Oud en jong verliest vertrouwen in politiek, om eigen redenen

Oudere en jongere generaties hebben steeds minder vertrouwen in de politiek. 

Dat blijkt uit een deze week gepubliceerd onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), waarin het vertrouwen van de bevolking in banken, pers, politiek, bedrijven, politie, leger en rechterlijke macht is gemeten.

Het blijkt (cijfers CBS) dat nog maar een derde van de mensen vertrouwen heeft in de besluitvorming van de Tweede Kamer. In 2012 was dat nog bijna 40 procent.

De oudere generaties lopen voorop met hun ongenoegen over de huidige politiek. Nog maar 27 procent van de 55-plussers heeft vertrouwen in ministers en parlement, terwijl de groep gepensioneerden van 65 tot 75 jaar met 22 procent vertrouwen, er nog negatiever tegenaan kijkt.

Volgens Jan Latten, hoogleraar Demografie aan de Universiteit van Amsterdam en verbonden aan het CBS, kun je daarbij bedenken dat er veel beslissingen genomen zijn die oudere generaties aangaan.

"De leeftijd waarop je AOW krijgt is omhoog gegaan, terwijl het aanvullend pensioen onder druk kwam te staan. Als je daar dan de dupe van bent en ook niet overtuigd bent van de noodzaak van de maatregelen, verliezen sommigen het vertrouwen in hun vertegenwoordigers in het parlement."

Dat de vertrouwenscijfers niet snel zullen verbeteren, blijkt wel uit de boosheid waarmee ouderen juist deze week reageren over uitgelekte kabinetsvoornemens. Die worden komende dinsdag op Prinsjesdag gepresenteerd. 

Daaruit komt naar voren dat de ouderenkorting omlaag gaat en de ouderenkorting op vermogens helemaal verdwijnt. Daardoor zullen gepensioneerden meer belasting moeten gaan betalen. Ook de verhoging van de inkomensafhankelijke zorgpremie voor niet-werkenden treft ouderen in hun beurs.

Jongeren

Het valt Latten ook op dat naast ouderen ook de groep jongeren van 15 tot 25 jaar duidelijk minder vertrouwen in de politiek heeft. "Het is een categorie die doorgaans relatief optimistisch is en vol goede moed naar de toekomst kijkt. Maar hun vertrouwen in de politiek is in een jaar toch ook stevig gedaald van 47 naar 41 procent."

Ook dat kan het gevolg zijn van de economische omstandigheden, waardoor jongeren moeilijker aan werk kunnen komen. Ook zij vragen zich dan af of er 'daar in Den Haag’ nog wel wat voor hun gedaan wordt.  

Latten: "De middelbare groepen, de gezinnen met kinderen, zijn nog het meest stabiel in hun vertrouwen in de politiek."

In een eerder onderzoek van het CBS over de periode 2002-2008 steeg het vertrouwen van de Nederlanders in (overheids)instanties en politiek juist. Politici en parlement hadden in 2008, toen de economische crisis op uitbreken stond, nog het vertrouwen van meer dan de helft van de bevolking.

Opvallend in de recente cijfers van het CBS  is dat het vertrouwen van de bevolking in politie en rechterlijke macht met 70 procent op een hoog niveau stabiel blijft.

Latten: "Daaruit blijkt dat de mensen zich beschermd voelen. Met andere woorden: de politie wordt hier doorgaans niet ervaren als een tegenstander, zoals in sommige landen het geval is, maar als een instantie waar je op kunt rekenen. En dat geldt ook voor de rechters."

Sociaal vertrouwen

Ook het sociaal vertrouwen, dus het vertrouwen in elkaar, is volgens de jongste CBS-cijfers niet aan erosie onderhevig. "Dat is belangrijk", stelt Latten.

"Net als vertrouwen in politie en rechters, is vertrouwen in elkaar toch een beetje het cement van de maatschappij. We zijn een open samenleving, mensen willen zich vrij en veilig voelen. Maar dat kan alleen als de tegenstellingen tussen groepen, die er natuurlijk altijd in enige mate zullen zijn, niet te groot worden."

Vergeleken met het buitenland slaat Nederland met een sociaal vertrouwen van rond de 60 procent bepaald geen slecht figuur. Met minder dan 15 procent hebben de Turken totaal geen fiducie in elkaar, terwijl de inwoners van de meeste Oost-Europese landen ook weinig met elkaar hebben.

Topscorers op het gebied van vertrouwen zijn de samenlevingen van de noordelijke landen, zoals Denemarken, Noorwegen en Finland, waar meer dan 70 procent van de mensen vertrouwen in elkaar heeft.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie