Of misschien wel voor meer dan dat. 'Oma we hebben je fiets gevonden', staat er op een spandoek in het Volksparkstadion in Hamburg.
 

Na de revanche tegen West-Duitsland is er ook in de EK-finale tegen de Sovjet-Unie een heldenrol voor Van Basten weggelegd. Hij volleert op weergaloze wijze de 2-0 eindstand op het scorebord in München. 26 jaar later is het doelpunt door de UEFA geselecteerd als één van de zestig kandidaten voor de mooiste goal ooit.
 

Op een koude herfstavond in San Siro is de spits van AC Milan de eerste speler ooit die vier keer scoort in één Champions League-duel. Vooral zijn derde treffer in de met 4-0 gewonnen wedstrijd van de 'Rossoneri' tegen IFK Göteborg spreekt tot de verbeelding. Met een omhaal vanaf een meter of vijftien laat hij de Zweedse doelman Thomas Ravelli kansloos. Noodgedwongen is het ook meteen het laatste kunststukje van de voetballer Van Basten. Zijn rechterenkel is zo goed als kapot, hij zal nog maar een handvol wedstrijden spelen.
 

Hij is pas dertig, maar heeft al twee jaar geen wedstrijd meer gespeeld. Het is definitief over en dus vliegt Van Basten nog één keer naar Milaan voor de oefenwedstrijd van AC Milan tegen Juventus. Zijn vrouw Liesbeth is er niet bij. Dat hoeft van Van Basten ook niet, hij gaat slechts 'even kijken'. Maar als 'San Marco' in zijn spijkerbroek toch ook maar even het veld oploopt volgt spontaan een staande ovatie van de 63.000 toeschouwers in San Siro. Van Basten zelf breekt net niet, AC Milan-trainer Fabio Capello wel. Hij zit huilend in de dug-out.
 

AC Milan-legende Demetrio Albertini neemt afscheid als voetballer en zijn oude ploegmaat Van Basten is erbij. Vijftien jaar na zijn laatste duel in San Siro speelt hij een wedstrijdje mee met oud-spelers van Milan tegen het Barcelona van de jaren negentig. En hij kan het nog steeds, zo blijkt na een kwartiertje spelen. De voorzet van Alberigo Evani is prachtig, de afronding van de 43-jarige Van Basten nog mooier. Met zijn versleten enkel zet hij zich nog een keer af en kopt snoeihard raak.
 

Tegen 'zijn' Italië beleeft Van Basten zijn finest hour als bondscoach. Underdog Oranje dartelt in de eerste groepswedstrijd van het EK 2008 met 3-0 langs wereldkampioen Italië en voor zijn dug-out rent, springt, schreeuwt en juicht Van Basten mee alsof hij aan de andere kant van de lijn staat. Na een bijna net zo sensationele zege op vice-wereldkampioen Frankrijk (4-1) is Oranje zelfs favoriet voor de Europese titel, maar zo ver komt het niet. In de kwartfinale is het Rusland van bondscoach Guus Hiddink met 3-1 te sterk.
 

"Hé Marco! Bedankt, hè! Pannenkoek!", roept een Ajax-supporter naar de trainer van de Amsterdammers. Het Ajax van Van Basten heeft zojuist in de Arena met 1-0 verloren van Heerenveen, waardoor de dertigste landstitel uit zicht raakt. En trainer Van Basten, clublegende of niet, wordt daarvoor medeverantwoordelijk gehouden. Ruim drie maanden later stapt de oud-topspits gedesillusioneerd op bij Ajax.
 

"Waar is die camera?" Woedend draait Heerenveen-trainer Van Basten zich om. "Het is een belachelijke actie. Gele kaart en een penalty de max! Dit is fucking bullshit", roept hij uit na de rode kaart voor zijn speler Christian Kum. Het fanatisme waarmee hij televisiekijkend Nederland toeschreeuwt is misschien wel typerend voor zijn tijd als trainer van Ajax, Heerenveen en AZ.

Hij kan als drievoudig Europees voetballer van het jaar hartstochtelijk meeleven bij wedstrijdjes in de eredivisie en dat wordt hem zelfs te veel. In september doet Van Basten op eigen verzoek een stap terug bij AZ, omdat hij maar moeilijk om kan gaan met de spanning van het hoofdtrainerschap. Voortaan gaat hij als assistent-trainer door het leven.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie